Newroz.com
Giriş Yap

BI BÎRHANÎNA ŞÊYX SEÎDÊ PALOYÊ

Maruf · 28.06.2008 · 1 görüntülenme

[b]BI BÎRHANÎNA ŞÊYX SEÎDÊ PALOYÊ[/b]

Em, Şêx Seîdê Pîran û apê bavê Mehmed Azimşêr (Mehmet Yilmaz) û kalikê Alî Azimşêr (Alî Yilmaz) ji bîr nakin. Ew ji alîyê dewleta tirk ve hatin kuştin.

Ez çend roj berê çûm Diyarbekirê. Min mezinên gundê xwe Xosorê dîtin, wan got: “ kalikê te, apê bavê û bi hezaran kurdên dî, ji hereketa Şêx Seîdê Paloyê sêwî û stûxwar man. Ka gor û goristana wan? Îro Diyarbekir dinale, stûrxwar e.“

Kalikê min ji aliyê dewleta tirk ve hate kuştin. Mehmed Azimşêr (Mehmed Yilmaz) hate xeniqandin. Ew digel Şêx Seîdê Piran di roja 29.6.1925an de li herêma Derê Çiyê “Dağkapi“ hatin xeniqandinê.

Em pê dizanin ku piştî şêrê cîhanê yê yekemîn qedîya, dewleta osmanî qels bû. Ji ber vê yekê, peymana Sykos Picotê di sala 1916an de çêbû. Tirkiye ji aliyê dewletên hêzdar ve hate parvekirin. Di sala 1918an de Brîtanîya Mezin kete nav axa Başûrê Kurdistanê û Fransa jî kete nav axa Kurdistana Sûriyê û welatê me bû çar perçe. Di sala 1920î de Peymana Sevrê ji alîyê Brîtanîya Mezin, Fransa û çend dewletên dî ve hate pêkhanîn. Ev peyman, projeya çêkirina dewleta kurdî bû. Şerîf Paşa li ser navê kurdan beşdarê civînê bûbû û li gorî vê peymanê Kurdistan dê serbixwe bûbûya.

Ji ber vê yekê, Kemal Ataturk li dijî vê peymanê bû. Ji bo kurdan ber bi xwe ve bikişîne gelek nerm bû û guhdarîya kurdan dikir. Ji lewre jî kurd tevî vî şerê giran bûn û alîkarîya Kemal Ataturk kirin û Tirkiyê rizgar kirin. Piştî ku welatê tirkan hate rizgarkirin. Peymana Lozanê di sala 1923an de hate çêkirin. Ev peymana hanê, peymana perçekirina Kurdistanê bû. Di 1924an de zimanê kurdî hate qedexekirin. Ev bûyerên hanê Şêx Seîd û hevalbendên wî bêsebir dikirin. Şêx Seîd û hevalbendên wî şaxên xwe berdan nav xelqê xwe û li dijî Kemo helwêst wergirtin.

Li derûdora DARAHÊNÊ şer dest pê kir. Çek di vê di roja 7.2.1925an de teqîye û wekî agirê ku bi kayê bikeve li Kurdistanê belav bû. Hinek serokeşîr, mîr, axa, beg û hin siyasetmendar û xwefiroşên kurd ji Ataturk re telgraf şandin û piştgirîya xwe nîşandan. Di 10ê Gulana sala 1925an de Şêx Şeîd û 49 hevalbendên wî derxistin Dadgeha Dîyarbekirê. Di 28 Hezîranê, sala 1925an, di derbara Şêx Sêîd û 49 hevalên wî de dadgeh qerera îdamê da. Şêx Seîd û yên dî di roja 29ê hezîrana 1925an de li hêrema Derê Çiyê “Dağkapi“ hatin xeniqandin (bi darvekirin).

Bi xîyaneta Bînbaşi Kasimê Cîbranî (Bacanaxê Şex Seîdê Pîran), Şêx Sêîd û hevalbendên wî hatin girtin û paşê jî hatin bidarvekirin. Yanî Şêx Seîd bi bêbextî hate girtin. Di eynî rojê de kalikê min Alî Azimşêr (Alî Yilmaz) hate kuştin û apê wî jî di gel Şêx Seîdê Pîran hate bi darvekirin.

