Sümer Dili / 3. Bölümün Devami /çarpma

ÇARPMA  Halk arasın da “çârp” = çarpma anlamında kullanılmaktadır.  BÖLME “Bıla” halk arasında bölme anlamında kullanılmaktadır. RAKAMLAR êk = bir                                    bist = yirmiDû; ddû; dwû = iki                  sû = otuzSsê = üç                                   çâl = kırk Char = dört                              biênce = elliBiênc = beş                             şiêşt = altmışŞâş = altı                                 hâftiê = yatmiş Hâft = yedi                              hâiştiê = seksenHâyşt = sekiz                          nod = doksan  Nhâ = dokuz                             sâd = yüz Dhâ = on                                   dû sad = ikiyüz..............Dâwêk = onbir                         dâu sâd = bin (on tane yüz) Dâwddû = onikiDâwssê = onüçDâwchar = ondört..........  ZÂMAN Zaman = zaman. Za = doğum, MAN = beklemek. ZAMAN = doğum beklemek Huro = bugün, HU = bilinen, RO = güneş Dhâ = dün, D = fiil (geçmiş anlamında),  HA = işte o Sibâ = sabah, Sİ = gölge, bâ = özelliğinde  Şâv = gece Nêvro = öğle, günün yarısı (yarısı gündüz olan gün)Şâvarâş = karanlık gecePer = dün değil, evelki günBâtrper = üç gün önceSwedi = sabahleyinDsûwedi = yarın değil, öbürkü gün Hâftak = bir hafta, yedi gün       pırsal = çok sene Maak = bir ay                             wâçand Sal = o kadar sene Sal = sene                                    weinge = o zaman Sâat = saat                                   çaxadin = eski çağ Desal = on yıl                             veçaxê = bu zaman da  Sedsal = yüzyıl                           hârçaxe = her zaman Hûsal = bu sene                           hârro(hâro) = her gün Wâxt = süre                                hârsal = her sene saladin = öteki sene Bâre = eski zaman (ekiden)        salaçuini = geçen senePâşê = sonra                                salebareini = eski senelerdeHârtım = her zaman                    salêper = evelki sene    Kinge = ne zaman                       çândsal = kaç seneZvıstan (çlâ) kışBaar = ilkbaharHavin = yazpaiz = sonbahar haft ro = yedi günŞâmı = PazarDuşâmı = PazartesiSêşâmı = SalıÇarşâmı = ÇarşambaPêncşâmı(pşâmı) = Perşembeİni = CumaPaşini = Cumartesi  YÖNLER VE RÜZGAR ÇEŞİTLERİ Yönler:  Alfabe ve etimolojik kökenler bölümünde de belirtildiği gibi â harfi e harfine yakın bir sestir/harftir. Keza, ê harfi de ı harfine yakın bir sestir. Halk arasında kolay telaffuz edildiği için â harfi yerine e, ê harfi yerine de ı harfi telaffuz edilmektedir. Kurmancı’nın anlam zenginliği özelliği eş/parelel/sinerjik kelimelerin doğmasına sebebiyet vermaktedir. Vereceğim örnekte iki doğru söylem söz konusudur. Tercih akademik olmalıdır.  