„IRAK PARÇALANDI“

  Taz: Sayin Galbraith, siz 2003 yılında Saddam Hüseyin’e karşı bir savaşı desteklediniz. Bugün bundan dolayı pişmanmısınız?Peter Galbraith: Evet. Savaşın bir hata olduĝuna inaniyorum.Taz: Niçin?Peter Galbraith: Çünkü, savaş Amerika’yı hiç bir dış politika amacına yaklaştırmadı. Tam tersine, biz Irak’ta uĝraşırken, Iran ve Kuzey Kore büyük bir tempoyla atom programları üzerine çalıştılar. Ayrıca bu savaş, Amerika‘nın prestijini sürekliliĝi olan zedelemeye neden oldu. Sanıyorum Amerika’nın hiç bir zaman bu kadar kötü bir inaji olmadı. Ayrıca bu savaş para ve insan yaşamanına mal oluyor. Tüm bunlara raĝmen, savaştan bu yana Iraklıların durumu iyiye gidiyor.Taz: Gerçekten?Peter Galbraith: Evet. Iraklıların %80 Saddam yönetimi altında acımasıca ezilen Kürd ve Şiilerden oluşuyor. Her şeyden önce Kürdlerin durumu çok iyidir. Kuzeydeki Kürd Bölgesinde istikrar ve güvenlik var. Yaptırımlar ortadan kaldırıldıktan sonra, ekonomik gelişmeler var. Güneydeki Şii Bölgesinin durumuda iyi görünüyor.Taz: Ama, orada de fakto olarak bir teokrasi var. Kişi hak ve özgürlüklerinin izi bile yok.Peter Galbraith: Hayir, Şiilerin kişi hak ve özgürlükleri Saddam dönemine göre daha geniştir. Hiç kimse Şiilere teokrasiyi empoze etmedi. Bu onların kendi tercihleridir.Taz: Amerika şimdi Irak’ta ne yapacak?Peter Galbraith: Bush Hükümeti, Irak‘ın nasıl olması gerektiĝi yönündeki arzularıyla deĝil, Irak’ın realitesiyle ilgilenmelidir. Bush Hükümeti, Irak’ın parçalandıĝını, Sünni ve Şiiler arasından bir iç savaşın yaşandıĝını anlamak zorundadır. Ancak bunu anlayan biri, uygulanabilir bir strateji geliştirebilir.Taz: Nasıl olmalı? Peter Galbraith: ilk önce, Bush hükümetinin hedeflerinin gerçekçi olup soralım. Bush hükümeti, demokratik ve birleşik bir Irak yaratmak istiyor. Bu amaca varmak içinde Amerika’nın iç savaşı durdurması gerekir. Bu ise, Amerikan ordusunun Irak’ın çok dinli ve etnik yapılanmaların birlikte yaşadıĝı bölgelerde ve her şeyden önce Baĝdat’ta polis olarak barışı empoze etmesi gerekir. Ikincisi; Amerika, ABD’nin işgalı boyunca kendisini 100.000‘in üzerinde güçlü bir yapı olarak oluşturan Şii milisleri silahsızlandırmak zorundadır.Taz: Siz bunu realist olarak görmüyorsunuz?Peter Galbraith: Evet. Her kim bunu istiyorsa, daha fazla Amerika askerini Irak’a göndermek zorundadır. Yine iki amaça ulaşıp ulaşılamayacaĝı hususu kuşkuludur. Hiç kimse şimdi isyana karşı yapılan mücadelede olduĝu gibi, Şii milislerin silahsızlandırılması meselesinde başarılı olup olamayacaĝını bilmiyor.Taz: O halde size göre Bush’un politikası başarısızlıĝa uĝradı, Irak reel olarak parçalanmıştır. Sonuç?Peter Galbraith: Birincisi, biz Kürdleri ve onların kendilerini savunma kapasitelerini desteklemeliyiz. Ikincisi, biz Şiileri yapmak istedikleri şeyler konusunda, Güney’de kendiBölgelerini oluşturma hususunda cesaretlendirmeliyiz. Biz, Şii milislerin düzenli bir orduya dönüşmesi olayında destek olmalıyız. Böylece Peşmergeleri de , daha şimdiden Kürdlerin düzenli ordularıdırlar.Taz: Böylelikle Güney bir teokrasi olacak...Peter Galbraith:Evet, Güney, Iran’ın çok büyük bir etkisi altında olacak. Realite olarak bu durum daha şimdiden var ve biz kıpırdamadan seyrediyoruz. Orada Amerikalıların isyanı kontrol altına alma girişimleri günlük olarak başarısızlıĝa uĝruyor. Sünni isyanına karşı mücadele eden, de facto Şii ordusu olan Irak ordusu bunu yaptıĝı sürece, başarısızlıĝa uĝraması zorunludur.. Sünnilerin isyana karşi özel bir sempatileri yok, Şii teokrasisi ise onları hiç sevmiyor.Taz: Siz, Amerikanın tamamen Irak’tan çekilmesini istiyorsunuz?Peter Galbraith: Hayir, tamamiyle deĝil... De facto 3 bölge olacak... Kuzey’de Batı ve Amerika yanlısı bölge, Güney’de Iran yanlısı bir Bölge ve ortada Amerika’ya düşman eĝilimi olan bir bölge olacaktır. Bu bölünme gerçekleştikten sonra, Amerika hemen tümüyle Güney bölgesini terkedebilir. Şimdi biz o bölgede var olan askeri varlıĝımızla hiç bir şey yapamıyoruz. Biz, demokrasiyi teşvik etmeyeceĝiz ve milizlere karşı mücade etmeyeceĝiz. Amerika, aşırı kesimleri konrol etme etme kapasitesine sahip olduĝundan, Sünnilerin