FERHAD ŞAKELİ'NİN SÖYLEŞİSİNE İLİŞKİN BİR KAÇ NOT

  Bugün Malperimize Türklerin yaptigi saldiridan ve Bayram gününden dolayi yazmak istemezdim... Ama Kürd sitelerinde, yapilan tartisma ve protesto kampanyalarini görünce bir kac cümler yazmak istedim.Isvec’te Uppsala Üniversitesinde Kürdce dersleri veren, yazar ve arastirmaci Ferhad Shakeli’nin 27.10.2005 tarihinde Dimane Malperine verdigi ve Netkurd tarafindan bir kismi Kurmancîye cevrilen, söylesi tüm bu kampanya ve protestonun nedeni.. Amidakurd Siteside Ferhad Sakeli’yi protesto etmek icin bir imza kampanyasini baslatmis bulunmaktadir..Ben Ferhad Sakeli’nin Hawlati gazetesinde cikan makalesini, Dimane’deki söylesisini, Netkurd ve Amidakurd cikan yazilarida okumaya calistim.. Newroz Com’a yapilan saldiri ve bayram vesilesiyle tembellik yapmak isterken, okuduklarim hic hoshuma gitmedi ve bende rahatsizlik yaratmaya basladi. Bundan dolayi bu kisa makaleyi yaziyorum..Ferhad Shakeli’nin söylesisini iki ana bölüme ayirabiliriz: A) Güney Kürdistan’da Kürd dilinin durumu,B) Kuzey Kürdistan’da Kürtce’nin icinde bulundugu durum,Her iki bölümde de Ferhad Sakeli, Kürdleri dil konusunda bombardumana tabi tutmus..Acaba Kürd sitelerinin ön plana cikardigi Bedirxanilerin „ajanligi“, „Kemalistligi“,Kuzey Kürd aydinlarinin „Bati ajanligi“ ve „Kemalistligi“ bir kenara birakilirsa, bu söyleside dogru olan seyler yokmu?Aciktir ki, Ferhad Shakeli, Bedirxanilere iliskin, sacmalama derecesini aship zirvalamaya baslamis.. Buna iliskin fazla söylenecek bir sey yok.Ama, yine ayni söyleside Ferhad Shakeli bazi dogrulara da dikkat cekiyor. Aslinda o, Kürd dilinin var olan sorunlarina dikkat cekiyor, dogru tespitlerde bulunuyor. Ama gerekcelendirmeye kalktigi zaman zirvaliyor.1)Kuzey Kürdistan ve Türkiye iliskisini, Cezayir ve Fransa’ya benzetmesi dogru... Ama Kürd ve Cezayir aydinlarini kiyaslamaya kalktigi an sacmalamaya basliyor.. Eger Albert Memmi’nin „Post Colonialisme“ni okumus olsaydi cahiligini görürdü.. Cünkü Memmi’de Fannon gibi Cezayir’in kurtulusundan önce, bu ülke üzerine eser vermis ve daha sonrada bir durum tespiti yapiyor. Ortaya cikan hâlâ Fransa ve Fransizca’nin etkisi kirilmis degil... Cezayir’in kurtulusundan sonra bir cok Arap ülkesinden din adamlari ve özellikle Misirli Musluman Kardesler örgütüne bagli kesimler Cezayir’e Arapca ögretmek icin gidiyor ve daha sonra olusacak FIS’in temelini atiyorlar.. Arap aydinlarinin, Kuzeyli Kürdlerden daha „aydin“ daha „zeki“ yada „cesur“ olmasi meselesi tam bir sacmaliktir. Ama, Kürdistan ve Cezayir benzetmesi dogru bir benzetmedir.2)Kürdistan’in parcalanmasi ve Kürd dilininde parcalanmasi yönündeki tespitide dogru.. Bugün öyle olmuski, birbirimizin yazilarinida dahi okuyamiyoruz. Cünkü, kullandigimiz Alfabeler yüzünden farkli milletler gibi olduk, standart bir dil ve tüm Kürdlerin anlayabilecegi bir Alfabe’ye ihtiyacimiz var.Ama Shakeli, bu tezi gerekcelendirmeye kalktigi zaman, yine sacmaliyor... Hatta daha ileri giderek bazi Kürd degerlerine acik saldirilarda bulunuyor. Bedirxanileri emperyalistlerin „ajani“ „Kürd dilinin parcalanmasinin sorumlulari“ ve „kemalistler“ olarak degerlendirmeye kadar gidiyor. Bugünkü Kuzey Kürdistan aydinlarinin „Kürdlük diye bir sorunlarinin olmadigini“ Bedirxani’lerle ayni yolda oldugunu söylemesi bu sacmalik paranoyak bir hal aliyor.Ama, Kürdce de kullanilan farkli Alfabe’ler ciddi bir problemdir ve acil cözüm bekliyor3) Shakeli’nin, Güney ve Dogu Kürdistan’da verilen Kürdce eserler, Kürd yazili edebiyatinin %85 yada %90‘i civarindadir demesi de yanlis bir tespit degil.... Ama, latin harflerle yazilan seylerin „estetik“ ve „edebi degeri olmayan“ seyler olarak degerlendirmesi pek te ciddiye alinacak tarafi yok.4) Shakeli’nin Kuzeyli Kürdler’den 20 tanesi dahi Ahmedê Xanî ve Melayê Cizîrî’yi okumamis, okuyup anlayanlarda Kürd din adamlaridir.. Bu tespit üzerine ciddi ciddi düsünmek gerekir. Yada soruyu baska bir sekilde formüle edersek, Kuzey Kürdistan’da kac kisi Nalî’nin, Mewlewî’nin, Baba Tahir’in, Sêx Riza’nin yada Koyî’nin Diwanlarini okumus?Bu ciddi bir sorundur ve cözülmesi gerekir. Ama, Sakeli, bu olayi gerekcelendirmeye basladigi zaman, sacmaliyor ve Kuzeyli Kürdlerin beceriksizligine isi bagliyor.5)Güney Kürdlerin latin Alfabesine gecme meselesine karsi cikmasi ve 1000 yilik Kürd edebiyatina iliskin kaygisi ciddi bir kaygi olarak ele almak gerekir.. Ama, bu kaygiyi bertaraf etmek icin Kuzeyli Kürdleri asagilamak, kücük görmek ve „bunlar icin mi“ biz Alfabemizden vaz geceriz tutumu tam bir zirvalama olayidir.6) Atatürk’ün, Araplara, Doguya, Islam’a vs karsi oldugunu, Latin Alfabesi araciligiyla Bati entegre etmek icin bir millet yaratmaya calistigi, bugün ne Dogulu ve ne de Batili olamyan kimliksiz bir yapi yarattigini söylemesi ciddiye alinmalidir... Ama, Bedirxani’leri kemalistlere baglamasi sacma....7)1970 ve 1974 yilari arasinda faaliyet gösteren ve daha sonra ismi degistirilen „Korî Zanyarî Kurd“ün cok önemli calismalar yaptigina vurgu yapmasi ve 1991‘den günümüze kadar var olan tüm basin ve yayin imkanlarina ragmen hâlâ o seviyede bir kurumun olusmamasini elestirmesi, Kürd basininda yasanan Kürdce hatalara dikkat cekmesi önemli bir tespittir. Ama Sakeli, tüm Kürd aydinlarin yazdiklarina ates püskürtürken, sira kendisine gelince 4 yil önce kaleme aldigi bir kitapta sadece bir kelime de hata yaptigini söylüyor ve „boshew“ degil de „ bo shew“ yazmasi gerektigini söylerken tam bir narsizm olayini ortaya seriyor.Daha fazla uzatmamak icin keske bu yazi bu sekilde tartismaya acilmasaydi... Dimane’nin internet sayfalari arasinda kayip olup giderdi.Ferhad Shakeli, bu yaziyi yazarken ve latinca yazanlara bu kadar kin ve nefretle saldirirken, acaba Isvec’te bulunan Latince yazan biriyle bir sorunumu oldu?Böyle Kürdleri cok gördüm de.... Kendilerinin topal olarak gördügü bir koyundan itibaren tüm sürüye topal diyenler gibi.....Acaba bu tartisma ve kavga „Isvec Kürdlerinin“ kendi aralarindaki bir hesaplasmasi olmasinmi?Benim bu bayram günü, Newroz Com’un saldirilar altinda oldugu ortami degerlendirmem gerekirken Paul Lafarque’in dedigi gibi „tembellik hakkimi“ kullanmak isterken, Sakeli’nin söylesisi ve karsi protestolar niye yazdigimi bilmedigim bu plansiz makaleyi yazmaya götürdü.