Noel’in babası Mitra ve Yılbaşının Kaynağı

Günümüzde bir hiristiyan bayramı olarak kutlanan Noel, İsa’nın bundan 2006 yıl önce doğduğu zaman 24 aralığı 25 aralığa gece olarak kabul edildiğinden 25 aralık tarihinde kutlanmaktadır. Türkiye ve hiristiyan olmayan ülkelerde ise Noel yılbaşı ile karıştırılmakta ve İsa’nın doğum günü 31 aralık olarak bilinmektedir. İsa’nın doğum günü gerçekten 25 aralıkmıdır, değilse neden 25 aralık İsa’nın doğum günü olarak kabul edilmiş ve bayram olarak kutlanmaya başlanmıştır. Noel kutlamaları nasıl günümüzdeki şekilini almış ve yaygınlaşmıştır. Noel’in tarihsel kaynaklarıİlkel çağlardan bu yana 25 aralık tarihi kışın solstisi olarak kutlanan bir bayram günüdür. Yani yılın en kısa günü olan 25 aralıkdan itibaren günler tekrar uzamaya başlamaktadır. Bundan dolayıda Roma resmi bayram olarak kabul edilen 25 aralık yenilmeyen güneş günü (Sol Invictus) olarak ismlendirilmiştir. Noel kelimesi 1112 tarihinden itibaren kullanılmaya başlanmış olup, latince nael (natalis doğumla ilgili) kelimesinden türetilmiştir. Bu gün, fransızca kökenli  Noel adı ile yaygınlaşmış ve evrensel olarak kutlanan bir bayrama dönüşmüştür.Hiristiyanlıktan önce bir çok uygarlıkta ; verimlilik, yaratma ve astroloji anlamında önemli bir gün olduğuna inanılan 25 aralık değişik bölgelerde bayram olarak kutlamalara vesile olmuştur. Neolitik çağlardan beri kutlanan  25 aralık günü sezon dönümünü tespit etmek için inşa edilen güneş tapınaklarındaki güneşin konumuna göre belirelenmeye başlanmıştır. Mitra’ın doğum günü olarak kabul edilen 25 aralık İran ve Kürdistan’da ilkel çağlardan beri bayram olarak kutlanmaktadır. Mitra’ya ilişkin ilk yazılı belge MÖ 1400 yılında Mittani’ler ile Hitit’ler arasında yapılan bir anlaşmada geçtiği göz önüne alındığında Mitra ; Kürdistan coğrafyasında 4000 yıllık bir tarihi olan iyilikler tanrısıdır ve onun doğum günü insanlık tarafından kutlanan eski doğum günüdür. İran ve Kürdistan kutlanan bu gün, buralara sefer yapan lejyonerler tarafından Roma’ya taşınmış ve 25 aralık Roma’nın kuruluşundan sonra. Mitra’nın doğumuna istinaden bayram olarak kutlanmaya başlanmıştır.  Roma imparatoru Aurelien M.Ö. 274 yılında 25 aralığı yenilmez güneş ve Mitra’nın doğum günü olarak resmi bayram ilan etmiş ve bu dönemde erkekler ile kadınlar birbirlerine hediyeler vermekte ve bu gün için genç bir boğa kurban edilmekltedir. İrlanda’da ilkel çağlarda 25 aralık, büyük ateşlar yakılarak karanlıkla mücadele günü olarak kutlanmaktadır. Vikinglerde ise savaş tanrısı Odin 25 aralıkta evleri her şeyin yolunda olup olmadığını kontrol etmek için ziyaret etmekte ve uslu çocuklara tatlı yiyecekler sunmaktadır. Görüldüğü gibi, 25 aralık tarihi sezonlarla bağlantılı olarak bir güneş kültünün kutlandığı bir gün olarak, bir çok uygarlık ve halk tarafından kutlanan dünyanın en eski kutsal bayram günüdür.İsa’nın doğumu ve Noel’in hiristiyanlaşmasıRoma döneminde Küdüs’ün yahudi kralı  Heredot’un iktidarı altında doğan İsa’ın doğumuna ilişkin efsaneye göre olağanüstü bir yıdız gördükleri için doğudan gelen 3 sihirbaz veya 3 falcı Küdüs gelerek yeni doğan Yahudi kralını selamlamak istediklerini bildirmiştir. Biz onun yıldızını biz doğuda iken gördüğümüz için geldik dediklerini duyan Küdüs kralı Heredot kutsal yazılara göre bu çocuğun doğum yerinin Beytüllahim olduğunu söyleyerek, bu 3 büyücüyü Beytüllahim’e göndermiş ve onlara daha sonra bu çocuğun yerini kendisine bildirmesini istemiştir. 