orta bölgesinden de geri çekilebilir. Bizim Irak’ta en önemli sorunumuz, El Qaide’nin Sünni bölgesine yerleşmesi ve bölgede üs kurmasını engellemektir. Eĝer biz güçlerimizi Kuzey’de bırakırsak yeterlidir. Onlar gerekli görüldüĝünde Peşmergelerle birlikte El Qaide’ye karşı mudahalede bulunabilirler.Taz: Sizde George Bush gibi aynı hatayi şimdi yapmıyormusunuz, hayal ile gerçekliĝi karıştırarak? Şiddetin olduĝu Sünnilerin Orta bölgesinde normalleşmenin olacaĝına dair güveniniz nereden geliyor?Peter Galbraith: Ben bunu umut ediyorum. Fakat, doĝal olarak Sünni Arapların El Qaide’yi dışarda bırakıp bırakamayacaklarını bilemiyorum. Insan bunu onlar için finans olarak cazibeli yapmak zorundadır. Eĝer, onlar El Qaide ile işbirliĝi yapsalar, bu onların ekonomik durumları için iyi olmayacak. Ayrıca, El Qaide, mahali, geleneksel liderler tarafından rakip olarak görülecek. Tüm bunlar kesin deĝildir. Bundan dolayi biz askeri güçlerimizi Kuzey’e yerleştirmeliyiz.Taz: Siz, aynı dinsel ve etniksel ortak kimlikle birbirine baĝlı, kendi vatandaşı, ordusu ve hükümeti olan 3 ayrı ayrı otonom bölgeyi savunuyorsunuz. Kısacası: Irakı 3 millete bölmek....Peter Galbraith:Yani, ben Kürdistan’ın tam baĝımsızlıĝının kaçınılmaz olduĝuna inanıyorum. Kürdlerin %98m 2005 yılında bir referandum esnasında baĝımsızlık için oy verdi. Daha fazlası Kürdler anlaşılır nedenlerden dolayi Irak‘tan nefret ediyorlar. Kürdler, Irak kurulduĝu gün bu devletin bir parçası olmak istemiyorlardı.. Irak’lı Araplar, Saddam’ın kimyasal gazlarıda dahil, onları sürekli ezdiler. Hemen hemen her Kürd köyü bir kere yıkılmış. Uluslararası durum elverdiĝi zaman, Kürdler kendi baĝımsız devletlerini kurarlar.Taz: Nato üyesi Türkiye, enegelenemez olan Kürd devleti sorununu başka bir biçimde deĝerlendirmelidir..........Peter Galbraith:Eĝer Türkler, Kürdlerin baĝımsızlıĝını engelemeye kalkarlarsa, bu onlara korkunç pahalıya mal olacak. Bunu Türk askerleri ve politikacıları da biliyorlar. Türklerin, 100.000 kişiden oluşan güçlü Peşmerge birliklerine karşı bir saldırısı, onlara Amerika ile bir sorunu hediye edecek. Bu yüzyılda AB’ye üye olma şanları sıfırlanacak. Bu savaş Türkiye’nin bir Vietmanı olacak. Türk ordusu 5000 PKK savaşçısını bastırmak için 15 yılla ihtiyaç duydu. Ayrıca bu Türkiye topraklarında ve onlar için bir ev oyuncaĝiydi. Bundan dolayi bu arada Türkiye bazı kesimler baĝımsız Kürdistanı bir şans olarak görüyorlar.. Kürdler, laik, Batı yanlısı, daha demokrat ve Türkler gibi onlarda Arap deĝiller. Bundan dolayı Türkiye için mantıklı olan kurulması engellenemez olan Kürdistanı kabul etmek ve onu kendisine satelik bir yapı haline getirmeye çalışmaktır.Taz: Siz, Sünni ve Şiiler arasındaki bölünmeyide kaçınılmaz olarak görüyorsunuz?Peter Galbraith: Oradaki durum Kürdistan’dan farklıdır. Insanların kendilerini bu kadar güçlü bir şekilde Sünni ve Şii olarak tanımlamaları çok yenidir. Var olan durumun deĝişmesi ve pusulanın yeniden istikameti göstermesi, imkansız bir durum deĝildir. Ayrıca tüm Kürdler baĝımsızlık istiyor. Fakat, tüm Şiiler ve Sünniler deĝil... her halûkar da bugün deĝil..Taz: Eĝer bir bölünme olursa, Baĝdat ne olacak?Peter Galbraith: Orada çoktan beri Doĝudaki Şiilerle, batıdaki Sünniler arasında bölünme yaşanıyor. Bir bölünme planı olduĝundan deĝil, sadece pratik olarak yaşanıyor. Tam bir dramadır.Taz: Sizin söylediĝiniz gibi ise niçin hükümet durdurulamaz olan Irak’ın bölünmesini kabul etmekten kaçınıyor?Peter Galbraith: Amerika hükümetinde bir çok kişi Irak’taki durum üzerine kötü bilgilendirilmiş ve Irak’ta neler oluyor hakkıda hiç bir şeyi bilmiyorlar. Conoleezza Rice hâlâ Ulusal Güvenlik komisyonun başında olduĝu dönem bana „Kürdlerin bu kadar Irak devletine sadık olması beni çok etkiledi“ diyordu..Taz: Oha........Peter galbraith: Bir kelimelik alıntı... Pratik olarak ABD hükümeti başka bir politikayı yürütüyor. Bir Anayasa oluşturdu.. Bu Anayasa, bölünmenin yol haritasıdır. Bölgeler, ordularına sahip ve gelecekte yeni keşifedilen petrolerine sahip olacaklar.Not: Iran ve Kuzey Kore’ye ilişkin son 3 soruyu çevirmedim..SelamlarÇev:Rojgar Merdoxi