Patates, Henry Martini, Winchesters ve Seyh Ubeydullah Nehri

turbeye girdik
yanimda biri universiteye henuz baslamis oteki ise koyunde ciftle cubukla hayatini geciren iki genc vardi.
turbenin etrafinda bir suru ziyaretci.
yemekler yapiyorlar
cogu mese agacindan olusan yipranmis ama hala guclu ormanin icinden akan berrak cayin kenarinda oturuyorlardi.

ben misafir oldugum icin farkli gruplarca agirlandik
yemegimiz cayimiz eksik kalmadi.

nehri seyhlerini ziyarete gelmislerdi
bu seyhlerin mezarlari yan yana idi.
turbeden cikarken dikatimi ceken herkesin mezara arkasini donmeden
gerisin geri turbeden ciktigi idi.

ortada bir kac mezar vardi
bunlar kimlere aittir sorusu
ogun benim icin cevaplanmadan kaldi
her kafadan bir ses cikiyordu
en fazla ilgilendikleri seyit taha idi
cogu ubeydullah nehri den
seyit abdulkadir den haberdar bile degildi.
vesselam
o gun anladim ki
(cok genctim henuz liseyi bitirmis universiteye yeni girmistim)
ahali ile milli tarih ayri mecralardan akmakta
bizim universiteli de bilmiyordu tarihte olan biteni.
biraz otelerde nehri seyhlerinin bir vakitler malikane olarak kullandiklari sarayin yikintilari
mezbelelik halinde duruyordu.
ziyarete gelenler
turbeye bin bir renkte caputu yapistirmis
ancak
atalarina ait oren yerinin temizligi
basit duzeni
karinca kararinca bakimini es gecmis gorunuyordu.
mutlaka bir nedenleri olmaliydi
bu dunyayi fani
dunyevi seylerin ozen gosterilmeye degmeyen seyler oldugunu dusunerek
bunlari umursamaz olabilirlerdi
her neyse ilerleyen yillarda gordum ki
bu davranis bicimi devam etmekte
en kiymet verdikleri gerila mezarinin etrafini temiz tutmayi becermediklerini bu sene kurdistanin gobeginde fotografini da cekerek tesbit ettim.
vaktiyle
henuz
bgunku o zevksiz mimari turbe kiymetli Xani nin mezari basinda yokken
onun mezari da bir tenekeye ulu orta yazilmis bir yazi
ve diken icinde bir toprak yiginindan ibaretti.
aranizda yasi 40 civarinda veya uzerinde olan dogubeyazid li varsa bu meazri hatirlar.
bir mezara basit bir koruma, basit bir bakim icin para gerekmez
bunlar sirdan islerdir
bir mezara mirasa saygi icin ilk akla gelen bir turbeyi berbat bicimde heyula gibi orya dikmek de gerekmze
insan saga sola bir danisir
mikari sanatcisina fikir sorar vs
neyse
ben babam dan bilirim
israrla mezarimin yerle yeksan olmasi gerek
sakin mermer yapmayin deyip dururdu
bu galiba bir kurd gelenegi
islamin bir yerinden cikip bizde saqkli kalmis bir inanis olabilir
ne yazik ki amcam-sygisi ve sevgisi ile- babaamin istegi disinda
agabeyine mermer mezar yaptirdi-topragini da korumak icin yukseltmedi ama mermer cerceve kondurtu. agabeyidir yapar.
vesselam
sayginin sevginin bicimsel formunda uzerimize yok
ancak zihinsel formunda yokuz
ana fikir budur
nehriye donuyorum
o mezzarlik turbe nehri ziyaretinde
ortamin guzeligi yollda gordugumuz ayi ve yavrulari
birde muhtesem bogurtlenleri yiyeyim derken dikenli calilarin gobegine dusmem disinda
kurd halkinin kendi yakin tarihinden fersah fersah ne kadar uzak oldugunu farkettim
atalarina
saygida kusur yoktu
kutsal bir ruhun cazibesine kapilmislar
ruhlari muhtemelen dinginlesiytordu
yaptiklari isten memnun ve mutlu idiler
bu kadari onlara yetiyordu
kimsenin