Örnek: Rohêlat = doğu veya rohılat = doğu. telaffuz edildir. Etimolojik yönüyle incelendiğinde her ikisininde doğru olduğu anlaşılmaktadır.  Örnek:1. Rohêlat: Ro = güneş, hêl = taraf, a = söz konusu, t –te = gelen. Rohêlat = güneşin geldiği söz konusu taraf. Örnek:2. Rohılat: ro = güneş, hıl = yükselmek (hılkış = yüksel; hılkışi = yükseldi) kelimesinin  kısaltılmış / hıl / bölümüdür. Rohılat = güneşin yükselmesi.  Ayrıca bu kelime şârkan = belaların geldiği taraf (doğu) olarak da adlandırılmıştır.Şâr = bela, k = olan; özellikli, an = kişilerŞârkan = bela özellikli kişiler. Roav = batı: güneşin su(deniz) tarafında olma haliBâroj = güney: önü aydınlık taraf Bââyaz (bâyaz) (bârâyaz) (poyraz) = kuzey. Bu kelime saymaca bir şekilde poyraz = kuzey olarak telaffuz edilmektedir. Doğrusu ise: bârâyaz veya bââyaz dır.Bârâyaz = yönü(önü) ayaz(soğuk) olan taraf. Bâr = ön, âyaz = soğuk(bââyaz) = ayaz(soğuk) özelikli yön: bâ = özellik, âyaz = ayaz (soğuk). Tercih akademik olmalıdır.     Rüzger çeşitleri Bairâş = doğu rüzgarıBakur = kuzey rüzgarıBaijêr = batı rüzgarıBaxêr; xêrba; xêrbi = güney rüzgarı: bu rüzgar türü yağış getirdiğinden buna “xêr = hayırlı rüzgar” anlamı yüklenilmiştir. bu üç söylem şeklinden biri tercih edilmelidir. Tercih akademik olmalıdır. Ba = rüzgar, xêr = hayırlı. Baxêr = hayırlı rüzgarı.  TÜRKÇE AÇIKLAMALI KURMANCI BİR METİN Kurmancı ÊA M ELİSH AX, AV Û HÂWA Ro topek arbu, big-bang pêket bıla bu, jê hâft  ku dur ru(stewr-ık) pâyda bun; êk ji dune bu. We wâxte dune ji topek arbu. Dune şâwıti sarbu, çerxbu sarbu, ar vêsia, ârd peydabu;  av, ax, hâwa, çia peyda bun. Lâ sâr dune enwâi mâhlukat, pez, tereke, gur, hurç, meş, moz, mışk, mar, tâyrık, dinezor, ga û dar ı ber peyda bun. âw ga û dar ı bera pır gır dâbun, bejna xwâ dâusâd bost dâbun. Dâ sâr ra bı milionan sal çun. Ga û dar ı bera mırık bu buye nâft, kete pın(bın) ârde “e huro vêra oil; petrol” dâbên. Mâhlukati dinezor drêjia xwâ şieşt bost, bûlûndia xwâ, sû pienc bost dâbun. Ârd çerxbu, weqht çun, çıkâs kı ârd çerxbu, weçend ji sarbu. Dinezoran demişı sârmê nâbun, nâsâbe xwâ hatâbrini, ga qutbun, dar çukbun. Sâr dune mina huro bu.  ENAS Wexta dinezoran da enas ji hebun. Bâ pır milion salan la sâr dune mina gur û hûrçan çerxbun, lâ mıxaran, lâ kouxi daranda dâsâknian. Dâng krın nadzanin e mina şâbâkan bun.  Bâ kirinı, bâ hıjmarı hes dâdane hev û dû. Wâxtake şunda çêke bâ fam kâtın, hındı kâvır kundkırın, bend dâkırıne kûnê kefkonık çedâkırın, lâ daran ox çedkırın kâvır lê gıredâdan, lâ kâvır û daran bıvır çedâkırın, bâ wan alâtan âuw dâkırın zıki xwâ têrdâkırın.  