Asya Dilleri ve Birligi

Asya Dilleri ve Birligi Daha once cesitli yazilarda (ornegin Gezgin, 2008a; 2008c ve 2007), Asya-ici toplumsal farkliliklar nedeniyle bir degil birden cok Asya’nin oldugunu belirtmistik. Asya dillerinin cesitliligi de, bu ‘birden cok Asya’ gorusune bir baska destek sunuyor. Tek bir dil soyagindan (aile) dillerin (Hint-Avrupa dil soyagina bagli İspanyolca, Portekizce ve İngilizce) yaygin oldugu Amerika anakaralarinin tersine, Asya’da Avustronezya dil soyagi, Cin-Tibet dil soyagi, Guney Asya (Avustro-Asya) dil soyagi, Tai-Kadai dil soyagi, Afro-Asya (Hami-Sami) dil soyagi, Altay dil soyagi, Dravid dil soyagi ve Hint-Avrupa dil soyagi basta olmak uzere en az 8 dil soyagi bulunmakta. Bu kadar cok dil soyaginin bulunmasi, Asya Birligi’nin onundeki temel engellerden biri. Ayrica, Asya abeceleri de buyuk farklilar tasiyor: Kiril, Arap, Cin, Japon, Kore, Hint dilleri abeceleri, ayri ayri dunyalar. Dahasi, Gezgin (2008b)’de belirttigimiz gibi, tek basina Papua-Yeni Gine’de, 7000 kisiye ve 544 km2’ye bir dil dusuyor! Dilbilim alanindaki belli basli agsayfalarindan Ethnologue’a gore, dunyada konusulmakta olan 6,912 dil var. Dunyada anadil olarak konusan sayisina gore en cok konusulan dil soyaklari sirasiyla sunlar: Hint-Avrupa, Cin-Tibet, Nijer-Kongo, Afro-Asya, Avustronesya, Dravid, Altay, Guney Asya, Tai-Kadai, Japon. Dunyada en cok dili kapsayan dil soyaklari ise soyle: Nijer-Kongo (1,514 dil), Avustronezya (1,268 dil), Yeni Gine ardi (564 dil), Hint-Avrupa (449 dil), Cin-Tibet (403 dil), Afro-Asya (375 dil), Nil-Sahara (204 dil), Pama-Nyunga (178 dil), Oto-Manguea (174 dil), Guney Asya (169 dil), Sepik-Ramu (100 dil), Tai-Kadai (76 dil), Tupi (76 dil), Dravid (73 dil), Maya (69 dil). Dunyada en cok konusulan 20 dilin 12’si Hint-Avrupa dili (bu siralama, Hintce ve Urduca’yi ayri diller olarak degerlendiriyor): İspanyolca, İngilizce, Hintce, Portekizce, Bengalce, Rusca, Almanca, (yine bir Hindistan dili olan) Marathi dili, Fransizca, İtalyanca, Pencapca ve Urduca (Cin’in 1,3 milyarlik nufusuyla, Cince, dunyanin en cok konusani olan dili elbette). Avustronezya dilleri, Madagaskar’dan Paskalya Adasi’na cok genis bir alani ve 1268 dili kapsiyor. Formosa ve Malayo-Polinezya diye iki kola ayriliyor. Madagaskar’da konusulan Malagasy dili de Avustronezya dili. Avustronezya dillerinin cikis yerinin Formosa oldugu dusunuluyor; cunku 10 kolun 9’u Formosa’da. (Burada, dilin en cok cesitlendigi yerin, onun anayurdu oldugu varsayimi var.) Kazibilimsel bulgulara gore, Avustronezya halklari, ilk kez, 8000 yil once Guney Cin’de ortaya cikip Tayvan’a gecti. 6000 yil once ise, Tayvan’dan diger Pasifik adalarina yayildiklari dusunuluyor. Avustronezya dilleri, Tayvan, Malezya, Endonezya, Filipinler ve diger Pasifik adalari dillerini kapsiyor. Ayrica, Yeni Zelanda yerlilerinin dili olan Maori de bu diller arasinda. Dravid dil soyagi ise, 73 dili kapsiyor. Bu diller, cogunlukla Guney Hindistan’da konusuluyor. En belli baslilari, Tamilce, Kerala’da konusulan Malayalam, Telugu ve Kannada. Bugun pek animsanmasa da, 19. yuzyilin son ceyreginde, milliyetcilik yapmadan ortak bir dil konusmak uzere ortaya atilan yapay bir dil olan Esperanto dili, bu noktada anilmaya deger. Esperanto, ortak soz dagarini ve dilbilgisini Avrupa dillerinden derlemisti; cunku zaten neredeyse tum Avrupa dilleri, Hint-Avrupa dil soyaginin uyeleri olarak ortak ozellikler tasiyorlardi. Ancak bir Asya Esperantosu olusturmak, Asya’nin en az 8 dil soyagi oldugu dusunuldugunde olanaksiz gorunuyor. Elbette toplumlari ortaklastirmak icin ille de yapay bir ortak dil yaratmaya gerek yok, ancak bu kadar dil cesitliliginin de ortaklasmak icin olumlu oldugunu soylemek zor (Esperanto konusunun Hindistan’daki dil cesitliligi baglaminda bir tartisimi icin bkz. Gezgin, 2003). Sonuc olarak, dil ve abece cesitliligi de Asya birligi onunde buyuk bir engel... İlgilisine Kaynak Gezgin, U. B. (2008). Asya-Pasifik’te Bu Hafta (48): Asya’da akademik dunya. Evrensel Gazetesi Evrensel Hayat Eki, sayi 210, 13 Temmuz 2008. http://evrensel.net/ekhaber.php?haber_id=34083 Gezgin, U. B. (2008). Asya-Pasifik’te Bu Hafta (41): Papua-Yeni Gine ve Begonvil: Somurulenin somurmesi. Evrensel Gazetesi Evrensel Hayat Eki, sayi 202, 18 Mayis 2008. http://evrensel.net/ekhaber.php?haber_id=31106 Gezgin, U. B. (2008). Asya-Pasifik’te Bu Hafta (33): Asya Birligi’ne dogru (mu?) Evrensel Gazetesi Evrensel Hayat Eki, sayi 192, 9 Mart 2008. http://evrensel.net/ekhaber.php?haber_id=26765 Gezgin, U. B. (2007). Asya-Pasifik’te Bu Hafta (19): Asyacilik ustune. Evrensel Gazetesi Evrensel Hayat Eki, sayi 178, 25 Kasim 2007. http://www.evrensel.net/ekhaber.php?haber_id=20955 Gezgin, U. B. (2003). Hindistan'in ilk 'ulusalci' sairinin bir siirinden, Hindistan Bagimsizlik Marsi'ndan ve Hindistan 'Ulusal' Marsi'ndan kalkarak, 'ulusal'lik so