KEMALiST HAREKETIN KURDISTAN VE ERMENiSTANI TÜRK YURDU YAPMA CALSIMALRI (4)

ERZURUM KONGRESIM.Kemal 23 Temmuzda Erzurumda Kongreyi toplar ve kongre 7 Agustos´a kadar sürer. Kongre Vilayeti Sarkiye Müdafai Hukuk Cemiyetinin Erzurum subesince organize edlilir. Katilan 54 delegenin 17´sini Trabzon Hukuk Cemiyeti üyeleri olusturur. Kürdistan´da gelen delegelerin cogu esrafti. Asker ve memurlarda vardi. Gelenler sadece kuzey kürdistandaydi. Güney ve dogu kürdistandan gelen delege yoktu. Zaten delege olarak getirilenler Osmanlilarla isbirligi yapabilecek sahislardi. Ve herseyden önce kürt halkina karsi savastirilmak, karsi cikartilmak icin getirilmisti. Erzurum kongresi 10 maddeyi karar altina alir. Aldiklari kararlar geregince cok yuvarlak sözcüklerle kürtleri ve lazlari etkilemeye calisirlar. Mücadelenein türk ulusu adina yapildigini imajini verdirmek istemezler. Osmanlilik ve islamlik gibi sözcüklerle gecistirmeye calisirlar. Ermenistan, Kürdistan, Lasiztan gibi isimlerin cesitli illerin isimleri verilerek bunlarin öz kardes olduklari ayni zamanda islan unsurunun birbirinin irk ve sosyal durumlarina saygili lacaklarini belirtiler.Kongrenin 2. maddesi Osmanli vatanin bütünlügünden bahseder. Ve hilafet makaminin dokunmazligi ve korumasindan söz edilir. Yani kürtlere osmanli isgalinin devami sunulur.4. madde hilafetin ve saltanatin isgalci devletlerin baskisi sonucu istanbulu terk ettikleri taktirde cesitli illerin saltanat ve hilafet makamina saglanmasi geregine....5. madde. Hiristiyan azinliklara iliskin olup onlarin can, mal vs... haklarina saygili olduklarina iliskindi.6. madde. Kürdistanin ayrilmasina karsi cikilan bunu sözde gerceklstiren maddeyi, öz kardes, dindar ve irklikla kürtleri aldatmaya calisirlar.7. madde. Dis devletlerle ve kurulacak iliskilerin esaslari üzerineydi.8. madde. Ýstanbul hükümetiyne iliskindir. Milli irade geregince kemaliztlere boyun egmeleri istenilir. Milli irade icinde meclis olusturmasi kararlastirilir.9. madde. Sarki anadolu müdafai hukuk cemiyetine iliskin olup, Cemiyetin her türlü particilik akiminin disinda oldugu belirtilir.ayrica trabzon müdafai hukuk cemiyeti sark anadolu müdafai hukuk cemiyetiyle birlestirilir.10. madde. Kongre tarafindan secilen temsilciler kuruluna iliskindi. Toplam 10 kisi secilir. Fakat temsilciler kurulu hic bir zaman toplanamaz. Erzurum kongresine 17 haziran ´da verilen bir rapor var. Rapor genel durumu inceliyor. Rapor, avrupalilarin böl- yönet politikasi üzerinde duruyor. Ve devamla sark vilayetlerinde yapilan propagandalar baslica uc kaynakta yardim aliyor. 1. ermeni propagandasi. 2. avrupalarin terkinleri. 