Zagros Dağlarından Bağdat Cumhurbaşkanlığı Sarayına:

Mam Celalın Yaşam öyküsünden Kesitler

ASO ZAGROSİ

Celal Talabanî kimdir? Ne zaman ve nerede doğdu? Ne zamandan beri siyaset içindedir? Nerede ve hangi eğitimi gördü? Kürd ulusal hareketi içinde yeri nedir?

Mam Celalın yaşamına ilişkin buna benzer daha bir çok soru sorulabilinir...

Kuzey Kürdistanda YNK ve Mam Celala ilişkin eskiden beri gözle görülmeyen ve elle tutulmayan bir orkestra şefince tam bir ambargo var...

Aslına bakılırsa Kuzey Kürdistanda 1970lerde oluşan örgütlenmeler bir bütün olarak kendilerini sol düşüncelerle ifade ediyordu..TKPD dahi bu ruzgara dayanmayarak darmadağan oldu...

6 Mart 1975te Irak ve İran arasında imzalanan anti Kürd Cezayir Antlaşmasından sonra, Güney Kürdistanda Molla Mustafa Barzanînın önderlik ettiği Eylül Devrimi büyük bir yenilgi aldı....

Genel olarak Kürd çevreleri ve özel olarak o dönemin SSCByi destekliyenler, Molla Mustafa Barzanîyi ve KDPyi ABD ve İsraille girdiği ilişkilerden dolayıemperyalizmin uşağı, CİA, Mosad ve Savak ajanları diye niteliyorlardı.

YNKın 1976da kurulmasından ve silahlı mücadeleleyi başlatmasından sonra Kuzey Kürdistanda DDKDli arkadaşlar, kendileriyle ilişkiye geçtiler.. Bu ilişkiler 1978 Hakkari olaylarıyla kötü bir şekilde son buldu.( Geniş bilgi için Noşîrwan Mustafanın Karasatî Hakkarî adlı eserine bakınız..)

Daha sonra PSK, YNK ile iyi ilişkiler geliştirdi... Bu ilişkilerde 1996 ağustosunda KDP ve YNK arasındaki çatışmalar esnasında PSKın takındığı tutumdan dolayı son buldu...

Kawa çevreside 1980 öncesi YNK hakkında hiç bir bilgi sahibi olmaksızın bu yapılanmayı Rus yanlısı sosyal faşist ilan etmişti... İşin aslı ise daha farklıydı.... YNKın kuruluşunda yer alan Şehit Aramın KOMALAsı da Kawa gibi Maoyu savunuyordu..(Aramın kitaplarına bakılabilinir) Mam Celalın kendisi de defalarca eski Maocu olduğunu söylemiştir...

Kısaca söylemek istediğim olay, YNK ile kurulan ve bozulan ilişkilere rağmen, YNKin Kuzey Kürdistanda hâlâ var olan utangaç dostlarına rağmen YNK ve Mam Celal gerçekliği hakkında hiç bir araştırma yapılmadı... Bazılarının bu yönde girişimleri olsada, arada kayıp olmuş ve gitmiştir...

Ama, KDP ve YNK arasındaki ilişkiler bozulduğu veya bozulmaya doğru kaydığı andan başlıyarak Kuzey Kürdistanlı bir dizi çevre, grup, parti ve özellikle aydınlar YNK ve Mam Celala karşı hemen kampanya başlattıyorlar. Ben bugüne kadar Kuzey Kürdistan basınında hep Mam Celalın aleyhine yazılan yazılar okudum. Ve hep kendi kendime sordum Mam Celalın biz Kuzey Kürdlerine ne zararı oldu? Aslına bakılırsa bir dizi Kuzeyli oluşuma yardımcıda oldular....

YNK ve Mam Celal İran devletiyle eskiden beri bir dizi ilişkileri olmasına rağmen, Doğu Kürdlerinin saflarında YNKye karşı böyle bir tepki yok. Tam tersine yaygın bir sempati var....

Kuzey Kürdlerinin YNK ve Mam Celala ilişkin bu negatif tutumlarının kaynağı kendi başına bir araştırma konusu olabilir....