3 büyücü veya sihirbaza kendisinin de bu yeni kralı selamlamak istediğini söylemesine rağmen amacı kendi tahtını edecek olan İsa’yı öldürmektir. Küdüs’ten çıkan büyücülerin önüne doğuda gördükleri yıldız tekrar düşer, çünkü bu yıldız onlara yol gösteren sihirli bir yıldızdır. Yıldız Meyrem ile Jozef’in evinin üzerinde durunca, büyüceler bu eve girmeye karar vermişlerdir. İçeri girdiklerinde, Meyrem ile kutsal çocuğu gördüklerinde çocuğun önünde eğilerek, Meyrem’e değerli hediyeler sunarlar ve gitmeden önce gördükleri rüyada Allah’ın uyarıları sonucu Küdüs’e uğramadan başka bir yoldan ülkelerine dönmüşlerdir.Görüldüğü üzere, büyücüler bir bebeği değil bir 3-4 yaşlarında bir cocuğu, bir ahırda değil bir evde selamlamışlardır. Diğer taraftan, büyücülerin gelmediğini gören Heredot yıldızın görülme terihini esas aldarak Beytüllahim’de doğan 2 yaş ve altındaki tüm erkek çocuklarını öldürterek krallığını sağlama almak istemiştir. Ama İsa bu dönemde 2 yaşında büyük olduğu için bu katliamdan kurtulmuştur. Bilimsel hesaplara göre İsa’nın gerçek yaşıKepler büyücülerin gördüğü yıldızın 1604 Jupiter ile Saturn’ün yana yana geldiklerinde meydana getirdikleri ışık olduğundan yola çıkarak, bu iki yıldızın MÖ 7 yılında  yana geldiklerini hesap etmiştir. Yani bu yıldızların bir araya geldikleri MÖ 7 yılında İsa, MS 1604’te ise hiristiyanlıkta Reforme hareketi doğmuştur. İsa’nın doğum günü olarak 22 ağustos veya 15 eylül tarihleri hesaplanmaktadır. Sonuçta İsa 1 ocak milat yılında değilde bundan 7 yıl önce yaz  sezonunda doğmuş ve MS 33 yılının 3 nisan’da, 33 yaşında değilde 40 yaşında  öldürülmüştür.İlk dönemlerinde yoğun baskılara maruz kalan hiristiyanlar Filistin’den çıkarak Anadolu üzerinden Avrupa’ya yayılmışlardır. Roma impartorluğunun köleci sistemi altında ezilen halklar ve kesimler hiristiyanlığa geçtiklerinden, Roma imparatorluğunda çoğunluk hiristıyanlaşmıştır. Bunu üzerine, 354 yılında imparator Constantin kararı ve onayıyla Papa Libere, bir pagan bayramı olarak olarak kutlanan 25 aralığı İsa’nın doğum günü olarak ilan etmiştir. Böylece daha önce Mitra’nın doğum gününü kutlayan halk,  bu günü İsa’nın  doğum günü olarak kutlamaya başlamış ve 25 aralık tarihi hiristiyanlaşmıştır. 1 ocağa gelince, yahudi inancına göre bir çocuk doğduktan bir hafta sonra sünnet edilmektedir. Dolayısıya, 24 aralık geceyarısı doğduğu kabul edilen İsa, 1 ocakta sünnet edilmiş varsayılmaktadır. Böylece 1 ocakta İsa’nın sünnet olduğu gün olarak bayrama dönüşmüştür. yani, Noel bayramının kaynağı Kürdistan ve Mitra iken, yılbaşı kutlamalarının kaynağı ise bir yahudi geleneğidir.Noel ve/veya Yılbaşının küreselleşmesiGünümüzün en yaygın bayramı haline gelen Noel’i ifade eden Noel baba kavramı 20 yy’da kullanılmaya başlanmıştır. Artık Noel baba denince ; akla çocuklara hediye dağıtan kırmızı elbiseli beyaz sakallı şişman bir ihtiyar gelmektedir. Noel baba imajını besleyen ilk tarihi kişilik 4 yy’da Antalya Mira’da yaşayan ve 3 çocuğu ölümden kurtaran Aziz Nikola  olmuştur. 