EA  U  MILÊTİ  SÛ MERİAN Dâ paş pır milion salanda, lâ ber ve 12-7 dâusâd salan mılêti  Sû merian e lâ mezapotêmia bun. Jênêk â Sû meri ê wê waxtê zımani dâng kırıne icat dâkı, zımani Kurmanc ikı âm huro dângdâkın zıman ekı wê jênêkê icat krie. Lâ sâr ve mılêti Sû merian e navi jênêkê ÊA lêdânın. Yanê kı Ê A = xwâdanê a ê, xwâdane zımani dâng krıne. Paşe Sû merian gotın ÊA xwadê (xwadan)ê mâe.  MÊ  ZA  PO  TE  M  İ  A  Wê wâxte mıleti Sû merian bâ çolê ra po dâgotın; yânê kı ê düz dâgotın. Huro âme bâ dâvi tevır û bıvır ra po dâbên. Nâvi Me za po tê m ia i hâkinâe: MÊ = mê, ZA = za, PO = çol, TE = te, M = M (âm), İA = şun, Yâne kı: Mê za po tê m ia, bâ gotınâka weki din: çolê mâyâ kı tê mê dâzen. Mêzapotêmia dereka mina cânâtê bu, sâwê kı lâ hâr dû hêla  we dâre ırmaxi Diclê û Fırât hâyi mâhlukati bêçare (mi, bızın, târâkâ, mırişk û ker...) âwdera bâ xwâra mâkon gırtıbun, lâ vır koke xwâ natıbun. Sû mêrian çunâ fârkê ve rındiê Mêzapotêmia. enas i Sû merian hındı bâkıl buibun. Dâ kouxi daran da, Dâ mıxaranda bâ dârkâtın. Bâ dar û ber, bâ kevıran xwâra hol, xanı çêkrın kâtnâ içi. Ari xwâ kâ vênadsandın. Bı şâv ji dşâwıtia, bro ji. Hındı halt çedâkırın, bâ gan pe cut tâjutın. Gânım, câ, gılgıl, pivaz, patiz dâçandın. Kâlm û kangıli çedkırın, kalm dâgerandın. çêç hıltatın lê zêad dâgırtın, ambar çedâkırın zêadi xâ dâkrnı içi. Kârie mian, kârie mangan pâyda kırın; dâdutın şir lê dâgırtın. Lâ şir run, pendır dâkırın, mırişk xwadi dâkırın, vêra holık çêdâkırın, lê heq hın dâgırtın Mi, bızın kırx dâkırın hâri, mu lê dâgırtın. Teşi çedkırın. âw hâria dârıstn, dâkırnâ rıs. Bâ rıs kurdık, kıras, derpe, şar çêdâkrın, Bêâr dâkrın. Sâ, pısık dâdana ber deri xwâ. Mansi dgrtın. Kâuw dgrtın. Lâ sâr ker û hespan ra kurtun çêdkrın lêdıniştın, lê êzık bardkrın. Sêv, hurma, tu, gûz lâ arakê vâdnandın, dkrıne baxçe. Türü vednandn dkrnı bax. qûndr, kâun, xiar, krpuz dâçândn dâkrne bostan.  Hındı kâçık bâ lawıkanva dızâwıcandın. kâçık dâkrnâ buk.  Dol, zurne çedâkrın lâ daweta zâwace lê dxıstn. klam dgotın, hâlêy dkışandın. Mukâllitân tâlkit û tiatro dkrın, dâste buk û zave hunne dâkrın. Hesp dârevandın, guleş dgırtın, zavê lâ ser xwênı sêv tavıte quri bukê. Hâz û êşk ddıli enas da zatı hâbu, ama lâ ser  wê hâzu êşk lâ râv dılda, kete quri enas ji. Wextâ şabuine klam, şorbêj, metel dgotın. lâ murian şin dkırın, Lawi api mın “Usivi reş“ lâ bullure texıst vê metela dgot ve kılama dnori. Dâ got ê bellıyâ kı âw metela û klama tax dâ wê wexteda maie. dgot çûnki derê kâm vêsta lê, ne şûneka kı lâ metele da teye gotınıye. Dgot bav û bâpire mâ pır sâd sale dwın kı lâ wan deran barkırıne. Metel û kılâm axwâ ji ê hakina bu: wâxtâke şıvana ki lâ ber kaniê mansian  kâriek Pez dâçêrandie, dû sâe xwâ hebuine, eki râş êki gâwr buie. Rokê Ârâb e çollan e ten, e zımani şıvên bâ peçie destanva e dbırinın, e pian