Aslında Güney Kürdistanda yurtsever, ulusal ve sol hareketin tarihine ilişkin ciddi ve bilimsel araştırmalar yapılmış olsaydı, YNK ve Mam Celalın tarihsel rollü hakkında daha net bilgilere sahip olabilirdik... Bu konuda genel olarak Kürdistanda ve özel olarakta Kuzey Kürdistanda ciddi bir boşluk vardır... Bilgi ve bilimsel araştırmaların yokluğundan kaynaklanan bu boşluk, beraberinde YNK ve Mam Celala ilişkinde sağlıklı olmayan tezlere kaynaklık etmektedir.

Kürdistan işgal eden sömürgeci Türkiye, İran, Irak ve Suriye devletlerinin yetkilileri bir çok defa yaptıkları açıklamalarda Mam Celal için güvenilmez, yanar döner vb..vb.. yapmışlardır...Kuzey Kürd çevreleri de aynı argumentlerle Mam Celala karşı çıkmışlardır..

Bu devletler, kendi çıkarları açısında olaylara yaklaşım gösterdiklerinden dolayı, Mam Celalı böyle değerlendirebilirler...!!!!

Dört tarafı düşman güçle sarılı Güney Kürdistanda silahlı mücadele yürüten bir oluşum ister istemez, Kürd düşmanı devletlerle ilişki kurmak zorunda kalıyor... Bu ilişkiler ise karşılıksız değildir.. Türkiye ile yada İranla ilişkiye geçildiğinde, Kürdistanın bu parçalarındaki mücadele içinde olan güçlerin sorunuda gündeme geliyor ve çeşitli sözler alınıyor... Bu verilen sözleri tutmak yada tutmamak sömürgeciler için güvenilir yada güvenilmez olmanın kıstasıdır... Bu konuda YNKin Iran ve Türkiyeye verdiği sözleri yerine getirmediği yada ilgili Kürd çevreyi bilgilendirdiği biliniyor... İran pasdaranlarının Hizbî Demokratî Kurdistanın Taqtakdeki kampını bastıkları zaman Kampta hiç kimsenin olmayışı bunun sadece bir örneği...

Mam Celal bugün 72 yaşında ,Kürdistan İttifakı Listesinin başı ve Irak Cumhurbaşkanlığına aday... Şiilerle Kürdler arasında siyasal bir antlaşmaya varıldığı andan itibaren Mam Celal bu koltuğa oturacak... Belki de Orta Doğu da en demokratik yollarla Cumhurbaşkanı olacak ilk kişi diyede tarihe geçebilir.

59 yıldan beri aktif politika içinde olan, Eylül Devriminin büyük önderi Molla Mustafa Barzanîye kafa tutan, 1966da Irak devletiyle olan ilişkilerinden dolayı hain ilan edilen, 1975 yenilgisinden hemen bir yıl sonra Irak devletine karşı Yeni Devrim adı altında silahlı mücadeleyi başlatan, YNKyi Güney Kürdistanda en büyük güçlerden biri yapan kadronun başında bulunan ve Kürdistan tarihine yarım yüzyıl boyunca damgasını vuran ve hiç pes etmiyen Celal Talabanî kimdir?

Mam Celal, 1933 tarihinde Dukan kazasının Kelkan köyünde dünyaya geldi.

İlk ve orta dereceli eğitimini Koyîde, Lise eğitiminide Hewlêr ve Kerkükte tamamladı..
1946da 13 yaşındayken öğretmenlerinin teşvik etmeleri sonucu Mam Celal bir grup arkadaşıyla Komelay Pêşkewtînî Xwendewarî(KPX) adlı illegal bir öğrenci derneğini kuruyor ve sekreteri oluyor..
Omer Mustafa Debabenin istemi üzerine, 1947de Partîya Demokrat a Kurd e üye oluyor. 1948 tarihinde Bağdatta yapılan Irak Öğrenci Birliğinin kongresine Koyî öğrencilerinin temsilcisi olarak katılıyor. Bu kongrede, Mam Celal Irak Öğrenci Birliğinin merkez yönetiminin yedek üyesi olarak seçiliyor.
1950de Hewlêrde Mîrza Abdulkerim ve Avnî Yusufla beraber KDPnin bölge örgütlenmesini oluşturuyor..

