İşkenceye Karşı Protokol Nihayet Yürürlükte

Tutukevlerinin, gözaltı merkezlerinin bildirimsiz sivil denetime açılmasını sağlayan BM Protokolü, 20ülkenin onaylamasıyla, uluslararası alanda yürürlüğe girdi. Türkiye imzaladığı protokolü hâlâ onaylamış değil. STK'ler acil onay çağrısında bulunuyor. New York - Birleşmiş Milletler "İşkenceye ve Diğer Zalimane, İnsanlık Dışı veya Onur Kırıcı Muamele veya Cezaya Karşı Sözleşmeye İhtiyari Protokol" gerekli şart olan 20 ülkenin taraf olmasıyla, yani protokolü iç hukukunda yasalaştırmasıyla, uluslararası sistemde, 22 Haziran'da yürürlüğe girdi. Protokolün en önemli özelliği, işkenceyi önlemede ulusal ve uluslararası çabaları buluşturuyor olması. Protokolü onaylayan ülkeler, bütün gözaltı merkezleri, tutukevleri ve cezaevlerine önceden bildirim olmaksızın yapılan sivil denetim ziyaretlerini kabul etmek zorunda.Türkiye, bu protokolü Eylül 2005'te imzaladı. Ama hâlâ onaylamadı.Protokolü onaylayan ilk 20 ülke şunlar oldu: Arjantin, Arnavutluk, Bolivya, Britanya, Danimarka, Gürcistan, Hırvatistan, Honduras, İspanya, İsveç, Kosta Rika, Liberya, Mali, Malidvler, Malta, Mauritius, Meksika, Paraguay, Polonya, Uruguay.Protokol ne getiriyor? Protokol, bağımsız uluslararası uzmanların taraf olan devletlerin toprakları içindeki gözaltı/tutukevi gibi alıkoyma mekanlarına düzenli olarak ziyaret etmelerine olanak tanıyor. Bu ziyaretlerin amacı, alıkoymanın koşullarını ve alıkonanların gördüğü muameleyi değerlendirmenin yanı sıra, taraf ülkelere koşulların iyileştirilmesiyle ilgili tavsiyelerde bulunmak.Protokol, aynı zamanda, taraf ülkelere alıkoyma mekanlarına düzenli ziyaretlerin gerçekleştirilmesi ve uluslararası uzmanlarla işbirliği yapılması için ulusal bir mekanizma kurma zorunluluğunu da getiriyor.Protokol'ün getirdiği bir başka yenilik de, işkencenin önlenmesinde yeni bir uluslararası mekanizma olan Altkomisyon'un kurulması. Protokol'e göre, bu altkomisyon ulusal mekanizmalarla birlikte çalışacak. BianetAkt C.A