Kuzey Irak sınırı saatli bomba gibi

ABD Irak'taki tek başarısı olan Irak Kürdistanı'nın istikrarsızlaşmasını önlemek için, Kerkük'ün Kuzey Irak'a katılması halinde Türkmenlerin korunacağına dair Türkiye'ye güvence vermek zorunda. Bush yönetimi, Ankara'nın PKK'ya verilen desteği azaltma çabalarını da teşvik etmeli  Kandil Dağı alışılmışın dışında bir çıban başı. İran ve Irak sınırının her iki tarafındaki Kürt bölgelerine uzanan kuş uçmaz kervan geçmez bir yerde bulunuyor. 1992'te Kandil'e giderken bunaltıcı yaz sıcağı altındaki vadilerin üzerinde büyük kar birikintilerinin yükseldiğine tanık olmuştum. O dönemde Kandil, İran Kürdistanı'na siyasi eylemcileri ve gerillaları gizlice sokan Batı eğilimli bir Kürt demokratik hareketinin üssü durumundaydı. Bugünse ABD Dışişleri'nin Türkiye'ye saldırılarından dolayı terör örgütleri listesine dahil ettiği ayrılıkçı bir grup olan Kürdistan İşçi Partisi (PKK) ve onun İran kolu PEJAK tarafından kullanılıyor. ABD'nin Irak'taki güçlerinin komutanı General David Petraeus ve Irak Büyükelçisi Ryan Crocker geçen hafta sundukları raporda, Bağdat ve çevresindeki şiddete odaklanmasa da, Kürt sınır bölgeleri de İran, Türkiye, Irak ve ABD'yi etkileyebilecek patlamaya hazır bir bomba konumunda. ABD yeni cephe açmak istemiyor PKK Türkiye'ye karşı, lideri Abdullah Öcalan'ın yakalandığı 1999'da sona eren 15 yıllık bir savaş yürüttü. Ardından örgütün kalıntıları Kandil'e kaçtı; o zamandan beri Türkiye onları terörist saldırılar düzenlemekle suçlayıp üzerlerine asker göndermekle tehdit etti. PEJAK'a karşı benzer suçlamalar yönelten İran, sınırdaki Kürt köylerini bombalayarak misillemede bulundu ve geçen hafta o da Irak'a askeri müdahale tehdidi savurdu. Bütün taraflar Kandil'deki Kürtler sanki başkasının sorunuymuş gibi davranıyor. İran ve Türkiye Irak hükümetinden, PKK ve PEJAK'ın sınırı geçerek düzenlediği saldırıları durdurmasını talep ediyor. Fakat Kandil'in 150 kilometre ötesine uzanan bölgede Irak hükümetinin hiçbir varlığı yok ve bu bölge resmi olarak Kuzey Irak'taki Bölgesel Kürt Yönetimi'nin kontrolünde. Bölgesel hükümet kendi payına ne Kürt kardeşleriyle savaşmayı hazmeder ne de helikopterler sarp Kandil dağına ulaşabilir. Diğer yandan, ABD'nin gerek PKK gerekse PEJAK'ı Kandil'den çıkaracak askeri gücü var, fakat Washington'ın bugün ihtiyacı olan son şey, Irak savaşında yeni bir cephe açmak. Bush yönetimi Ankara'ya endişelerini anladığını, fakat PKK'ya saldıracak kaynaklara sahip olmadığını söylüyor. Bu arada İranlılar da ABD'yi PEJAK'ı desteklemekle suçluyor, Washington ise bu iddiayı yalanlıyor. Bush yönetimi Türkiye ve Iraklı Kürtler arasındaki meseleyle ilgili olarak General Joe Ralston'ı özel temsilciliğe atadı. İki tarafın da olumlu bakmasına karşın Ralston'ın görevi yarı zamanlı ve PKK'yla sınırlı. Washington iki taraf arasındaki ilişkileri yumuşatmak için daha fazlasını yapmalı. PKK kenara bırakılırsa, Türkiye ve Irak Kürdistanı arasındaki ilişkiler şaşırtıcı derecede iyi. Iraklı Kürtler, 1991'deki Körfez Savaşı'nın ardından Kürt bölgesinin yapılanması ve korunması konusunda Türkiye'nin oynadığı rol nedeniyle hâlâ müteşekkir. Türkiye bugün Irak Kürdistanı'ndaki en büyük yatırımcı. En önemlisi, Türkiye bağımsız Kürdistan gerçeğini kabul etmiş görünüyor; PKK'ya karşı savaşı başlatan eski cumhurbaşkanı Kenan Evren bile bugün Irak'ta 'bir Kürt devletinin' var olduğunu ve Türkiye'nin buna alışması gerektiğini kabul etti. Engellerden biri, bu yıl sonuna kadar yapılması öngörülen ve petrol zengini Kerkük bölgesini muhtemelen Kürdistan'a bağlayacak referandum. ABD diplomatları Türkiye'nin Kerkük'teki Türkmenlerle (Osmanlı'nın çöküşünün ardından bu bölgede kalan etnik Türkler) ilgili kaygılarını, Türkmenlerin yerel özerklik kazanacağı ve Kerkük'teki müstakbel yönetimde ağırlıklı rol alacağı konusunda güvence vererek yatıştırmak zorunda. Genel af PKK sorununu çözer ABD ayrıca Türkiye'nin PKK'nın böylesine çok destek kazanmasını sağlayan sorunlarla başa çıkma çabalarını da teşvik etmeli. Son yıllarda Türkiye Kürtçe yayın önündeki engelleri kaldırdı ve Kürtçe öğretime izin verdi. Türkiye'nin güneydoğusundaki illerde bugün seçilmiş Kürt belediye başkanları görev yapıyor. Ve son genel seçimlerde 20 Kürt milliyetçisi bağımsız vekiller olarak meclise girdi. PKK'nın kendisi de yumuşamış durumda; Türkiye dahilinde Kürt hakları adına ayrılıkçılığı terk etti. Türkiye bir genel af ilan etmiş olsaydı (ki bugüne kadar ordu böyle bir affa karşı çıktı), Kandil Dağı'ndaki savaşçıların büyük bölümü eve döner ve PKK sorunu ortadan kalkardı. İran Türkiye'den daha zorlu Ancak İran'la ilgili çözüm bulunması umudu zayıf. Nisan 1992'de Kürt lider Sadık Şerefkindi'yle, Tahran'la barış umutlarını dile getirdiği bir konuşma yapmıştım. Fakat dört ay sonra barış temsilcileri kılığına girmiş İranlı ajanlar tarafından vurulup öldürüldü. Bugüne dek İran ılımlı Kürtlerle bile teması reddetti ve bedeli PEJAK gibi aşırı uçlara desteğin artmasıyla ödüyor. Fakat Washington İran'ın Irak Kürdistanı'nı istikrarsızlaştırmasına engel olmalı. ABD yönetimi asgari düzeyde, İran'ın Kürt köylerine yönelik bombardımanları konusunda sesini, en az İran'ın Irak'taki diğer faaliyetlerine yönelik olduğu kadar gürleştirmeli. Bu mesele BM Güvenlik Konseyi'nin gündemine de getirilebilir. Kürdistan'ın istikrarlı, demokratik ve Batı yanlısı hükümeti ABD'nin Irak'taki yegâne başarısı; Washington bunu korumak için elinden geleni yapmalı. (ABD'nin eski Hırvatistan büyükelçisi, Iraklı Kürtler için danışmanlık da yaptı, 24 Eylül 2007)Radikal Gazetesi