Kürd Tarihçilerinin Meçhul askeri: Elî Seydo Goranî(1880-1992)

  Kürd Tarihçilerinin Meçhul askeri: Elî Seydo Goranî(1880-1992)/Elî Seydo Goranî kabiliyetli ve tanınan bir Kürd yazarıydı.. O, Ürdün’ün başkenti Aman’a yerleşmiş meşhur Kürdlerden biriydi.. Elî Seydo Goranî, Dudgane aşiretine baĝlı Goran ailesinin bir çocuĝu olarak 1880 yılında Kuzey Kürdistan’ın Diyarbekir şehrinde dünyaya geldi.. Onun babası ailesiyle birlikte Diyarbakir’dan Ürdün’e göçetmiş ve oraya yerleşti.. Elî Seydo Goranî, ilk okulunu türkçe, orta ve lise eĝitimini ise ingilizçe 1924 yılında bitirdi.. Daha sonra girdiĝi Beyrut’taki Amerikan üniversitesinde ekonomi ve politika dallarındaki eĝitimini 1928 yılında tamamladı.. Elî Seydo Goranî, Ürdün çapında bu üniversite de mezun olan ilk insanlardan olduĝundan dolayı Ürdün hükümetinde çok önemli görevlere getirildi.. O, ingilizce öĝretmenliĝi, lise müdürlüĝü, Parlemento sekreterliĝi, içişler bakanı sekreterliĝi, Cebil Eclun kaymakamlıĝı, dışişler bakanı sekreterliĝi, Ürdün’ün iki defa Türkiye Büyükelçisi, daha sonra sırasıyla Suudi Arabistan, Suriye ve Yemen’de Elçilik görevlerini yaparak 1963 yılında emekliĝe ayrıldı. Ondan sonra sosyal faaliyetlere katıldı... Elî Seydo Goranî, geçen yüzyılın otuzlu yıllarından başlayarak, Ürdün ve Arap ülkelerinde çıkan gazete ve dergilerine tarih, gelenek ve göreneklere vb. konularda araştırma yazılarını yazmaya başladı.. O, 1931 yılında Baĝdat’ta ve oradan da Kürdistan’a geçerek bir çok alanı gezdi..Elî Seydo Goranî’nin verdiĝi eserlerden bazıları:

• „Min Eman Wel Imadiye yada Culefi Kurdistan El Cinub“ adlı eseri 1938 yılında Kahire’de basıldı ve daha sonra 1996 yıllında Ürdün başkenti Aman’da ikinci baskısı yapıldı..
• „Qamusi el Kurdi el Hedis“ Arapça ve Kürdçe 25 bin kelimeden oluşuyor ve 1985 tarihinde „El Sarq El Ewset“ tarafından basıldı.
• „El talimat El Qunsuliye El Urdun“ adlı eseri Ürdün konsulosluk görevlilerine önerileri içeriyor ve yıllarca tek kaynak niteliĝindeydi.
• Kürd tarihi ile ilgili bir çok çeviri yayınladı ve hâlâ da bir çok elyazmaları basılmamıştır.
• Kürd tarihi ve Kürd diliyle ilgili bir dizi bir makale ve araştırma yazılarını yayınladı..

Elî Seydo Goranî, 1920 yılında Kudüs şehrinde Metran Cuit olarak bilinen ve ingilizce eĝitim yapan bir okulda lise ikinci sınıfını okuyor ve daha sonra „El Marif El Wataniye“ okulunda orta derecedeki eĝitimini tamamlıyorlar.. Bu esnada, Elî Seydo Goranî Arnold adlı bir öĝretmenle tanışıyor ve o kendisine : „ Sen Arap deĝilsin. Sen Kürdsün kendi ulusal kimliĝine önem vermelisin“ diyor.. Daha sonra bu öĝretmen Elî Seydo Goranî ile birlikte Kudüs şehrinde bir gezintiye çıkıyor ve kendisine: „ şimdi senin bu sokaklarda gördüklerin bir çok şey senin ataların Eyubiler tarafından inşaa edildi“.... Bu görüşmeden sonra Elî Seydo Goranî, kendisini Kürdistan tarihine , Kürd dil ve edebiyatına veriyor ve araştırmalara girişiyor.Bilindiĝi gibi Elî Seydo Goranî, 1970 Mart antlaşmasında sonra oluşan ve dünyanın bir çok yazar ve akademsiyenlerinde üyesi olduĝû „Korî Zanyarî Kurd“un üyesiydi...Elî Seydo Goranî, 1992 yılında vefat etti, topraĝı bol olsun..Not: Elî Seydo Goranî, küçükken Kürdçe bilmiyordu, daha sonra Kürdçe- Arapça sözlüĝü yazabilecek kadar iyi bir Kürdçeyi öĝreniyor.. Dr. Kemal Mazhar „Kürd tarihçileri“ adlı çalışmasında Elî Seydo Goranî için „Kürd tarihçilerinin Meçhul Askeri“ diyor..Bende Sayın Reşid Hûsên Xoşnaw’ın bu makalesini çevirken başlık olarak Kemal Mazhar’ın tespitini koydum.. Yazar ve okuyucuların afına sıĝınıyorum..Çeviri: A.Aras