Sümer Dili / 3. Bölümün Devami

6.   Kurmancı’da: Ê harfi dişil, İ harfi eril E harfi çoğuldur.  Bu özellikler halk tarafından da rahatlıkla algılanan ve Kurmancı’nın günümüze kadar bozulmadan ulaşmasını sağlayan temel özelliklerden bir tanesidir. Bu gerçeği ret etmek, Kurmancı’yı yok etmekle eş anlama gelir. Örneğin: Êrınd = söz konusu güzel kişi, nesne, şey (dişil)İrınd =    //       //         //     //       //         //    (eril)Erınd =   //      //         //    kişiler, nesneler, şeyler.  7.      ê/ harfi  / i / harfine çok yakın ötümlü bir sestir. kelime içinde ê yazılır, kullanım sırasında i harfine yakın sesle kullanılır. 8.  İstanbul “kürt” enstitüsü gramer çalışmasında “Enstituya Kurdi ya Stenbolê: Ferhenga KURDİ – TIRKİ: amadekar: Zana Fargini “ adlı çalışmada Kurmancı’da N harfinin nêr = eril Olmasından dolayı eril;  M harfinin ise mê = dişil olmasından dolayı dişil olduğunu bu nedenle “bav n = baba” sözcüğünün sonuna n harfini ekleyerek eril; “dê m = anne”  sözcüğünün sonuna m harfini ekleyerek dişil anlamını türettiklerini yazmışlardır. Kurmancı böyle bir telaffuz şekli yok ki böyle bir yazım ve yorum şekli olsun. Zaten kendileri de biz uydurduk diye söylemektedirler.  Bu sözcüklerin yazılış şekli ve sümerce etimolojik kökenleri:Nêir = erkek N = olumsuz, ê = dişil, i = eril, r = beden Nêir = dişil olmayan eril beden. Anlamındadır. Mê = dişiM = çoğul bedeni simgeler, ê = dişilMê = dişil üretken beden Bavi = baba (halk arasında Bavo telaffuz edilir)B = ile, A = söz konusu dişil kişi(anne), V = birlikte, İ = eril kişiBavi = Annem ile birlikte olan eril kişi anlamına gelir. Daê = anneD = el, a = söz konusu, ê = dişil kişiDaê = söz konusu elini –veren- dişil kişi. Söz konusu “kürt” enstitüsü dê = anne yazmaktadır. Bu yanlış bir yazılım şeklidir.    Buna benzer yanlışlığı Paris “kürt” Enstitüsü “KÜRTÇE GRAMER” Celadet Ali Bedir han: Roger Lescot”  avesta yayınlarında yapmaktadırlar. Bu çalışmada  Bav = erilCotkar = çiftçiNêri = teke Bu sözcükleri bu şekilde yazıp eril olarak göstermektedirler. Jin = kadınDê = anne  Bu sözcükleri de dişil olarak göstermektedirler, Oysa Doğrusu:  bavi = bak: İst. Kürt enst. Bölümü cutkar = çiftçic = arpa, u = derinlik, t = koymak, kar = işcutkar = arpa bitkisini derine koyma işini yapan. Anlamındadır. bu sözcüğün eril-dişil özelliği yoktur, çünkü kadınlarda çift sürer. Yanlış söylem Celadet Ali Bedir xan’a özgü bir yorum şeklidir. Nêiri = (bk. İst. “kürt” Enst. bölümü) Sondaki / i / harfi söz konusu eril kişilik anlamındadır. Jên = kadın (halk arasında jın olarak telaffuz edilmektedir.)  J = familya, ê = dişil kişilik, n = çoğul Jên = çoğulcu dişil familya Dê: Doğrusu : Daê = bak. (İst. Kürt enstitüsü bölümü) İst.Krt.Ens. ve Prs.Krt.Ens.nün söz ettikleri dê sözcüğü dê = haydi, anlamında emir kipidir. Bu sözcüklerden hareketle Kurmancı’da eril dişil ayırımının olduğunu söylemek abesle iştigaldir. Cutkar(onu da yanlış yazıyorlar) haricinde söz konusu sözcüklerin eril ya da dişil olduğunu söylemeye ne gerek var, herkes bunların eril veya dişil olduğunu bilir. Kurmancı bilmeyen kişilerden oluşan bu kuruluşlar dil ile ilgili yapmış oldukları çalışmaları geri çekip, Kurmancı’nın doğru eğitimini alıp ona göre çalışmalarını yapmalıdırlar. Bunlar zoru başarıp Kurmancı’yı bozarlarsa bir daha asla düzeltilemez.  