12 yy’da, kilise uslu çocuklara hediyeler dağıtan pagan figuleri elimine etmek ve yaramaz çocukları dinle terbiye etmek için Aziz Nikola’dan yola çıkarak Noel şenlikleri düzenlemeye başlamıştır. Hollanda’da Reformlardan sonra protestanlar Aziz Nikola’ya yarı laik bir kişilik vererek adını Sinter Klaas olarak değiştirmişlerdir. Bu günkü New York 17 yy’da Nouvelle-Amsterdam adıyla Hollandalılar tarafından kurulmuş ve sonradan İngilizler tarafından feth edilince ismi New York olarak değiştirilmiştir. Amerikan bağımsızlık savaşından sonra Sinter Klaas tipi edebiyat ve resim sanatında belirmeye başlamıştır. Beyaz sakalı kırmızı kapuşonlu bir manto giyen bu yaşlı kişi yaramaz çocukları cezalandırırken uslulara hediyeler dağıtmaktadır. 23 aralık 1822’de amerikalı papaz Clement Clarke Moore “A Visit from St Nıcolas” adlı bir şiir yazmıştır. Günümüzdeki Noel baba mitinin gelişmesi ve yayılmasında büyük bir rolü olan, bu şiirde ; Aziz Nikola güleç yüzlü ve sempatik bir cin olarak 8 tane geyik tarafından çekilen ve uçurulan bir araba ile evlere hediyeler dağıtmaktadır. İlk defa 23 aralık 1823’te Sentinel adlı gazetede yayınlanan bu şiir, daha sonra bir çok defa amerikan gazetelerince yayınlanmış ve bir çok dile çevrilerek tüm dünyaya yayılmıştır.1860 yılında bir New York gazetesi olan Harper’s Illustrated Weekly, Thomas Nast adlı bir karikaturistin çizdiği Santa Claus’ı (Sinter Klaas) beyaz kürklü kırmızı bir elbise, geniş bir deri kemer ve beyaz sakalı şişman birisi olarak çizmiştir. Devamında Santa Claus’un  maceralarını 30 yıl boyunca bir çok yönü ile canlandırmış ve günümüzün görsel anlamdaki Noel babasını yaratmış  ve onu 1885’te doğum yeri olan Antalya’dan alarak Kuzey’de kar olan bir bölgeye taşımıştır.Hollanda’lıların transformasyonuna uğrattıkları Aziz Nikola, New York’ta bugünkü haliyle  biçimlendirilen, Noel baba’nın bu figürü 1931 yılında Coca Cola’nın reklamlarından kullanılmıştır. Kullanılan Noel baba imajı Amerikan kamuoyunda tanınan bir tip olup, daha önce başka firmalarca da reklamlarda kullanılmıştır. Fakat Coca Cola Noel baba imajını yaygınlaşmasını ve dünyalılaşmasını sağlamıştır. İkinci dünya savaşından sonra hızlanan iletişim devrimi dünyayı büyük bir köy haline getirdiğinden, dünyanın herhangi yerindeki bir olay anında dünyanın diğer bölgelerinden izlenebilmektedir. Bu anlamda, sevinçler ve acılar son 15 yılda dünyasal ölçekte paylaşılmaya başlanmıştır. Neticede köken olarak bir yukarı Mezopotamya’da Mitra’nın doğum günü olarak 25 aralıkta kutlanan bu gün hiristiyan dünyasının büyük bir kısmı tarafından İsa’nın doğum günü ve Noel olarak kutlanmaktadır. Antalya Mira’lı Aziz Nicola ise Noel babaya dönüşerek, hiristiyan dünyasında Noel’in, diğer toplumlarda ise yılbaşının sembolu haline gelmiştir. Yahudi inancına göre doğumdan 1 hafta sonra İsa’nın sünnet olması nedeniyle 1 ocakta kutlanan bayram, günümüzde ise kutlamanın sünnet boyutu unutulmuş ve dünya çapında yeni yıl kutlamasına dönüşmüştür. Yani küreselleşmeyle dünyanın en ücra köşelerine giren Noel ve yılbaşı kutlamaları Kürdistan ve İsrail kökenli olup, Dünya uygarlığında bu bölgelerin belirleyici rollerinine işaret etmektedir. Ahmet ALİM , Fransa, 10 ocak 2007.