G. KÜRDİSANIN TEMEL SORUNLARI ÜZERİNE (3)

Ekonomik yapılanma ve rant paylaşımı (devam)   Güneyde sermayenin giderek merkezileşerek belirli ellerde toplandığını ve bu temelde bir rant paylaşım kavgasının olduğunu belirtmiştik. Güney Kürdistanda rant paylaşım kavgasının belirli yasal zemine oturtulduğunu söyliyebiliriz. İstisnalar olmakla beraber geçerli yasalar çerçevesinde ve kapitalist isleyis kurallarına göre sermaye dolaşımı ve tekelleşme olmaktadır. Bunun Irakın tümünde geçerli olduğunu söylemek mümkün değildir. Irakta vahşi kapitalizmin kuralları geçerlidir. Yani sermaye silahın arkasında ve onun gücü ile iş yapabilmektedir. Irakta süren çatışmalar veya adam kaçırmaların çoğu sermaye gurupları arasındaki çatışmaların sonucudur. Yani kanun hakimiyeti olmadığı yerde mafya yöntemleri geçerlidir ve ırakta olan da budur. Büyük şirketler büyük koruma orduları ile işlerini yürütebilmektedirler. Irak petrollerinden dolayi zengin bir ülkedir ve bu nedenle pazarlarından pay kapma kavgası da o denli kanlı olmaktadır. Nitekim güçlü ülkeler bile ırak pazarlarından pay almak için ıraka asker göndermek zorunda kalmışlardır. Askeri yollayan ülkeler, askerlerinin koruması ve kollaması sayesinde şirketlerini sermayelerini ıraka gönderip pazara girebilmektedirler. Kürdistanda belli bir istikrar , asayiş, kanuni düzenleme olduğu için sermaye nispeten yasal zeminde kalarak dolaşmakta ve pazara girmektedir. Nitekim Kürdistanda hiç bir şirketin kendi özel koruma ekipleri yoktur, hepisi Kürt polisi ve ordusunun koruması altında iş yapmaktadır. Irak Arap sermayesi de Kürdistanda merkezileşmeye başlamıştır ve şirketler merkezlerini Sülemaniye yada Hewlere kaydırmışlardır. Burada anlatmak istediğimiz sermayenin dolaşımı ve giderek belirli ellerde toplanması kürdistanda ırakta görüüldügünün aksine yasal zeminde kapitalizmin kurallarına uygun bir şekilde cereyan etmektedir. İstisnalar yokmu var. Ancak istisnalar hiç bir zaman genel kuralın yerine geçmez.kayırma olayı çok yaygın bir söylentidir.Rüşvet de öyle. Halk içinde kendi tecrübelerim bunun aksini kanıtladı. Taksi, restaurant, otel vs. İşyerlerinde ortadoğuda çok yaygın olan bahşisi verdiğimiz zaman bile “Şerme kaka” (ayıptır) tepkisi ile karşılaştık. Bizi sülemaniyeden Hewlere taşıyan şoförü yol boyunda iki saat beklettiğimiz için normal ücretin biraz üstünde ödeme yaptığımızda, “ aybe, günahe” tepkisi ile karşılaştık. Bunun istisnasını da yaşamadık.Ancak halkın yönetimdekilere bir tepkisi var. Tepkinin temelinde sermayenin yöneticilerin kayırdığı kesimlerin elinde toplanmasıdır. İkincisi kendisine “dairede” bir iş bulamamasıdır. Kısaca büyük beklentileri olanlar bu beklentileri gerçekleşmeyince tepkilerini gösteriyorlar.Ancak şunu belirtelim ki gerek Sülemaniye gerek Hewler idaresi “daire”leri öyle çok şişirmişki o kadar çok insan yerleştirmişki kocaman bir bürokrasi ordusu oluşmuştur. Çoğunun da yapacağı işi yoktur. Hiç olmazsa bir imza atsın mantığı ile bürokrasi öyle zorlaştırılmış ki, basit bir iş için bir sayfa imza atılıyor. Bu bügünkü savaş şartlarında güvenlik endişesi ile narmal karşılanabilir, ama işlerin yavaş yürümesi ve bıktırması sonucunu da doğurur. Bugün Hewler yönetiminin 300 bin Sülemaniye yönetiminin 200 bir kişiyi “daire”lerde istihtam ettigi söyleniyor. Bu resmi bir bilgi değil ama benim de tahminlerime uygun bir bilgidir. Sülemaniyenin bir mahlesindeki topu dairesinde fiilen çalışan 45 kişidir ama o dairede çalışıyor gibi maaş alan 350 kişidir. Benzer aksaklıklar Hewlerde de vaardır. 