28.06.2008

[b]Maruf[/b] (magisterande pedagog, Fîl.kand, zanyariya zarok û ciwanan û mamosteyê kurdî)

İlgili

Yorumlar (1)

Anonymous · 18 yıl önce

Bréz Maruf sılav Mın nivisa te xwend u gelek pé kéyfxweş bum. Çimki hin kes mane ku réberén Kurd jı bir nekırıne u bir tinın. Lé mıxabıl ger ew tev kémasiyén xwe hene herdem ! Gelo kémasi çiye ? Gava mırov berxwedana Kurdan bir tine çıma ixanata wi bir dıke ? Mesela herdem navé Qasoyé Ehmé Sélım bı kar tinin ema navé Mehmet Şerifé Aliké u eşira wi Xoremekiyan çıma mırov jı bir dıke ? ez Fam nakım ! Hin wexta Xalıt Begé Cıbri dest bı wi hereketi nekiri bu u nét kır, beliya herkesi xeber da Xormekiyan u got em Kurdın em welateki serbıxwe dıxwazın. U bersiva wan ji bıxwe Mehmet Şerif ( Fırat ) bıxwe pırtuka xweda Doğuilleri Varto tarihi da elani u gelek zelal ji nivisiye. Ané em Kurd nının u em tev we tu careki ji nabın yek ! Jı wi şunda her gavén Kurdan yek u yek terefén wan jı Roma reşra hati ixbar kırın u hetta gava şer dest pé kır, eşira Xormekiyan jı Gımgımé heta Çiyayé Karér tev hukmeta Romé jı hevra dıji serhildana Kurdan a 1925 şer kırın. Dı rojhılata Dersimdaji wek eşirén , kıferan, lolan , abuzalan , soran u xıran- iyan bı réberiya Dumandioğlu Hüseyin jı para lı serhıldana 25 an xıst u jı ber wi yeki ji şervanén Kurd şunda kışıyan u aliyé jér ji hézén Tırkan ré lé bıri ! Ma cih mabu ew péda herin ? Ne xér !.... U jı wi şundaji beré xwe dan deşta Muşé u ancax xwestın jı deşta Muşé ber vi Dervayi welat herın. Hatın ser pıra Evdırrehman paşa u hézeki qas qereqoleki pıçuk tené hebu u wan xwest wan hésir bıgrın. Lé Şeyx Seid édi kal bu u gelek westiyabu jı jiyané ... Ez nıkarım édi bırevım ! Ber wi yeki Sadiyé Telhe u şervaneki din hespén xwe lı avé dıxınin u derbazé hemeber dıbın. Ewi din ku naxwezın Şeyx Seid tené béhılinin tev Şeyx Seid efendi teslim dıbın. Jıwan yekji Hewlingé ( Bacanak ) wi Qaso bu ! Qaso ji Cıbri ninın u Temiriyé ! Ané bapirda yek eşirin u navé eşira bav Siyare ( suwar ) Cıbir, mexsut, hesen, Temir u xelil bırayé hev bune ! U ew hemi dadgeha Amedé mehkeme dıbin. Tışté ku ez ji fam nakım çıma Qaso ji tev wan hat mehkeme kırın ? (Dadgeh kırın ) Neyse em Kurt bıbırın. 49 kes natın dardakırın ( Dalıqandın ) 49 kes hak dadgeh kırın ! Jı wan yek navé wi Reşit bu jı mala Siyér bu , ew zarok bu u bı xelledi ji hat berdané u ew ji reviya çiyan ! U din jı Qaso bu ew ji nat dalıqandın , lé şandın bajaré Aydıné Sırguné é , Sala 1950 şunda édi sırguna wi xılas bu bajaré Xarpété da ( ELazığ) Mecburi iskan dané. Eger Qaso ji batana dalıqandın wi ew navé ixanete ne dıgırt ! Lé hemi dalıqandın u ew ji ne dalıqandın jı ber wi yeki ji gotın ew xain nebuna ew ji dalıqandın! U ji wi péyva tır ji tu belgeki tuneye ! Gelo wer nebuna xaineki çıma heta dawiyi dı nav şerda cıhé xwe dıgırt ? Ma çıma ew sırgun kırın ? Çıma qarişi Mehmet Şerifé alıké nekırın ? hetta serdaji kırın mıftiyé Muşe !... Gava mırov serhıldana 1925 ani zıman ger eweku mırov Xormekiyan u Mehmed Şerifé alıké ji bir neke. Gava mırov ew jı bir kır lıngéki kém dımine u ew seqet dıbe!!! İro , ané roja 28 é Hezirané ez Roma reş lanet dıkım u sıbeji wan şehidén ala bı rehmet u mınnet jı bir tinım. Xwedayé mezin jihén wan bıhuşt(cennet) bıke meji layiqé wan bıke..... Sılav u réz

Berwarto · 18 yıl önce

Dest xweş û mala we ava Paloyî û Maruf. Li Warto'yê ne tenê Xormekan dihat ziman.Ji eşîra Lolan qolek beşdar bu.Kali axa û brayê xwe bi hevre li Elezîz'ê di dadgeha Istiklalê de hatin sêdar kirin. Di konferensa ku li Warto'yê hati bu darxistin ji Elewîya û Brayên wana bi pêk dihat. Şerwanên wî demê di helwesta xwe de zelal bun.Nedigotin xalê me Tirk e. Digotin bav û kalê me kurd in. Heta ku rupela dîroka kurda neyê zelal bun rê û ribar li ber kurda ewê her tim tahrî bimîn e. Bîranîna wana dikim li ber wana serê xwe ditewînim.