9. Kurmancı ilk okul eğitimine başlayacak olan çocuk, eğitime başladığında bir, iki, üç ve dört harfli yüzlerce kelimeyi okul öncesi doğal yollardan öğrendiği için çocuk eğitime başladığında dil bilgisi kurallarını da öğrenmiş durumda okula başlamış olacaktır.  Bu durum 0 – 6 yaş arası bilinç oluşma aşamasında çocuk için  tarifi mümkün olmayan büyük bir avantajdır. Bu yolla eğitim görecek olan çocuğun insanlık için yapacağı gelişmeyi tarif etmek de mümkün değildir. Örneğin:  V (vâ) = açık. Bu sözcük İngilizce open olarak yazılır ve okunur. Kurmancı eğitim yapacak olan çocuk sadece v harfinin yazılış şeklini öğrenecektir. çünkü v = açık. anlamını bilmektedir. İngilizce eğitim görecek olan çocuk ise; o, p, e, n harflerini öğrenmeye çalışacak, daha sonra bunları bir birleriyle ilişkili hale getirmeye çalışacaktır. Bu da bir / iki / öğrenim dönemini veya daha fazla süreyi gerektirecektir. 0 yaşından itibaren çocuğun eğitimine katkı sağlayan bazı Kurmancı sözcükler ve Türkçe anlamları: â = ben,   a = söz konusu nesne, kişi, şey   e = söz konusu kişiler, şeyler nesneler ê = dişil kişi, nesne şey   i = eril kişi, nesne, şey   ba = rüzgar   bâ = götür   ra = beden (ayakta durmak)   sâ = köpek    câ = arpa   da = haydi   mâ = biz   tâ = sen   vâ = açık  lâ = orası (yer)   ka = hiç   ki = kim   za = doğum   je = ait olunan   jâ = familya   ku = bilinmeyen(neresi)   ro = güneş   ar = ateş   si = gölge   mi = koyun   mê = dişi  çe = tavlı(semiz)   çê = imalat   ke = hangisi  sû = küsmek   aş = değirmen   zo = bir çift   gâ = bazen   du = arka   ru = yüz(sima, cisim)   rû = sakal   av = su   wâ = siz   we = öteki(diğeri)   ti = sen(eril) tê = sen(dişil)   wi = o(eril)   wê = o (dişil)   âw = o   şa = sevinç  şâ = tarak   ya = seçenek   na = hayır  hâ = evet   nu = üstün   nû = yeni   çu = gitti  çı = ne   bı(bâ) = (...) ile birlikte    Ayrıca sesli harf kullanıp veya kullanılmaksızın anlamlı Kurmancı sözcüklerde vardır. Örneğin: kr = yapmak fiili, byl = tepe(sırt),    çr = nasıl, sr = saklı(gizli), gr = büyük, vr = burası, mr = ölüm Eğitimde kolaylık sağlayan diğer sözcükler için(bk. Kurmancı kelimelerin etimolojik kökenleri bölümü) 10. Kurmancı harfler canlı organizma gibidir. Bu nedenle Sümer halkı tüm kelimeleri bilinçli üretir. Saymaca dillerde bu işlevi saymaca şekilde oluşturulmuş olan kelimeler ya da başka dillerden alınan kelimeler yapar. 11.   Son yüz yıllık süre içerisinde yüksek oranda saymaca dile dönüşmekte olan Kurmancı akademi tarafından yeniden düzenlenmelidir.  KURMANCI KELİMELERİN ETİMOLOJİK KÖKENLERİ Kurmancı alfabesinin tüm harflerinin anlamları: (bk: ÊA nın Kurmancı alfabesi)  â = ben, â aynı zamanda nesnelliği de içeren; ama esasen benlik idini belirleyen, dünyada ve evrende var olmanın ispatı, idrak edilmesi, deklere edilmesi, beyan edilmesidir. âi = ben kişi (eril)          i = kişi (eril). âê = ben kişi (dişil)      ê = kişi (dişil). âm = biz                       m = nesnel içerikli çoğul kişilik belirleyen harf. âv = bu                         v = nesnel içerikli karşı kişilik belirleyen harf. âvna = bunlar               n = tek kişilik olmayan (çokluk), a = söz konusu. - âw = şu                      w = beden belirtir kişilik sesi âlê = elif ( aynı zamanda özel isim) â = ben, l = olmak; olduğum ê = iyelik de içeren dişil kişilik sesi;  âlê = ait olduğum dişil kişilik âtê = anne. Çocuk söylemi ( içinde olduğum dişil kişi anlamına da gelir.) t = içinde Akıl = akıl açılımı: a = söz konusu şey, kı = yardımcı fiil, l = bulunulan yer.Akıl = söz konusu şeyin bulunduğu yer apêr = evvelki gün ile ilgili olan nesne, konu, şeya = söz konusu şey, pê = ayak kişiliği (basılıp geçilmiş olan) yaşanmış süre, r = beden. Yaşanmışlığın nesnelliğini belirlemek tir.  