400 bin Kürte de Mam Celal’ın açıklamasına göre Merkezi Bağdat hükümetince kadro verilmiştir. Demek ki 900 bin Kürdistanlı memur statüsünde “daire”lerde istihdam edilmiştir. Kürdanda 5 milyon nüfusun tarım ve özel sektör de gözönünde tutulduğunda her ailede bir kaç kişinin çalışıyor olması gerekir. Ancak birçoğunun beklentisi devletten bedava maaş alıp kendi özel işine devam etmesidir. Kaldı ki devlet şehit ve gazi ailelerine de ayrıca maaş vermektedir. Bunun dışında herkese iaşe yardımı yapılmaktadır. Ancak yinede beklentiler karşılanmamakta ve halkın bir kesiminden memnuniyetsizlik gözlemlenmektedir. Bugün güney Kürdistanda verimsiz bir istihdamdan sözedilebilinir ama büyük bir işsizlikten sözedilemez. İhale alan şirketler Kürdistanda işçi bulamamaktadırlar. Konuştuğum bir bir firma sahibi altı aydır radyo ve televizyonlardan işçi arama ilanlarını verdiğini ama işçi bulamadığını söylüyordu. İş alan firmalar Kuzey kürdistan veya irandan işçi getirmektedirler. Kürtler ise ya yabancı firmalara ortak olmak ya da bir dairede iş bulmakla uğraşmaktadırlar. Genel olarak arap ülkelerinde özel olarak Irak ta da insanlar devletten geçinmeyi, çalışmadan para kazanmayı alışkanlık haline getirmişlerdir. Sadam döneminde de büyük petrol gelirleri bu şekilde dağıtılmıştı ve kürdistandaki muhalefeti kırmak için kürdistanda 350 bin kişiyi maaşa bağlamıştı.Hewler ve sülemaniye yönetimi, sanayi olmadığı için halka hizmet sektöründe iş adı altında maaş vermektedir. Bu hem halkın gelir düzeyini yükseltmek herkese iş verme kaygısı ile yapılmakta hemde halkın tepkisini zayıflatma düşüncesi ile yapılmaktadır. Eğer bu gidişat daha da ileri gider, ilerde petrol şatışları rayına oturur ve siyasi istikrar sağlanırsa gelirlerin artması oranında, kuweyte olduğu gibi her vatandaşa maaş bağlama sonucunu doğurur. Buda asalak, üretken olmayan, yaratmadan tüketen direngen ve mücadeleci olmayan bir toplum yaratır ki kürdistan coğrafyasında böyle bir toplumun geleceğini sağlam temellere oturtması imkansızdır. Her tarafı düşmanla sarılı bir toplum, bir devlet, yaratıcı üretken disiplinli ve direngen olmalıdır, bugünü değil yarını da hesaplıyarak yaşamalıdır. Güney Kürdistan Kuveyti değil israili örnek almalıdır.O halde bazı şeylerin değişmesi gerekir. Popülist politika terk edilmeli, bilimsel ekonomik politikalar uygulanmalıdır. Ücret veya maaşın karşılığı olmalı ve hak edene verilmelidir. Şu kadar şehidim var, şu kadar yıl mücadele ettim edebiyatına son verilmelidir. Şimdi savaş ekonomik kalkınma alanına kaydırılmalı ve kalkınma kampanyaları yürütülmeli ve halka bu gerçekler anlatılmalı, desteği sağlanmalıdır. Bundan belki kısa vadede değil ama uzun vadede halkın çıkarları olduğu açıktır. Kürdistan davası bitmedi asıl şimdi başladı ve bu dava daha uzun sürecek. Kürdistan davası sadece silahla degil ekonomik siyasi kültürel alanlarda da kazanılmalıdır.Kürdistanda sanayı teşvik edilmelidir, ediliyorda. Sanayi yatırımlarına bedeva arsa, ucuz inşaat malzemeleri, bedeva su elektirik ve vergisiz yatırım gibi teşvik tedbirleri vardır. Ama Iraktaki siyasi istikrarsızlığın yanında Kürdistan da da bırakalım kalifiye işçiye düz işçi bile bulunmazsa yatırımlar olmaz. Demek ki halk emeğini satacak kadar yoksul değil. Ya da çalışma ve yaratma becerisine isteğine sahip değil. Yönetimin yapması gereken sadece sanayi sermayesini teşvik etmek olmamalı aynı zamanda kalifiye işçi yetiştirmesi ve sanayi işçisinin ücretini arttırmalı ve herkese bedava maaş vermekten kaçınmalıdır, verdiği maaşları sanayiye kaydırmalıdır. Sanayi yatırımına özel sektör ilk etapta cesaret etmez. O halde Kürdistan devleti buna öncülük etmeli ve devet sanayiye yatırım yapmalıdır. Bugün Kürdistan her şeyini dışarda alıyor, ve çevre sömürgeci devletlerin bir ambargosu ile herşey tuzbuz olabilir bir yapılanma vardır. Kürdistan devleti ve toplumu kendi ayakları üzerine durabilmesi için çevre devletlere ekonomik bağımlılığını en aza indirgemesi gerekir ki bunun ilk adımı sanayi dir. Güney Kürdistan hızla gelişmesi ve sanayileşmesi için israil den bazı alanlarda daha avanjlıdır. her şeyden önce petrol gelirlerine sahiptir. Israil çevre devletler hep savaş halinde olmasına rağmen ve petrol gelirlerine sahip olmamasına rağmen büyük bir ekonomik güçtür ve bu gücünü sanayisinden almaktadır. Küçük çaplı atölyelerle, düz işçi veya köylü emeği ile sanayileşme sağlanmaz. Bügün kapitalizmin vardığı yüksek teknolojik aşama gözönünde tutularak, çevre ülkelerdeki kapitalist güçlerle rekabet edebilecek bir sanayileşme hedeflenmelidir.Bu sağlanırsa Kürdistan sadece israil olmaz, Kuveyt ile İsrailin toplamı bir güce ulaşır ve Kürdistan davası o zaman kazanılmış olur.