gırêddın, e sâi râş dâ qujinın, e sâi gâwr bâ burun dâkın. E kâri pez dâgırın dâwın. Hâta weinge Kâçıkê axai şıvên êteye sâr kaniê “lâ seri quri kâçıkê bêjık hâbuie” şıvâni êlêâlı duri  kaniê buie (sâwa kı zıman hatiê brinı hâsê bâ şıven nakevı)  hndı ibâ peçie nıge xwâ lâ bullurê texı. Kâçıkê axê ê lâ hesê bullure dâzanı kı, şıvani vê klama dâbêjı,   bêjık brê, bêjık brêpezê bavi tâ Ârâb e çollan grtın brêsâye râş iquştıne sâyê gâwr ibâ brûnelê lê bêjık brê, bêjık brê lâ sâr wê kâçıkê teri xwber ddie bavi xwâ. Hındı e terın şıvên dâbına mal.   WÂLAT Û BAJARİ SÛ MERİAN  Lâ jur ji mâ got ya, hâta wê wâqtê lâ sâr dune tû mâdeniyet tûnebuine. Merie kı jâ nesâbi ÊA Sû merian elâ Mezapotêmia mâdeniyetêka xwâ çedkın. âw mâdeniyeta ê hakina têye mâidânê. Lâ sû merian hereki xwâ ra gundaki xwâ çedıkı, âw gundana e gırdwın e dwınâ bajar. Âw bajarana bâ hâvra e dâbınâ mâdenieta Sû merian. Lâ van bajaran navi hına ê hakinae 1. Ur, 2. Uruk, 3. êredur(eridu), 4. Bayibêlan, 5. İsin, 6. Ninove  1.      Ur : sewa kı bajari Ur bâ bın avê Dicle û Fıratê dâkâtı,  âwdera dâbuie mina ur, nârm dâbu. Axa xwâ ê gıl bu, ê mırık bu, loma bâ ve dâre ra Ur dgotın.2.      Uruk: ırmaxi Dicle û Fırat lâ çian, dar û uruk tanin Lâ şuna kı bajari Uruk heyi bıla dâbun loma bâ wêdâre ra Uruk dâgotın.3.      Bayibêlan: lâ dera kı bajari Bayibêlan heyi pır ba tat (hên ji ite). “êke dâbêm êke nabêm” lâ wêdere pır bêyl (tat, tap) hebun loma bâ wederê ra Bybêlan dâgotın.4.      İ sin: İkı şuna bajar lâ vır dani navi xwâ İsin bu. Sewa wê âw nava lênandın. İsin lâ mıleti xwâ, si û sıhını dâkrie.5.      Ninove: âw bajara i bın nıg  bu, yânê kı rewing(yolcu) êxwâ pırbun loma bâ wi  bajarira Ninove gotın.           ÊA û Sû merian bâ mıleti xwâva pienc dâusâd salan(âzi dâbêm pienc, hun bıben dhâ dâusâd sal) lâ Mezapotêmia hukım kışandın Enas lâ wêdêre jâ mahlukatiê hatâ dâr buie enas. enas bâ freset bu. Lâ ser Dune kı çıkâs mılet hânâ âwdera ziaret kırın. Lâ vır zıman hukırın, şor hukırın, zâvi çandın, nan-kırın hukırın. Adât û tore hukırın. Ekı lâ vır hukırı çun roi(rai) mılleti xwâ dan. Dune bı ilim ket. Sû merian nivis(yazı) icat kırın. Ax kırıne çamır/axmır(çamur), axmır kırıne kârpiç/tâblât lâ sâr xwât çêkrın. âw  shor  û nivisan talan krın, hın ji kâtınâ bın ârdê. Lâ werze(mâtâmatike) çhar işlâm icat kırın. Sal, sê sâd û şêşt û pienc ro hıjmartın, hâftak hâft ro hıjmartın, tâkvim, sâat çekrın. Nâft kırne kawan ar pêxıstın lambe icat kırın.  Hesın lâ axe aninı dâr, lê gûsûn çêkırın pê cut ajûtın, zevi çandın. Zer û ziv jâ axê anin û der. Lê kau-kâcax, garık, bazıng, gârdan, xızme, hâl-hâl çekırın. metel, shor, Abıbêj gotın, lı sâr kârpiçan nivisandın.  