Ahuro = bu güne ait olsan nesne, konu, şeyA = söz konusu, Hu = öğrenmek ( bilinen, yaşanan, idrak edilen) ro = gün(güneş) Ewr = gökyüzü; bulut E = söz konusu çoğul varlık; nesne, w = açıklık ve nesnellik özelliği olan ya da maddi bir özelliği olan beden belirleyici harf, â = söz konusu şeyin kişiliği.Erd = yer, zemin. R = beden, d = elErd = el değebilir bedenli söz konusu nesne İ sin = himaye eden (gölge yapan ) kişi, nesne, şey  i = söz konusu nesne, kişi, şey, si = gölge, n = özelliğinde U = çokU = derinlik Ur = miğde U = derinlik, r = beden.   Ur = derindeki beden Uz = uzmanlık.   u = derinlik, Z (zanı) = bilmek/bilge)   = derin bilgelik.   Xâ = kendim. X = İyelik ve beden (nesne) belirleyici harf, â = kişilik belirleyici harf. Xâ = kendi kişiliğim Xwâ = kendisi. W = karşı beden belirleyici harf. Xu = huy; karakter. U = derinlik ifadesidir.Xu = kendi derinliği. Xû = ter. Û = ile; birlikte olanXû = kendisiyle birlikte olan Xûe = tuz. E = çokluk; dır,Xûe = terin çokluk katı halidir. Ro = güneş. r = beden, O = güneş. Ro = güneşin bedeni Roj = aydınlık. J = familya; türev,Roj = güneşin türevi nesne; örnek: rojıng = şömine. güneş ışığı alan anlamına gelir. Ru = yüz, cisim, görünen kısım, u = derinlik ifadesiRu = bedenin derinlik ifade eden kısmı. Rü = sakal. Ü = uzunluk ifadesidir. Rû = boşaltmak. Û = ayrıcalığın ifadesidir. Esasen / û = ile / anlamı ayrı şeylerin birlikteliğidir.Buna göre: Rû = bütünden bir kısm bedenin ayrılması anlamına gelir. Mâ = biz,  m = biz anlamında nesnel içerikli çoğul kişilik belirleyen harf  â = ben. Tespit : â harfi akustik yönüyle e harfine çok yakındır. Ve kendine özgü morfolojik özelliktedir. eğitim olmadığı için halk arasında farklı yazılım ve telaffuz şekilleri doğmaktadır; e, i, a harfleri ile karıştırılmaktadır. Bu sorunu akademi gidermelidir. Örnek:   Mâri = adam (eril insan). MERİ = adam olarak yazılmaz. Yazılırsa Kurmancı olmaz.Gerekçe: erkek de söyler, ama esasen mâri kadın için bir söylem şeklidir. Buna göre,Kadına göre: m = benim(kendime ait), â = kişilik,  r = beden i = eril kişilik harfiKadına göre: Mâri = beden kişiliği bana ait olan eril kişi.  mal = ev     m = biz,  â = söz konusu  şey,  L = içinde bulunulan: mal = bizim içinde bulunduğumuz söz konusu şey âv = bu. Â = kişilik, v = ayrı(aramızda açıklık olan) nesnel beden belirleyici harf.Âv = benden ayrı kişilik vâbu = açıldı, v = açık, â = nesnel, öznel kişilik, bu = olmak fiili vâbu = açık nesnel, öznel kişilikli olma durumu. Hurç = ayı, Hu = bilmek, öğrenmek, r = yol, ç = dağHurç = dağ yolunu bilen. Sümerce hur aynı zamanda özgürlük anlamına geldiğine göre;Hurç = dağ özgürü, anlamına da gelir.    na = hayır. N = olumsuzluk, a = söz konusu;na = söz konusu olumsuzluk.  Nâ = soru, N = belirsizlik(olumsuzluk)harfi, â = bilinçlikik(belirlilik)harfi ile bir arada kullanılarak “belirsizliğin bilinçliliği” olan soru sözcüğü türetilmiştir. bâ = götür; emir kipi           b = rüzgarın özelliği gereğince götürmek fiili, â = fiili gerçekleştiren bâ = iki önermenin birlikteliği bâ = tek bir önermenin kipidir.   