1951de, 18 yaşındayken KDP ikinci Kongresinde merkez komitesine seçiliyor... Ve aynı yıl Agirewe ismiyle illegal olarak çıkan Rizgar dergisinde bir makale yayınlıyor.. Bir grup arkadaşıyla Musula sürgün ediliyor. Sürgün süresi tamamlandıktan sonra Kerküke dönüyor ve eğitimini devam ediyor. Kerkükte KDPnin faaliyetlerini yürütüyor ve basın işleriyle ilgileniyor... Yine tutuklanıyor..

1953 tarihinde Bağdatta Hukuk Fakultesine yazılıyor. Yine aynı yıl toplanan KDPnin 3.cü Kongresinde yeniden merkez komiteye seçiliyor. Aynı yıl toplanan Yekîtîya Xwendevanên Kurdistanın sekreteri oluyor. O dönem Mam Celal Kürdistan Öğrenciler Birliği niçin gereklidir adlı broşürünü kaleme alıyor.

1954 yılında KDPnin politbüro üyeliğine seçiliyor.

1955 yılında yurt dışında yapılan Uluslararası gençlik Festivaline katıldı, Moskova ve Çini ziyaret etti..
1956 yılında yine bir Gençlik Festivaline katılmak için Moskovaya gitti ve orada sürgünde yaşamak zorunda kalan ölümsüz Molla Mustafa Barzanîyi ve Dr. Aziz Şemzinîyi ziyaret etti..
1956da Kürdistan Öğrenciler Birliğinin genel sekreteri olduğu gerekçesiyle aranmaya başlanıyor.
1958 tarihinde Haşemit Monarşisinin yıkılmasından sonra, yeniden Üniversitedeki eğitimine dönüyor ve aynı zamanda Xebat ve Kurdistan gazetelerinin yayınlanmasında görev alıyor. 1959 tarihinde hukuk eğitimini tamamlıyor.
1960da yine Politbüro üyesi olarak Suleymaniye sorumluluğuna atanıyor.
1961de Abdulkerim Kasım yöetimine karşı başlatılan Eylül Devrimine Kerkük ve Suleymaniye alanında sorumluluk üstlendi ve Mawat, Rezan ve Karadax mıntıkasında dirinişi örgütledi..Mart 1962 tarihinde koordineli bir saldırıyla Şarbajeri Irak askeri güçlerinden temizliyerek özgürleştirdi..
1963 yılında Mısır Devlet Başkanı Cemal Abdulnasırla ve Cezayir Devlet Başkanı Ahmed bin Bela ile görüşmeye giden Kürd heyetinin başkanıydi. Aynı yıl Kürdistan Devriminin temsilcileri olarak, Fransa, Almanya, Rusya, Balkanlar ve Avusturyayi ziyaret ediyor.

1964de KDPnin bölünmesinde Molla Mustafaya karşı Politbüro ekibinde yer aldı.. Molla Mustafa Peşmerge güçlerini Politbüro üzerine sürdüğünde İrana kaçtılar. Daha sonra geri döndüklerinde Irak devletiyle ilişkiye geçtiler.. O dönemler Kürd hareketinin en zor günleriydi.. Mam Celal, Irak rejimi ile olan o ilişkileri yüzünden çok ciddi eleştirilere hedef oldu.. 1970de KDPnin iki kanatının birleşmesinde önemli rol aldı.
1972-1974 yılları arasında Mısır, Lubnan ve Libyada Kürd davasının tanınması için çalıştı.. Muhamer Kadafiyle bir çok görüşmeleri oldu ve onun Kürdistan bağımsızlığı yönündeki tutumu üzerine büyük etkisi oldu.
1975 yenilgisinden sonra, daha önce ülke zemininde güçlü bir örgütlülüğü olan sol ve marksist olan Komelay Rençderanî Kurdistanı, Şoreşgeran ve Xeta giştî adlı örgütleri ve bağımsız şahsiyetleri tek blok olarak YNK adı altında toplanmasında belirleyici bir rol oynadı.. Yinilgiden hemen bir yıl sonra, yanı 1976da Yeni Devrim adı altında YNK silahlı mücadeleyi başlattı..
1980 ve 1988 yılları arasında ülke topraklarında Baas rejimine karşı savaşıldı.. Enfal operasyonları ve Helebcede kimyasal silahların kullanılması neticesinde Güney Kürdistan siyasal yapılanması büyük bir yenilgi aldı...