Lawe lawi ÊA Zerduşt zer dışuştın, lâ çia û bylan, lâ deşt û vahan, lâ gulustan û baxan çerxdbu lâ zeran dâgâri ax, çaxıl dışuşt têda zer tanin û dâr, mêrâki bâ fırâset bu, ibâ izan bu, i şorbêj bu. Zerduşt dâgot;     hâr tışte ki dû hêle xwâ e hânâ: A rındie ê xırabe, A jur ê jêre, A sârmê ê gârme, a reji ê kûte. Dâgot;  “kar kıre xâme, şirın exwâlkeme“ paşê bue pêxâmbâri mılâti Sû merian Zerduşt ha dâgot; Rındie bıkâ, xrawie mâkâSâr û güie xwâ pakâ, kılêrie mâkâÊmâgie xwâ buxe, dzie mâkâşorê xwaş bbê, şorê xraw mâkâşore rast bbê, derewan mâkâ Hakina dgot Zerduşt ;  êy stewr i gır, tışteki tâi kı tu bâ ronikı nâbı nivis ate e çır bbı? Dhâ sale dâwın kı tû i teye vıra, mıxara mın. Meger kı âz, teyrık imın û mar imın nâbı tê lâ roni û re axwâ bezarbı.     Fâkât hâr sâri sue mâ reya tâ dâpa. Mâ bâ ziade ronia tâ gırt. Sâba wê mâ tû piroz kır.      Mezıkâ, âzi mina meşê kı ziyâde hıngıv top kırıme, âzi pewistâ(muhtacı) dâstâki kı dırejı mın bbıme.      Hâta kı dâ nav Enas da, e bakıl kı bâ dıniê xwâ ra, e fâkir kı bâ variâta xwâ ra şa nâbuine âzi naxazım kı xâlat axwâ parkım.      Sâwê we âzi dâxazım kı â dakevıme jer. Çıto kı tu “stewrık i comerd“ bâşâvê kı tu dâdâkâviê paş dengızan, kı tu ronia xwâ  dâbie paş dune ê we hêle, â ji emina tâ dakevıme nav enas e kı â dâxazım dâ navdabım.        êy ikı şabuinê gır dbini kı dâ berda nakarı i çav têr, mın piroz kâ.      Kâdâhê kı dâxazı tâv bıgerı piroz kâ kı dâ içida av mina zeran buxuşı, kı şâwkê şabuine bâ gıdârê kâvı.      Mêzıkâ, ve kâdêha ê boşbuinê, Zerduşt i disa dâ xwazı kı bâ inas bı.  çavkani: NİETZSCHE: Hakina Buyrux da Zerduşt.   WÂLADİ AGADA Û BAJARİ  UR, URUK  Mıleti ÊA sıfte gunde Ur û Uruk çêkırın. âw gundana gırbun buine bajar, paşe buine Welat e Sû merian. Dâ vê derê ra  AGADA gotın: Agadan ga xwadi dâkırın paşe ji âw gana dâdan. Loma bâwi Weladira AGADA gotın. Yane kı: (A KI GA DÂDAN). Agadan lâ Ur û Uruk e ABZU çê kırın. ‘A B ZU’ : Kılâ bajêr mârâzâtiek dâbu xızmâtkare Abzu dâgeştınâ cara çarâsızan, jêne paşıl lâ vır zari xwâ tanine dune, nâxaş lâ vır tâdâwi dkırın, kı lâ bajêr şewıtiêk dâbu lâ vır dgeştınâ care. A B ZU : yanê kı, A BE ZU dâ geşiye cara çarâsızan (Bâ Tırki: İlkyardım â). Ur bâ Uruk va buye Tâxt û pa i Agadan. Dû Konaxe Welad hebun. êk Konaxa ÊŞAR bu. Gırâgiri Êşarâ, lâ seri xwâ şar gredda loma bâ vır ra Êşarâ gotın.  êk  ji Konaxê İNANNA bu. Gıragıri İNANNA ji nan dâdae fêkir û fıkaran, xwadanı lâ çarâsızan dâkır. Loma bâ wê dere ra İNANNA dgotın. Nıvane xwâ lâ vır gıran dkırın, Weladi xwâ lâ vır idare dkırın.  