Bajar(bajur) = ba = özelliğinde olan; jur(jar) = yukarı; mecazen üst seviye G harfi aynı zamanda: kulak, sıcak, büyük, ağırlık, buğday, et kavramlarının da simgesidir. Gârm = sıcak özellikli söz konusu nesnesin çoğul bedeni anlamına gelir. Câ = arpa          c = tabiat varlığı olan ve göze de benzeyen bitki, nesne,  â = söz konusu nesnenin kişiliği. (Sümer alfabesinde “çivi yazısı” c harfi muhtemelen arpaya benzer). Sar = soğuk, sârm = soğukluk  S = soğukluğun simgesi, a = söz konusu, r = beden harfi.  Sar = söz konusu soğukluğun bedeni.    DÜZENLİ-SAYMACA DİL TEORİSİ DİL ÇEŞİTLERİ İki türlü dil vardır. 1. Düzenli dil: Kurmancı2. Saymaca diller: tüm dünya dilleri  1. KURMANCI(DÜZENLİ) DİL TEORİSİ:  Toplumsallaşmak, diyalog kurmak ve gelişmek için bilinen her madde, şey, konunun anlaşılmasını, algılayarak kavranmasını, ütopya ile tasavvur edilmesini sağlayan; gerçekliğin bir yansıması olan ses, gösterdiği nesne ve kavram arasında doğrudan bağ bulunan ve anlamları doğal yöntemlerle belirlenmiş; metodolojik düzenlenmiş; her birinin yalın halde bir kelime anlamı olan, seslerin/ün/harf birbirleri ile anlamlı ilişkili hale getirilip, yazı ve sözle, kelime, tümce, deyim, cümle kurarak bir konuyu açıklayan, geçmişi inceleyen ve istikbale eser bırakan bir dilin oluşturulmasıdır.   KURMANCI CÜMLE KURMA TEKNİĞİ Kurmancı her kelimesinin açıklanabilir etimolojik gerekçeleri olduğu için yeni türetilecek kelimelerinde bu yöntemle belirlenmesi zorunludur. Ya değilse Kurmancı’nın da saymaca dile dönüşmesi kaçınılmaz olur. Doğru kurulacak olan kelimeler sistematiği belli olan cümle içinde ki yerini kendiliğinden alacaktır.  a a a êea a e êea a i êea e a êea e e êea i i êea i a êea e i êea i e êe e e e êee e a êee e i êee a a êee i i êee a e êee i e êee a i êee i a êeâ â â â ê eâ â â ê ê eâ â â i ê eê ê ê ê eê ê a ê eê ê e ê eÊ ê i ê e- ê â i ê e  i i i êei i a êei i e êei a a êei a e êei e e êei a i êei e i êei e a êe i a e ne, i a e ra, i a e va, i a e ba,i a e bui a e winaveya;a  a a  a a êea  e a  a a êea  i a  a a êea  e i  a a êee  e e  e e êee  a e  e e êee  i e  e e êee  a i  e e êe  i  i i  i i êei  a i  i i êei  e i  i i êei  a e  i i êe........................... bu dizili harflerin her bir satırı, Kurmancı’da bir cümledir. Bu dizi cümleler aynı zamanda Kurmancı’nın bilinçli kelime üretme tekniğini de içermektedir, tamamının yazılması sonsuzu içerse de kapsamlı bir dizin oluşturmak metodolojik bir çalışmayı gerektirir.  Örnek:a a a êe  anlamı: ilk a = söz konusu edilen nesne, ikinci a = üçüncü a nın türevi olan nesne, üçüncü a = temel alınan nesne, êe = ait olan ******cümle içinde:âvdera şuna mala gûlêe = burası gül isimli kadının ailesine ait bir yerdir. İlk üç kelimenin sonlarındaki A a a ve gûl kelimesinin sonundaki êe sözcüklerini ayırdığımızda. A a a êe kalıbını elde ederiz.