Musul sehrinin Kürdistanligi bazi Danimarkali Ansiklopedi ve yazilarinda

   Uzun bir zamandan beri Musul sehrinin Kürdistana ait oldugunu belgelerle ispat etmek icin bir yazi üzerine calisiyorum. Bu amac icin bir cok Kürd, Arap ve yabanci tarih kaynaklarina, bölgeyi gezen yabanci gezgincilerin düsüncelerine basvurdum ve toparladim. Eger her hangi bir sorun cikmasa bir kac ay sonra baskiya hazir olacak.Benim böyle bir konuda yazmama neden olay, Amerika’nin önderligindeki müteffik güclerin Irak rejimine yönelik saldirilari baslattigi anda, bazi Kürd önderleri Arap medyasina yaptiklari aciklamada: Musul sehri bir Arap sehridir. Pesmergeleri Musul sehrini kurtarmak icin göndermek amacinda olmadiklarini, Pesmergeleri gönderme durumunda Arap ve Kürdler arasinda savasin baslayacagini söylüyorlardi.Milletler Cemiyetine , Irak Hükümetine , Osmanlilara, gezgincilerin anilarina, cagrafyacilara, tarihcilere ve yabanci aydinlara ait yüzlerce belge var, Musul sehrinin Kürdistani bir sehir oldugunu ve Güney Kürdistan’in baskenti oldugunu gösteriyor.Bu yazida Danimarka‘nin bazi ansiklopedilerinde ve yazilarinda Musul sehrine iliskin yazdiklarina deginecegim.Danimarka’nin Den Store Danske Encyklopaedi,Danmarks Nationalleksikon A/S-Danmark 1999 tarihinde basilan 13.cildin 461. Sayfasinda Musul’dan söyle söz ediyor: Musul, Kuzey Irak‘ta Dicle Nehrinin bati kenarindadir. Musul’da ikamet eden insan sayisi yaklasik olarak 4.1 milyondur(1995). Musul’da ikamet edenlerin kücük bir hiristiyan azinligi ile birlikte ezici cogunlugu Kürdtür. Musul, Irak’in 3. büyük sehri, Ninova Eyaletinin yönetim merkezidir. Asurilerin Ninova adli sehrin harebeleri bu sehre yakindir. Musul sehri 600 yilinda Araplar tarafindan isgal edildi ve daha sonralari 1535-1918 kadar Osmanlilarin yönetimi altindaydi.Danimarka’nin Büyük Ansiklopedisinin bu cildi acik bir sekilde bize, Musul halkinin ezici cogunlugu Kürdtür derken, Musul’un bir Kürd sehri oldugunu söylüyor. Yine bu ansiklopedi bize, Araplarin Musul’un yerli halki olmadigini ve 600 yilinda isgalci bir güc olarak gelip, Musul’u isgal ettigini söylüyor.Yine yukarida sözünü ettigimiz Ansiklopedinin, 11.cildinin 400.sayfasinda Kürdistana iliskin söyle yaziyor: 1920‘de yapilan Sevres Antlasmasina göre, müteffik gücler, bagimsiz Türkiye Kürdistani bölgesini genisletme sözü vermislerdi. Buna göre simdi Irak’a bagli olan ve o dönem Britanya tarafindan isgal edilen Musul Vilayetinin Kürdlerinin Türkiye Kürdistaniyla birlesme hakki olacakti. Fakat bu Antlasma Kemal Atatürk önderligindeki shövenist yeni Türkiye Hükümetince cok sert bir sekilde reddedildi. 1923 yilinda Sevres Antlasmasi iptal edildi ve onun yerini alan Lozan Antlasmasinda Bagimsiz Kürdistana iliskin hic bir kosul icinde yer almadi....Yani kisacasi Danimarka Ansiklopedisinin 11.cildi bize, eger 1920 yilinda imzalanan Sevres Antlasmasi uygulanmis olsaydi, 16.12.1925 yilinda Musul Vilayeti Milliyetler Cemiyetinin bir karariyla yapay Irak devletine degil, bütün Musul Vilayeti( Musul, Hewlêr,Kerkük, Suleymaniye ve Duhok) Kuzey Kürdistanla birlesecekti ve vilayetin tümü Kürdistani kalacakti.Yine Danimarka’nin