Dâbên kı Lâ sâr dune Mâktâb sıftê lâ vır çê kırın. Lbajari Uruk Heft kale bârû, e bilgin û bakıl bun. Lâ êleâlı bajêr mxara ka xwâ kırıne mâktâb, zari gênc lâ vır ddanâ xandını, şûxûla xwâ lâ vır dkırın, bşev dâ stêwran mêzdkırın. Kı dorê hive ê bı buxâ, dzanin kı roê paşı baran û berf ebbarı enas, mâhlûkat, ga û dar ı bâr lâ vır ilım dkırın. Şûxul a xwâ lâ sâr kârpiç e axe nivis dkırın. Bâ pırs ê Sûmeralog HÂRALD BRAÊM Gılgameş (Hukumdari Uruk) lâ van heft  aliman dârs gırtıbun. Gılgameş lawe lawi ÊA bu. Tâxt û Pa(Uruk) sernıva çêkır, dor bâ sûran çewırand, lâ nâhekan bajare xwâ korikır, bâ wexta Gılgameş ra AGADA brındiê kât, mıllât bı variyât bu, rındı bârâkât kâtâ Uruk, dor a bajêr kırıne zevi, zêâd dâçandın, dâkrıne baxçe, içi bajêr dore re ra dar ehurman, e gûl û sosınan vedınandın. Dıli Gılgameş iwekı zêr bu, rû û sufat i xwâ içırkin bu, tu dewê kı lâ gıl e da hatiê der.  İlâ ga meşan hatıbu. Loma vêra Gılgameş dâgotın.  Lâ wâlati Asor şorbêjan sewa Gılgameş van şorana dgotın. Âwâ kı hâta paş dune, dâ gıdârê da mezdâkıHer tıştâk dâdi, her tıştâk dzaniE kı sâr hatie gırtını sâr vâdâdaakıl û ilım gıştık ê lı wi buSır dedi, e kı veşırti dzani Tufan berê da xweber ddaHetakı dâ teketê da ketie bı re dâçuEmâga wi lâ ser kevırâki nivisandınêlı Uruke, bı sûran dor çâwrandıneSûre, ‘Êanna’ A tapınaxi piroz wi çekır. çavkani: Harald Braem: Gılgameş.  BAJAR Û VÂLADİ BAYİBELANİAN   Dâ paş salanva Wâladi Bayibêlan bsâr Wâladi Agadian kât;  ve carê Bayibêlanian buye Wâlad û Tâxt û pa i mıleti Sû merian. Lâwe lâvi ÊA Tâqt û pa exwâi engı muhteşâm Bayibêlan bu. ZİGGURAT sıftê lâ Bayibêlan çêkırın. her çıkâs kı konaxa Êşarâ û İnannâ ZİGGURAT  bu. kı sıfte lâ Uruk hâte çêkırını ji, vêra Ziggurat nâdgotın. Pêxâmber û GırâGır (Kral) eSû merian lâ Bayibêlan lâ Ziggurate da rudâniştın. Zârurât awâlat gıştık lâ vır tedarik dkırın, dain (vergi) lâ vır topdkırın. şuna Abzu hındı Ziggurate gırtı bu.  ZİGGURAT: Dâ paş Agadanda, Pır wâxte şunda lâ velati Bayibêlê Gırâgıre Konaxa Hûkûmêt lâ mılet pır dain dgırtın. Sewa we mılet ji navi vır Ziggurat Yanê kı: ZIG İ GUR A TÊ, minâ gur i kı zıg têrnabı a tê lênandın. Paş salanva mıleti Sû meran weçend pır pêrışan bu kı, lâ Ziggurata xwâ pır gerin. Ema caka din nedin. Lser we hındı bâ Ziggurate ra Ziyarat gotın. E dâwen kı,  paşe bâ Ziggurate ra  “Kûlê a Bayibêle” gotın. lâ “Kıtab apiroz” edbe kı dâpaş salanva, wexta kı Kûlê aBayibâlan çêdkrın “dâng kırın arınd weinge lâ hev kâlıvi“ şek, şupe tunı kı âw zımana Kurmance, sâwa we Hek û âdalât (kanun) lâ vır ketie nivist; âw kanunan Kral i Bayibêlan Hâmmurabi çêkrıbun. Sû merian “Hâft herek arınd adune“ “Baxçe Abe jur iByblan“ (Babilin Asma Bahçeleri) sıfte lâ vedâre çêkırın.   Şorbej eBayibêlaniân, “mesel a buyine enas“ Enu mâ E li ş “nivisandın. Dpaş salanva, sewa kı Sû merian xwadanı lê nâkırı Lâwe İsrâilian gotın Enu mâ eliş mesel ameye.   