Fransa 'hayır' dedi

Fransada referandumla reddedilen Avrupa Birliği Anayasasına hayır diyenlerin oranı, ilk değerlendirmelere göre oyların yüzde 56ya ulaştı.

Son elli yıldır ülkede yapılan tüm seçimler dahil en büyük katılımın gerçekleştiği ve 42 milyon seçmenden yüzde 70inin sandık başına gittiği referandumda, haftalardan beri kamuoyu yoklamalarında öngörülen hayır sonucunun doğru çıkması, oy oranı yüzde 44te kalan evet cephesi tarafından "korkulan oldu" biçiminde yorumlanıyor.

Bugünden öteye Fransada söz konusu korkulan tehditin gerçek kimliği, çapı ve ne kadar süreye yayılacağı tartışılacak. Ancak ilk değişiklik, referandum sonucunun iç politikaya yansıması olacak.

Avrupa Birliği Anayasasını parlamentonun onaylaması yeterken, referanduma sunabilmek için Fransız Anayasasının değişmesini sağlayan Cumhurbaşkanı Jacques Chiracın halkoylamasında cezalandırılan ilk cephe olduğu kesin.

Dün gece Fransız İhtilalinin sembolü Bastille meydanında toplanan hayırcı politikacı ve gençlerin Chiracı istifaya çağıran protestolarına karşın, Cumhurbaşkanı referandumdan sonra yaptığı konuşmayla durumu dramatize etmekten kaçındı ve verilen mesajı aldığını, gerekli önlemlerin de alınacağını açıkladı. Chiracın en kısa zamanda hükümet değişikliğine gitmesi ve başbakanı değiştirmesi bekleniyor.

Yeni hükümete en kuvvetli başbakan adayı, halen İçişleri Bakanı olan Dominique de Villepin. Ancak iktidar partisi Çoğulçu Halk Birliği UMP başkanı ve parti tabanını arkasına alan Nicolas Sarkozynin ve kadın Savunma Bakanı Michelle Alliot Marienin de adı geçiyor.

Fransadaki referandum sonuçlarının, üç gün sonra yapılacak olan ve hayıroylarının önde gittiği Hollanda referandumuna yansıması beklenirken, tüm uzmanlar ve AB yetkilileri, Fransız sonuçlarıyla Avrupa Birliğinin yara aldığı konusunda hemfikir.

Brükselden yapılan yatıştırıcı açıklamalar ve Komisyon Başkanı Barrosonun olan anlaşmalarla yola devam' mesajı, Avrupa Birliğinin bir durgunluk dönemine girdiğini öngörenleri ikna etmekten uzak görünüyor. Ancak gerçekte kimse, Fransadaki referandumdan sonra Avrupa Birliği ve hatta Fransada neler olacağını bilmiyor.

Avrupa Birliği Anayasasının halkoyuyla reddedilmesine ilişkin sonuçlar açıklandıktan sonra Bastillede toplanan hayırcılar hariç tüm Paris sokaklarında ıssızlık vardı ve başkente garip bir sessizlik hakimdi. Fransa ve Avrupaya bir şamar olarak nitelendirilen bu red oyunun belki de en çelişkili yanı bu : Zafer kazanan hayırcılar, bir şeyleri yıktılar, ancak yerine ne koyacaklar, kendileri de bilmiyorlar.

Fransız seçmenin çoğunluğu Avrupa anayasasının oylandığı referandumda hayır dedi.Fransa Cumhurbaşkanı Jacques Chirac da, seçmenin anayasayı reddetiğini söyledi.Sonuç, yürülüğe girmesi için 25 ülke tarafından onaylanması gereken anayasa için öldürücü bir darbe olarak değerlendiriyor.

Oyların geceyarısı itibarıyla yüzde 85'i sayılmış durumdaydı ve ''hayır'' oyla yüzde 56 oranına ulaşmıştı.Cumhurbaşkanı Chirac, sonucu bağımsız bir karar olarak değerlendirirken, ülkesinin Avrupa'ya taahhütlerine bağlı olacağını söyledi.
Televizyonlarda yayınlanan kısa açıklamasında Chirac, Fransa'nın Avrupa'da çıkarlarını savunması için zor bir çerçeve oluştuğunu vurguladı.Chirac, ayrıca, merkez sağ hükümete ilişkin olarak da bazı kararlar alacağını belirterek, kabine değişikliği işareti verdi.

Referabduma katılım yüzde 70 ile 80 arasında gerçekleşti.
Sonuçlara ilişkin sandık çıkış anketleri, Türkiye saatiyle geceyarısında açıklanmasının ardından, hayır kampanyasını yürütenlerin sevinç gösterileri dikkat çekti.

Anayasayı reddedenler arasında, komünistler, sol kadana mensup diğer gruplari sosyalistler arasındaki muhalifler ve aşırı sağcı partiler yer alıyor.
Anlaşmanın karşıtlarının önde gelen sağ kanat liderlerinden Philippe de Williers, ''Avrupa yeniden inşa edilmeli, anayasa değil'' dedi.Williers, Chirac'a da ya istifa etmesi ya da parlamentoyu lağvetmesi çağrısı yaptı.

Dışişleri Bakanı Michel Barnier, oylama sonucunu gerçek bir hayalkırıklığı olarak değerlendirirken, Avrupa Birliği'nin diğer üyelerine kendi referandumlarını yapmaları çağrısında bulundu.

Şu ana kadar dokuz ülke anayasayı onayladı.

Bu ülkeler, Avusturya, Almanya, Yunanistan, Macaristan, İtalya, Litvanya, Slovakya, Slovenya ve İspanya.Sekiz ülkenin de referandumlarını yakın zamanda yapmaları bekleniyor, bu ülkelerden 31 Mayıs Çarşamba günü sandık başına gitmesi beklenen Hollanda'da hayır cephesi önde.

İngiltere Dışişleri Bakanı Jack Straw, sonucun Avrupa'nın gelecekteki yönü konusunda derin soru işaretleri yarattığını söyledi. Fransa'da yapılan Avrupa Anayasası referandumunda evet ve hayır cepheleri kampanya boyunca başabaş bir mücadele verdi.

Gün ortasında Fransız İçişleri Bakanlığı'ndan yapılan açıklamada, öğle saatlerine kadar kayıtlı seçmenlerin yaklaşlık yüzde 25'inin oyunu kullandığı bildirildi.
1992 yılında Fransa'da gene başa baş bir mücadeleye sahne olan Maastricht anlaşmasıyla ilgili referandumla kıyaslandığında, aynı saat itibariyle bu sefer seçmenlerin katılım oranının yüzde 5 arttığı gözleniyor. Bu veri, toplam katılım oranının çok yüksek olacağının bir işareti.

Hayır oylarının galibiyeti ne anlama gelir?

Bu umutları gerçekleşmezse, siyasi gözlemciler AB Anayasasını yeniden diriltmenin çok zor olacağını söylüyor.Anayasanın yürürlüğe girebilmesi için üye 25 ülkenin onayını alması gerekiyor.

Anayasaya hayır denmesini savunan cephe, AB ekonomisinin rekabetçi Anglosakson modeline oturtulmaya çalışıldığını söyleyerek bunun Fransızlara maliyetinin artan işsizlik ve maaş kesintileri olacağını belirtiyor.
Anayasaya evet denmesini savunan merkeze yakın partiler ise, Fransa'nın AB içinde konumunun güçleneceğini; sosyal yardımların korunacağını ve ortak bir anayasaya sahip AB'nin dünya siyasetinde daha çok söz sahibi olacağını söylüyorlar.

VOA+BBC Akt: F.D