KERKÜK, PETROL VE DİĞER SORUNLAR

Kurdistanî Niwêden
Çev: Aso Zagrosi

Her ne kadar petrol Kerkük sorununu dahada karmaşık bir duruma gelmesinden rol oynuyorsa da, Kürd tarafının Kerkük sorununa yaklaşımının temelinde petrol yoktur. Buna en örnek,Şeyh Mahmud, Kerkükün Kürdistanın bir parçası olduğunu ilk ortaya koyan ve istemde bulunan Kürd lideriydi. O dönem hâlâ İngilizler Kerkükte bir damla petrol çıkarmamışlardı ve yine o dönem Kürdler Kerkükün yeraltında bulunan zenginliğinin değerinin tam bilinçinde değillerdi.

Kerkükün Irak Hükümetince araplaştırılma girişimine ilişkin ilk belge 1929 yıllına dayanıyor. Yanı; Milletler Cemiyetinin Musul Vilayetini Iraka bağlanmasından 4 yıl sonrasına tekabül etmektedir.

Irak Hükümetleri Kerkükü tehrib etmeksızın de petrol çıkarabilir ve satabilirlerdi. Devletlerini burada elde ettikleri zenginliklere dayandırabilirlerdi. Fakat onlar, hem petrolleri talan etmeyi ve hemde Kerkükte bulunan Kürdleri yerlerinden ve yurtlarından sürerek ve onların yerine arapları getirip yerleştirdiler. Burada amaçlanan gelecekte Kürdlerin Kerküke yönelik tüm istemlerini ortadan kaldırmaktı.Gerçektende, tüm Irak Hükümetlerinin ortak paydası: açgözlülüktü..

Eski Irak yönetimi, sadece Kerkük petrollerini talan etmekle yetinmedi ve aynı zamanda Kuveyt petrollerini de göz dikmişti.

Bu aç gözlülüğün etkileri, hâlâ yeni Irak sürecinde de devam etmektedir. Hâlâ Arapların içinde, Kerkükten vaz geçmek istemiyen siyaset adamları vardır. Dayandıkları gerekçe ise eğer Kerkük petrolleri Kürdlerin denemine geçerse, Irakın geleceği üzerine kötü etki yapar bahanesine sarılıyorlar.

Görünen odur ki, Kerkükün tüm Irak için yaşamsal bir jeo-ekonomik önemi vardır. Fakat, bu meselenin hassaslığından dolayı, sorunlar çözümsüz bırakılamaz. Hiç bir dönem, bugün kü kadar bu sorunun çözümü kendisini dayatmamıştı. Bugüne kadar bu sorunu karmaşıklaştıran neden, Bağdattın bölgenin Kürdistani kimliğiyle ve alanda petrollun oluşumunu ortak ve çözülmesi zorunlu bir olay olarak kavramasındaydı. Bağdattın bu anlayışının özü, bölge araplaştırılarak tahrib edilmesi neticesinde hem bölgenin Kürdistana ait olduğu meselesine bir çözüm ve hem de sürekli olarak petrollün denetimi garanti altına alınmış olacaktı..
Fakat, mevcut olan durumda ve özellikle Awarelerin Kerküke geri dönmesinden sonra bu teorinin hiç bir dayanağı kalmamıştır ve hiç kimsenin böyle bir anlayışı tatbik etme zemini kalmamıştır.

Aktüel durumda ve mevcut sıcak ortamda Geçiş İdare Yasasının 58.ci maddenin tatbik edilmesi ve daha sonra şehrin durumunun açığa kavuşturulması gerekir. Öyle görünüyor ki, şehrin kaderinin belirlenmesi yönündeki düşüncenin öne petrollun varlığı bir engel teşkil etmeyecektir. Petrol, uygarlığın ilerlenmesi makinelerini dönderebilen bir madde olarak, barışıda yerleştirebilir. Bu önemli bir meseledir.

Yeni yazılacak Anayasa, bu sorunun çözümü içinde önemli bir rol oynayabilir. Bu bakımdan Anayasanın içeriği cesurca ele alınmalı ve cesurca yeni Irakta Kürdlerin rollü tespit edilmeli ve Kerkük sorunu çözülmelidir.