******  a ê =  ê ye ait olan nesne,  a = söz konusu kişi, nesne, şey ê = ait olunan nesne, kişi, şey (dişil): mal-a t-ê = senin evin. a ê ê a  =  a ya ait kişi, nesne, şey, ê = söz konusu kişi, nesne, şey (dişil)  a = özel nitelikli ait olunan kişi, nesne, şey. Ê a  a tâ  = sana ait olan kişi, nesne, şey,  a = söz konusu kişi, nesne, şey, tâ = senin: gûl-a t-â = senin çiçeğin. A â ê tâ  = sana ait olan kişi, şey, nesne,  ê = söz konusu kişi, nesne, şey (dişil) tâ = senin: jên-ê t-â = senin eşin. Ê â  i tâ  = sana ait olan kişi, nesne, şey i = söz konusu kişi, nesne, şey (eril) tâ = senin: bârx-i t-â = senin kuzun (eril). İ â i mın = bana ait olan kişi, nesne, şey i = söz konusu kişi, nesne, şey, (eril) mın = benim, ço-i mın = benim sopam. i vê = buna ait olan kişi, nesne, şey i = söz konusu kişi, nesne, şey (eril) vê = bunun (dişil): mâr-i jên-ê = adamın eşi. İ ê i wê(i) = ötekine ait olan kişi, nesne, şey i = söz konusu kişi, nesne, şey (eril) wê (i) = ötekinin, i xâ : kendime ait olan kişi, nesne, şey(eril)........... i a ******  i harfi ile başlayan yada biten bütün söz konusu nesneler, kişiler, şeylerin sözcükleri erildir.******ê harfi ile başlayan veya biten bütün söz konusu kişiler, nesneler, şeylerin sözcükleri dişildir.******a harfinin önünde ve sonunda bulunan bütün nesnelerin, kişilerin, şeylerin sözcükleri; geniş zamanlı söz konusu anlamındadır.******e harfi ile başlayan veya biten bütün kişilerin, nesnelerin, şeylerin sözcükleri çoğuldur.******bütün cümlelerin sonundaki e harfi  /dır; dir/; iyelik anlamındadır.     SAYMACA DİL:  Kurmancı’ya bak, dinle ve öğren sistemiyle gelişmiş; Sesler(harfler, simgeler) saymaca bir şekilde bir araya getirilerek kelime, tümce ve cümle kurarak dil oluşturulur.  Veya başka dillerden kelime alınır. Seslerin anlamları doğal bir bağlantıdan kaynaklanmaz, örneğin: Arapça: a = elif, B = ba, M = mim. Bu söylemler sadece birer yakıştırmadır. Buna göre saymaca diller de Kurmancı’dan türemiştir. “Kurmancı’nın saymaca dillere dönüşmesi “ insanlığın özgür iradesini kullanarak kendine özgü ifade tarzını yaratma isteğinin bazen bilinçsiz, bazen de bilinçli sonucudur. Bunun örneğini Kurmancı ile Türkçe arasındaki ilişkilerden izlemek mümkündür.  Örnek: a)      dune,  Kurmancı dünya anlamındadır. Kurmancı açılımı: Du = arkası Ne = gelmezArkası gelmeyen. Başka bir anlatımla gidilerek arkası bulunamayan yaşadığımız gezegen Türkçe’ye saymaca bir şekilde “dünya” olarak geçmiştir. b)  enas, Kurmancı insanlar anlamındadır. Kurmancı açılımı: e = kişilernas = bildik, tanıdık, aşina, bizden olanlar. Enas = insan(çoğul)İnas = insan(eril tekil)-         ênas = insan(dişil tekil)-         anas = söz konusu kişilik(insan, nesne, şey), (canlı, cansız, tekil, dişil)  Bilinen kişiler. Başka bir anlatımla diğer canlılardan farklı, türümüz olan kişiler. Türkçe’ye saymaca bir şekilde “insan” olarak geçmiştir.  MATEMATİK Kurmancı ile eğitim olmadığı için matematik ile ilgili detaylı yorum yapmak olanaklı değildir. bu nedenle sadece ilkel olarak halk arasında konuşulan ve gelebildiği kadar mevcut olan terimleri buraya yazacağım. Olası hatalar akademi tarafından düzeltmelidir. TOPLAMA: To = tuzlu/yoğunluk/toplu anlamındadır.Pe = içerik anlamındadır.Parçaları birleştirdiğimiz de TOP = tuz toplanmış içerik anlamı doğar. O halde günümüze kadar halkın kullandığı Topke = toplama. tarihten günümüze ulaşmış bir kelimedir. K = kır = yapmak fiili, E = dır ÇIKARTMA Kurmancı çıkartma sözcüğü günümüze ulaşamamıştır. Bu nedenle Cêke = ayır,Le wine der = içinden çıkart,Je wine der = bünyesin çıkart. Kelimelerinden türetilebilir.  “Jewder” veya “ljeder” pekala çıkartma anlamında kullanılabilir.Devam edecek