AB`den Ucu Açik Çerceve

AB Komisyonu, Türkiye ile 3 Ekimde başlaması planlanan müzakerelerin çerçeve belgesini kabul etti. Belgenin ayrıntılarını açıklayan ABnin Genişlemeden Sorumlu Komiseri Olli Rehn, müzakerelerin amacının tam üyelik olduğunu, ancak Türkiye koşulları yerine getiremezse güçlü bağlarla ABye bağlanacağını söyledi

AB Komisyonu, Türkiye ile müzakerelerde yol gösterici rolü oynayacak müzakere çerçeve belgesini kabul etti. Türkiye için hayati önem taşıyan belge, Jose Manuel Barroso başkanlığındaki 25 üyeli Komisyonda saatler süren siyasi tartışmanın ardından onaylandı. Buna göre, 3 Ekimde müzakerelerin başlanabilmesi için Türkiyenin önüne yeni bir ön şart konulmayacak, ancak Ankaranın müzakere yolu oldukça zorlu geçecek.

ABnin Genişlemeden Sorumlu Üyesi Olli Rehn ise yaptığı basın toplantısında onaylanan metne açıklık getirdi. Öncelikle müzakerelerin amacının tam üyelik olduğunu belirten Rehn, Türkiye, üyeliğe yönelik zorunluluklarını yerine getiremez durumda olursa, Avrupa yapısına en güçlü bağlarla bağlanacak diye konuştu. Türkiyeye üyelik yerine imtiyazlı ortaklık verilmesi konusu önümüzdeki aylarda ve yıllarda tartışılacak diyen Rehn, bu sürecin ucunun açık olacağını, yani sonucun önceden garanti edilemeyeceğini, Türkiyenin üyeliğinin, ABnin hazmetme kapasitesine bağlı olacağını dile getirdi.

Kıbrıs ile ilişkilerde gelişme bekleniyor

Çevçeve belgede, müzakerelerinin her aşamasında ABnin Türkiyeyi çok yakın takibe alacağı belirtiliyor. Bu görüşmelerin gelişimini ise Ankaranın dört konuda ilerlemesine bağlanıyor. Ankarayı rahatsız edebilecek en önemli talep ise Kıbrıs konusunda. Buna ilişkin, Türkiyenin aralarında Kıbrıs Cumhuriyetinin de bulunduğu AB ülkeleri ile ikili ilişkilerinin normalleştirmesi yönünde gelişme göstermesi ifadeleri dikkat çekiyor. 17 Aralık Zirvesi sonuç bildirgesinde yer almayan bu ifadelerin ilk kez Türkiyenin önüne getirilmesi dikkat çekici.

Nitekim basın toplantısında gazetecilerin yönelttiği soruların başında Kıbrıs konusu geldi. Türkiyeden Kıbrıs konusunda ne bekleniyor şeklindeki soruya Rehn, Müzakereler başlamadan önce Gümrük Birliğinin Kıbrısın da aralarında yer aldığı 10 yeni ülkeye genişleten ek protokolün imzalanmasını bekliyoruz. Onun dışında bu normalleşme süreci devam etmeli. Zaten Türkiye, Kıbrısda sorunun çözümü konusunda üzerine düşeni yapıyor şeklinde yanıt verdi.

Komşularla ilişkiler

İkinci talep ise Türkiyenin komşularıyla olan ilişkilerine yönelik. Metinde Yunanistan ve Ermenistan ile ilişkilerin geliştirilmesinin gereği açıkça vurgulanmıyor. Ama Türkiyenin, BM şartı ile de uyumlu olarak sınır sorunlarını çözmesi ve iyi komşuluk ilişkilerini geliştirmesi gerektiğinden bahsediliyor. Rehn bu konuda ise her AB ülkesi gibi Türkiye de komşuları ile iyi geçinmeli diye konuştu.

Metinde üçüncü olarak Kopenhag kriterlerinin yerine getirilmesi, dördüncü ve son koşul olarak da Türkiyenin ev ödevlerinin düzenli olarak yerine getirmesi isteniyor. Bunun için, ABnin sürekli yenilediği, Katılım Ortaklığı Belgesindeki zorunlulukları yerine getirmesi isteniyor.

Müzakereler çok zor geçecek

Öte yandan, müzakereler süresince Türkiyenin uzun geçiş dönemlerini talep edebilecek. Ancak ABnin buna karşılık özel düzenlemeler ve daimi olarak başvurulabilecek kısıtlamalar getirebileceği belgede yer alıyor. ABnin bu düzenlemeleri, kişilerin serbest dolaşımı, tarım politikası ve yapısal fonlara ilişkin yapmasının söz konusu olacağı vurgulanıyor.

Bütün bunlar müzakerelerin çok zorlu geçeceğini işareti olarak anlaşılıyor. 35 alanda başlatılacak müzakereler sırasında, Türkiyede AByi kuran hukukun üstünlüğü, temel özgürlükler, demokrasi gibi konularda ciddi bir sapma olduğu takdirde, ABnin müzakereleri askıya alacağı yönündeki sözler ise Ankaraya uyarı niteliğinde.

Türkiyenin 2014 yılından önce üyeliğinin söz konusu olmayacağı mesajı da veriliyor. Rehn, bunun nedenini açıklarken, Türkiyenin üyeliğinin ABnin bütçesine ilişkin sonuçları olacağını, bu nedenle de üyeliğin 2014den itibaren geçerli olacağını ifade etti. Rehn, ABnin mali altyapısının oluşturulması ve mali reformların tamlanması ile mümkün diye konuştu.

ABde pazarlık başlıyor

Müzakere çevçeve belgesi bugünden itibaren AB Konseyine havale edilecek. Dönem Başkanlığını 1 Temmuzde devralmaya hazırlanan İngiltere tarafından Cuma gününden itibaren ABnin 25 ülkesi ile tartışmaya açılacak. AB gözlemcileri, en az iki ay sürebilecek bu sıkı pazarlıkların sonunda metnin Türkiye açısından daha da sertleşebileceğini söylüyorlar.

DW
Akt: F.D