ne ubeydullahin once iran kacar hanedanina sonra osmanliya karsi baslatigi isyandan- birakin detayini yuzeysel olarak bile haberi yoktu.
oglunun trajik hikayesi 1925 lerde sonlanmis olmasina hepi topu 60-65 yil once sonlanmis bu hikayeden de haberleri yoktu.
varsa yoksa sehit seyit taha hazaretleri ve surekasi..
insanlarin islerine inanclarina
huzurlarina tempolarina karsimak gorgusuzluk kendini bilmemek demektir
ancak gorunen seyler uzerine yorum yapmak
dusunmek irdelemek de bir mecburiyetir
benim burda yazdiklarimi
wayy bizi heyp hor goruyorsun!
banaligi le kavrayana
bu anlatiklarimin
benim babamin da anamin da hikayesi oldugunu hatirlatirim
babam benim ilk hocamdir
surekli didismis olsak da ondan ogrendigim seyleri
girip ciktigim mekteplerden ogrenmedim
iskandinav pastirallerinin temiz bir lafi var
basit gercekler icin mektep gerekmez diye
bizim burda bu basit gerceklerle istigal ettigimiz hatirlatirim
mektep tedrisat cok uzaklardaki bir dus
bu da benim gerceklesem olasigi daha muhtemel dusum
daha yakin daha somut daha cercevesi belli
daha fonksiyonel bir dus
eksikiligi de asikar.
peki ala su basliktaki patetes de neyin nesi?
daha once hizla degindim
fransiz devrimini teteikleyen bir suru neden sayilabilir
bana en inandirci ve somut gelen
patates tir
onun yoklugudur
merak eden acar o yaziyi bulur okur
konficyus cinlilerin ben de kurdlerin cocuguyum
kim daha kiymetli onu kimse bilemez
vaktiyle henuz gencken mi yoksa yakin zamanlar da mi
(yakin dediysem uc bes yil anlayin)
ubeydullah nehri ile ilgili bir sseyler okurken
adamin osmanli rus savasinda
osmanliya arka cikmak icin (yagcilik gibi gorunebilir ama vardir bir nedeni de bunun)
kurdlerden topladigi binlerce suvariyle
savas alanlarinda vurusurken
askerin elinbdeki uzun namlulu Henry Martini silahlarinda gozu kalir
kendi ellerinde winchester vardir
su kovboy filimlerinde kovboylarda gordugumuz turden
kisa silahtir kisa menzillidir
ubeydulla tutturur Hnery Martini isterim diye
turkler veriler mi vermezler mi verdiler aldilar mi
ubeydullah uzun mesafeli silahi ncin ister?
(at uzerindeki adamlari icin bu uzun silah pek de kullanisli sayilmaz)
niyeti ileride ciddi pyeyade ile cephe savasi acmak midir, nedir ne degidlir ben bilmiyrum
buralarda tarihi hakkiyla yapan kisler var.
onlarin aklinin ucuna takilir
veya halihazirda bildikleri bir sey ise
ubeydullahin
planininprogramini gozlemini yaparken
silahlari teknigin dayatmasina gozunu kapamadigini gosteren
bu basit gozlemden yola cikarak tarihi ogrenebilirz
sasali boburlenmeci tarihten se gercek hayatin gri tonlarini
kemiklerinde hisseden liderlerin temayullerinden hatalari sevaplari ogrenmek daha iyidir
gelecegi onumuze acan nasil siradan gundelik yasama sizmak ise
gecmisi anlamak da bazi ince detaylarda sakli olabilir.

dermek ki neymis
anam bana seyh saitin asildigi arsayi gosterdi de
ah da vahda ben de seyh saitte halimiz da
bunlar
italyanlarin
sen nona vero ben travato
dedikleri
dogru olmasa da he iste iyi uydurulmus seylere
e benziyor
gercek hayat
daha fazla sevimsiz seyler le doldur
sevimsizdir diye kaldirip atamiyiz
bizim gercegimizdir onlarla birlikte yasayacagiz
onlarla birlikte degisecegiz
bugunun denemesi de budur
bu mudur?
budur

HeK
hor goruyormusum
siz kendinizi asagida goruyorsunuz
buyrun benim tercih ettigim ust katlara
herkese yer var burda