1991 Korfez savaşından hemen sonra Kürd halkının gerçekleştirdiği Newroz Raperinleri neticesinde Mam Celal, bir bütün olarak ülkeye yerleşti... 1992de Güney Kürdistanda federal bir yapının tesis edilmesinde önemli bir rol oynadı.. 1991den Saddamın yıkıldığı Nisan 2003e kadar Kürdistanda YNK Genel sekreterliği dışında, Hükümet ve Parlamento da görev almadı.. Saddamın yıkılmasından sonra oluşan Başkanlık Konseyinde görev aldı... Bu arada yine Mam Celal konseyin ilk başkanı olarak görev yaptı...
Başkanlık Konseyi üyeliği sürecinde Mam Celalın bir dizi tarihsel belgelerle Kerkükün Kürdistanın bir şehri olduğuna dair yapmış olduğu Kerkük Savunması tarihsel önemdedir..

Sonuç olarak, 72 yaşındaki ihtiyar genç Talabanî, bu seferde Bağdatdaki Kürd Parlamenterlere başkanlık ediyor.. Geçmişte Kürdlere karşı soykırım, Enfal, Kimyasal silahlarla yok etme kararlarının alındığı Başkanlık sarayına yerleşmeye hazırlanıyor... Sarayın eski sahibi hapishanede yaptıklarının hesaplarını vermek için mahkemesini bekliyor... Saddamın kendi ajanlarına her adımının gözetilmesi gereken tehlikeli adam dediği Celal Talabanî Cumhurbaşkanı koltuğuna oturmaya hazırlanıyor...

Mam Celal yarım asırdan daha fazla bir zamandır, Kürdistan siyasal yaşamı içindedir. Bir çok yenilgi aldı. Ama o, hiç karamsarlığa kapılmadan hep yoluna devam etti.. Bugün dahi Mam Celalın sahip olduğu günlük tempo olağan üstüdür. Her gün onlarca toplantı ve görüşme yapıyor... Sabah erkenden akşam geç saatlere kadar, hiç durmadan çalışmak.. 59 yıllık siyasal yaşam ve enerjik, diri, kavgacı, kafasına koyduğunu sonuna kadar götüren ve hiç durmadan hedefe yürüyen bir Kürd önderi....
Kürdler kendi aralarında işbölümü yaptılar. Mam Celal Bağdat ve merkezi hükümet ilişkilerini ve Kek Mesud Kürdistan ilişkilerini yürütecek.. Kürdlerin bu birliğini her Kürd göz bebeği gibi korumalıdır. Geçmişte KDP ve YNK arasındaki çatışmalar Saddam tanklarının Hewlêre, İran pastarların Koyîye ve Türk subaylarını Kürdler arasındaki barışı koruma hakemliğine kadar getirdi. Bugün bu acı günler geride kaldı. Bunu en iyi özetleyen Kek Mesud: Çatışmalar, yalnızca Güney Kürdistanlıları ikiye bölmedi, aynı zamanda dünya Kürdlerinide ikiye böldü. Parti ve Yekiti arasındaki barış, aynı zamanda diğer parçalardaki Kürdlerinde barışıdır.
Mam Celal, şimde Zagroslardan Bağdat Cumhurbaşkanlığı sarayına yürüyor..
Bu beni birazda M.Ö 2000lerde Gutilerin Zagroslardan Sumerleri ele geçirme ve 110 yıl yönetme dönemini hatırlattı...
Mam Celal ve Bağdatta bulunan ve yeni Hükümette görev alacak tüm Kürd bakanlara başarılar dilerim....Dünya Kürdlerinin gözü üzerinizde olacak.....

Not: Mam Celalın kaleme aldığı bir çok kitap ve broşür var... isimlerini burada vermedigimden dolayı okuyucudan özür dilerim..