3. kisisel olarak yüksek bir gelecek ve cikar saglamayi gaye edinmis kimselerin propagandasi. Bu kaynaklardan cikan fikirler, arzular sosyal bünyemizi yikmaya, ayriliklar yaratmaya ve nihayet hürriyet ve istiklalimizi gasp etmeyi amaclayan su esaslari itiba ediyor; Bir Türklük- Kürtlük meselesi cikartmak.istanbul siyasetinin anadoluyu ihmal etmesine ait seyleri türklere yükleyerek türklerin yaptiklarini belirterek kürt ve türk arasinda nefret yaratmaya calismak.bir kürt hükümeti tesis eylemek perdesi altinda sark vilayetlerinin gencliginin birlesmesine engel olmak.cesitli nedenlerle kürtlerle türkleri karsiya getirirek azin azi olan ermenilerin egemenliklerini saglamaya zaman ve meydan vermek meseleyi geregi gibi aydilatabilmek icin bu dört esasi, yukardaki üc kaynagi falliyet ve calismalarina göre aciklayacagiz. Ve ardindan kürtler ve ermeniler arasindaki ahlaki, dinsel, sosyal vs. Gibi konulardan ayri olduklarinin teoroisini yapmaya calisirlar. Ermeni topluluklarini yok kabul edilerek kürtlerin sag duyularina seslenir. Kürdistan topraklari ermeni topragi yapilacak denilerek ermenilere karsi kiskirtilir. Ayrica, türk- kürt ayrimina karsi cikilir. Böyle bir ayrimin ermenilerin isine yarayacagini, onlarin egemenlik kurulmasina yol acacagi belirtilir.kürt ve türklerin birligi gerceklesirse yurtlarina geri dönecek ermenilerin genel nufusunun % 3´ü gecmeyecegini, üstelik, iktisadi ve idari üstünlügün kendilerinde olacagini, ermenilerin kürt ve türklerin birlesmesi karsisinda islamlari kalt edilemeyecegini birlesmeyle ayni zamanda ermenilerin azinliga dayali egemenliklerini kurmasinin mümkün olmayacagini, ermenistanda kurulmasinin imkansiz olacagi belirtilir.Raporda kesinlikle göc edilmemesi istenir. Cünkü, göc sonrasi hak iddia etmenin mümkün olmadigi örneklerle aciklanir. Bu nedenle her ne durum olursa olsun göc etmemek, mali mülkübirakip gitmemek bir vatan ve dfin görevidir. Göc etmedigimiz ve fikir birligi gerceklestirmeyi ve islerimizin basinda kalmayi basardigimiz müddetce buralar bizimdir.Konferans ne karar verirse versin, o kararlar buz üstündeki yazi mahiyetinde baska bir kiyamet ifade edemez. Aksi taktirde ermeniler, yurtlarina geri gelecekler, mülümanlar kovulmak zorunda kalacaklardi. Erzurum kongresi sonrasi M. Kemal, daha önce Diyarbakir´dayken tanistigi reis ve seyhlere mektuplar yollayarak onlarin destegini almaya calisir. Bir yigin iltifatlarda bulunur. (Nutuk, Belgeler, Belge; 47., 48. 49. 50. 51. 52.53)Hilafete saltanata sahip cikilmasini kürdistanin ermenistan yapilmamasi icin ugrasi verilmesini, ayrica kürtlerin bagimsizlik savasimini vermesini, padisaha, hilafete yani müslümanliga karsi hareketler olarak degerlendirilir. M. Kemal´in osmanli devletinin yeniden diriltme calismalarinin yani sira bazi ermeni illeri gelenlerinide Bati Ermenistandaki kürt asiret reislerini kazanma ve birlikte hareket etme yönünde ugraslar icindeydi.30 Agustos 1919 tarihli bir raporda ermeni illeri gelenlerinden Haca Dor aga, sinir bölgesi asiret reislerinde Hamit, Ali Mirze, Ahmat haso ve Yusuf beye bir mektup yazarak kürtlerle baris icinde yasamak istediklerini, bugün degilse bile, yarin öbür gün dost ve kardes olacaklarini bildirdi. Bu kardesligi korumak icin sartlarini sordu ve gorusme önerdi. (Z. Sarihan kurtuuls savasi günlügü, cilt 2, sayfa 74.)bu mektuba cevap yolayan kürt asiret reisleri olumsuz cevap verirler. Ermenilerden Igdir´i bosaltmalarini, Aras´tan öteye gecmelerini 4 eylül 1919 tarihli mektuplarinda belirtirler.