A SORİAN  Wexta Asorianda hındı lâ sâr Dune pır Mılet emina Sû merian hebun. Ekı lâ Sû merian şor û pırs hukırı çune nav mıleti xwâ hârâki zımâneki xwâ peydakır. Çhin’an û Ârâbian goria nivista Sû merian âlfâba xwâ çêkrın. Mina Sû merian herek bunâ mâdânietêkê, mina Sû merian cut dkrın, Pez û tereke peyda dkrın. Mina Sû merian âw ji bakıl bun, bâ ilım bun. Bâ Sû merian va gırtın-dain (ticaret) kırın, mıleti kı lâ ser dune hındı tâvlıhev bun, zımane hâv û dwû hudkrın, keçık ddane hev û dwû. Wâlate Asur pır gırbu,  hârçi kı gırbun, mâsâl exwâ û dârde xwâ ji pırbun, hen gırbun. Lâ râv rındia enas; xrâwi ji wexta Asorianda hatâ dâr. Gudea, İşum, İgigu, Amurru, Gırtâbullu, quri gur peyda bun. Dânav Asurian da cirit tavıtın.   GUDEA: nav ilı ser: gudea ye ser İ ŞUM: nav ilı ser: İ şum bu İ Gİ GU: nav ilı ser, i gi gu bu  A MUR RU: nav ilı ser, Rui xwâ ilı êkı mûri hâtıbu. GIRTA BULLU: nav ilı sâr; i bulluk bu, imina yengeç* bu, kı enas dgırt hâta kı quştie bernedda. KURİ GUR: nav ilı ser; Kur igur KURİ GIR: nav ilı ser; kur igır Lâ van ek ji MAR DU K  bu. Yanê kı: mar idû kur. Marduk hâta kı buye Sâroki Asorian gırbu; bmaana Ziggurate dayin pır dâgırt, eki nâhâk bu, wexta wi ra mılet lâ cani xwâ bêzar bu. Loma nav “Marduk“ yanê kı mari du kur lenandın.  Sârok erınd ji hatıne sâr Asorian. Navi hınan i hakinae: NABU: nav il sâr; pır igenc bu, ina bu loma vera Nabu gotın. ADÂPA: nav ilı sâr; dâpa. loma vêra A kı dâ pa = Adâpa dgotın. SÂRGAN: Nav ilı sâr; Sâr gan dgotın: xadane gan bu, ilâ sâr gan bu  EKUR: nav ilâ sâr; Bâre bâ saroki ra “e kur“ dgotın. DUTTUR: navi lı sâr; du T(e) tur.  PE NIG İAN   Wêxta Asorian mıleti Sû merian lâ sâr dune lâ pır şunan gârin. Lâ braitani (İngiltere), lâ Afrikê hâtâ çhin û Hındıstane dâçun tatın, ticarât dâkırın. ilım û irfana xâ goriê we çaqe pırbu. Gırâgıre xwâ û alime xwâ epır çuyubunâ bâr dângızi gâwr, hınâ Sû meri ji lâ vır wâlatâki xwâ çekırın navi xwâ ji Penıgan bun. Yanêkı: e kı nıg pe. Lâ vır hên pır dâ şuxulin, hên pır bâ ilım dkırın, zânaat dkırın, gâmi çe dkırın. Bâ van gâmiân dçunâ Eaurope û Afrike. Tâvlı enas e wandâran bun, ilım dgırtın, ilım ddan. Plâton (alimê Yunan) dâ got, yâde  “E lê alı“ eSû merian tatın bâ Sokratês va ilim û irfan dâng dâkırın. Lâ jur mâ kalkır.Penıgan âlfâba Sû meran amodern apenıgan çekırın. Lâ jur mâ kalkırı bu. Sümerlerle ilgili olarak yazdığım bu metin dünyanın oluşumundan itibaren tasavvur edilen ve bilinen gerçekleri yansıtsa da, ayrıca bu metinde Kurmancı’nın özelliklerini amatör veya profesyonelce izlemek de gerekir. Kurmancı’nın halk arasında zorlanan belirgin özelliklerinden bir tanesi Bâ, Dâ, Lâ ile BI, DI, LI sözcüklerinin kullanılmasıyla karşılaşılan zorluktur. Burada doğru olan üç özellikten söz