Gyldendals Etbindsleksikon(2003 Gyldendalske Boghandel, Nordisk Forlag A/S, Kobenhavn.. www.leksikon.nu) adli ansiklopedi 654.sayfasinda Musul’a iliskin söyle yaziyor: Musul bir Irak sehridir. Nufüsu 4.1 milyondur. Kuzey Irak’ta cok etnikli bir Kürd sehridir. Musul Orta Cagda önemli bir ticaret sehri idi ve Muslin kumaslarinin üretimiyle meshurdu.Danimarka’nin sözünü ettigimiz bu son ve adi Altin Ansiklopedi anlamina gelen eserde de bize cok acik bir sekilde Musul’un cok etnikli bir Kürd sehri oldugunu, sehirde petrol’un bulunmasi komsularimizin bu bölge üzerine denetim saglama cabalari icine girmesine neden olmustur diyor.Yine Kontakt (uluslararasi bir yardim kurumudur) adli Danimarka dergisinin bash yazari Arne Skadhede, söz konusu olan derginin 1991/92‘de cikan ilk sayisinin 35.sayfasinda „1920‘de Kürdistan’in kurulusu icin verilen sözler“ basligi altinda bir makale yazdi. Yazar makelesinde söyle diyor: Gecmis tarih kisa bir sekilde, Birinci Dünya Savasinin sona ermesinden sonra, yapilan baris görüsmelerinde Kürd temsilcileri, baska devletsiz bir millet olan Ermenilerin temsilcileriyle dayanismak icin anlasmaya varmislardi. Iki tarafin o dönemin ileri gücleri olan Britanya ve Fransa’nin nezdinde giristigi cabalar basarili olmus, yapilan antlasmada bugün Türkiye’nin dogusu diye adlandirilan bölgede biri Kürdistan ve digeri Ermenistan olmak üzere iki devletin kurulmasi sözü alinmisti. Ondan sonra Irak Kürdleri, yani o dönem Britanya’nin yönetimi altinda bulunan Musul Vilayeti, özgür bir sekilde Kürdistanla birlesebilirdi.....Aylik Kontakt adli Danimarka dergisinin bash yazari Arne Skadhede, hic bir kuskuya yer birakmaksizin Musul sehrinin Kürd ve Kürdistani kimliginine vurgu yapiyor. Gazeteci ve yazar olan bu bayan, Musul vilayetinin Irak Kürdlerinin bölgesi olarak tespit ediyor ki Musul Vilayeti, Musul, Kerkük, Hewlêr, Suleymaniye ve Duhok sehirlerinden olusuyordu.Iki Danimarkali yazar olan Rikke Baker ve Anne Hamfeldt 1Kasim 2002 tarihinde cikardiklari „Irak Flygtninge-Baggrund- Historie adli ortak eserlerinin 31.sayfasinda „Irak Kürdleri ve Yeni Dönem“ adli bölümde shöyle diyorlar: 1922‘de Birinci Dünya savasindan sonra Kürdlere bagimsizlik sözü verildi. Ama daha sonra 1924 yilinda Milliyetler Cemiyeti(simdi Birlesmis Milletler deniliyor) Musul ve böylelikle tüm Kürd bölgelerini Irak’a baglama karari aldi.Bu iki bayan gazeteci ve yazarda Musul sehrinin Kürd ve Kürdistani bir sehir olduguna dair hic bir kuskuya yer birakmiyor. „1924 yilinda Milliyetler Cemiyeti(simdi Birlesmis Milletler deniliyor) Musul (Musul vilayetinden söz ediliyor) ve böylelikle tüm Kürd bölgelerini Irak’a baglama karari aldi“ derken bu bölgelerin daha önce Irak’a bagli olmadigini vurguluyorlar...31.10.2005Not:Benim tüm Kürdistanlilardan ricam Musul’un Kürdistani kimligine iliskin buldugunuz ve elinizde bulunan belgeleri bana da ulastirirsaniz memnun olurum. Özellikle yurt disinda bulunan Kürdler, kaldiklari ülkelerin Ansiklopedilerinin Musul ve Kürdistan bölümlerine bakarlarsa, cok iyi belgeler elde edebileceklerini umuyorum.Yazarin E-mail adresi: Darsim88@hotmail.comCev: Aso Zagrosi