edilebilir. Biri: Bâ, Dâ, Lâ sözcüklerinin kullanılmasıdır. İkincisi: başına getirildikleri kelimelerin anlamını bozmayan ve kullanımı kolay olup halk arasında tercih edilen Bı, dı, lı sözcüklerinin kullanılmasıdır. Üçüncüsü: her iki söylemin kullanılmadan sadece B, D, L baş harflerinin yazılarak kelime oluşturmaktır. Bu yöntemlerinin hangisinin kullanılacağına akademi karar vermelidir. Örneğin:  tşt bâ xwâra bâ = eşyaları beraberinde götürtşt bı xwâra bâ =       //              //              //tşt bxwâra bâ =         //              //              // 2.   Baran ê dâ barı = yağmur yağıyor        baran ê dı barı =      //            //       baran ê dbarı =        //            // 3.   lâ sâr kanie = pınarın üstünde      lı sâr kanie =      //           //      lsâr kanie =         //          // ayrıca bazı Kurmancı ağızlar(şiveler)de “bo” sözcüğü kullanılmaktadır. Bu yazılış ve söylem şeklinin açıklanabilir bir gerekçesini algılamış değilim.  TÜRKÇE  SEVGİLİ EA’MIZ TOPRAK, SU VE HAVA Güneş bir ateş topuydu, büyük gürültü ile patladı ve dağıldı, bu dağılmadan yedi gezegen/yıldız meydana geldi. Bir tanesi de dünyaydı, o zamanlar dünya da bir top ateşti. Dünya yandı soğudu, döndü soğudu, ateş söndü yer meydana geldi su, toprak, hava, dağlar meydana geldi. Dünya yüzeyinde çok çeşitli yaratıklar, canlılar, insan, koyun, sığır, kurt, ayı, sinek, böcek, tavuk, yılan, kuş, dinazor, ot ve ağaçlar meydana geldi. Bu ot ve ağaçların boyları çok uzun oluyordu, bin karışa kadar uzayabiliyordu. Üzerinden milyonlarca yıl geçti, bu ot ve ağaçlar çürüdü petrol olup yeraltına girdi. Dinazor mahlukatının uzunlukları altmış karış, yükseklikleri otuz beş karış oluyordu. Dünya döndü, zaman geçti, dünya döndükçe yer de soğudu. Dinazorlar soğuyan iklime dayanamadı soyları tükendi, otlar kısaldı, ağaçlar küçüldü, dünya yüzeyi bu günkü halini aldı.  İNSAN Dinazorların yaşadığı çağlarda insanlar da vardı. Birçok milyon yıl dünya yüzeyinde ayı ve kurtlar gibi dolaşıyorlardı. Mağaralarda, ağaç kovuklarında yaşıyorlardı, konuşmasını bilmiyorlardı, maymun gibiydiler, işaretle ve gürültülü bağrışmalarla anlaşabiliyorlardı. Bir zaman sonra bir miktar akıllandılar, artık taşları delip, deliğine ip takıp sapan taşı yapıyorlardı, ağaçtan ok ve mızrak yapıyorlardı, ağaç ve taştan balta yapıyorlardı. Bu aletlerle avlanıp karınlarını doyuruyorlardı.   EA VE SÜMER HALKI Milyonlarca yıldan sonra, bundan 12-7 bin yıl önce Sümer halkı mezopotamyada yaşıyordu. O zamanlar Sümer bir kadın konuşma dilini yaratıyor. Bu gün konuşmakta olduğumuz Kurmancı o kadının yarattığı dildir. Bunun üzerine Sümer halkı kadına EA ismini takıyor. Yani: E A =A’nın yaratıcısı, sahibi; konuşma dilinin sahibi.