Ji bona yadî koca dawîyê a dîrokvan, rojnamevanê mezin ê Kurd Huznî Mukrîyanî

   Navê temam yê dîrokvan û rojnamevanê jêhatî Huznî Mukrîyanî, Seyîd Husênê kurê Seyîd Ebdulletîf kurê Shêx Îsmaîl e. Ew li sala 1893 li bajêrê Mahabad hate dinyayê. Her di zaroktîya wî de zîrektî û bilimîtîya wî dihat xûyakirin.. Ew evîndarê Kurdperwerîyê bû. Emre wî 12 sal bû kes û karên xwe û bajêrê Mahabad bi cîh hîsht û cû Meraxê, Tebrîz û Yerîvan. 12 sal jî bi kincên Efxanî hemû Kurdistanê û welatên derveyî gerîya ji bo komkirin û tomarkirina dîroka Kurd. Ew yekemîn kes bû, nirxekî taybetî dabû nivîsandina dîroka Kurd bi zimanê kurdî.. Huznî giringîyek gellek mezin dida hemû warên zanist ji dîrokê bigire heta wêje, rojnamegerî, morcêkirin, wênegirî, xweshnivîsî, klisheyên wênesazkirinê bi dar htd... Wê dema ew dijîya wî berhemên edebî û dîrokî nivîsî û bi xwe capkir. Wî di navbera salên 1925 heta 1947, 18 pirtûkên bi nirx capkir ku piranîya wan li ser dîroka Kurd û Kurdistanê bûn û xwedanê zanyarîyên bi nirx in.Ew di nav Kurdan de yekemîn kes bû, capxane ji bo xizmeta ziman, dîrok û edebîyata Kurdî damêzrand. Wî li sala 1915 li bajêrê Helebê capxanek damêzrand û pashê jî li sala 1925an de capxana xwe bir Kurdistana Bashûr û li Bajêrê Rewandizê damêzrand. Di navbera salên 1926 û 1932 de kovara ZARÎ KURMANCÎ li wir capkir. Ji wê kovara nabirî 24 hejmar belavkir. Di navbera salên 1935-1936‘an de li bajêrê Hewlêr ligel parêzer Shêx Mustafa kovara RONAKÎ derxist. Di navbera salên 1943 heta 1947‘an de rojnameya DENGÎ GÊTÎ TAZE bi hevkarîkirin ligel Mamosta Tofîq Wehbî û Hesen Shêx Heme Marufî li bajêrê Bexda derxistin. Wî gellek gotar li ser dîrokê, civakê û deqên edebî û folklora Kurdî di van kovar û rojnameyan de belavkir. Pishtî xizmetek gellek mezin ji bo ziman, cand û dîroka Kurd û rojnamegerîya Kurdî 20 îlona sala 1947 li bajêrê Bexda cû li ser dilovanîya xwe. Termî wî anîn Bajêrê Hewlêrê û li goristana Îmam Mihemed bi rêzekî gellek mezin hate veshartin.Huznî Mukrîyanî wekî min berê jî got ne tenê pêshengê dîroknivîsînê û rojnamegerîyê bû, belkû ligel wê jî di warê rewshenbîrîya edebî, hunerî û nishtimanperwerîyê de jî destrengîn û camêr bû. Li gel van hemûyan jî gellek gotarên bi nirx di Zarî Kurmancî, Ronakî, Dengî Gêtî Taze de ji pênivîsa wî dercûn.. Hunera gotarnivîsîna Kurdî li ser destên Huznî Mukrîyanî pêshket û hate li nav rêzên gotarên rojnamevanên gelên pêshketî. Wî gotarên sîyasî, civakî û hunerî ên serketî dinivîsî. Ew li ser hunera roportaj jî gellek bash agahdar bû û li ser meseleyên sîyasî û civakî gellek nimûnen bash û serketî nivîsîbû. Bi nemana vî mirovê bilîmet, netewa Kurd Zanayekî nishtimanperwer û xebatkarekî netewa xwe ê dilsoz winda kir.Cend berhemên Mamoste Huznî Mukrîyanî:

1. Mêrgî Dilan, Haleb 1920,
2. Pêshkewtin,Rewandiz, capi yekem 1927, capî duyem Hewlêr 1927,
3. Xuncey Baharîstan, Haleb 1925,
4. Awrekî pashew, Rewandiz, 1931,
5. Navdaranî Kurd, Rewandiz 1931,
6. Mêjûy Hukumranî Baban, Rewandiz,1931,
7. Shahenshahanî Kurd, Rewandiz, 1931,
8. Kurd û Nadir Shahî Hawshar,1936
9. Mîranî Soran, capî yekem 1935, Rewandiz, Capî duyem Hewlêr 1962,
10. Kurdistanî Mukrîyanî, capî yekem Rewandiz,1938,
11. Gewherîkan,1918 Haleb,
12. Bikurti helkewtîni dêrek li rojnamekan da, Bexda 1947,
13. Eh’lamî Kurd,
14. Mêjûyî Baramî cubîn,
15. Mêjûy Kurdistan,
16. Mêjûyî Dizeyî,
17. Mêjûyî Koyî,
18. Simko û Seyid Tahay Shemzînî „Gelanîzade“y Nehrî,
19. Mêjûy Hewlêr,
20. Mêjûy Sharî Kerkuk,
21. Mîranî Kurd li Iraq da 1200-1225 hîcrî,
22. Îmadîye, Behdînan......Baban,
23. Kurd û Sefewî,
24. Kurdistan le salanî cengî cihanî yekem da,
25. Sablax(Mahabad) û Shêx Ebeydullay Nehrî,
26. Selahaddîn Eyubî le mêjû da,
27. Netewey Kurd,
28. Tarixî Sharezur,
29. Mêjûyî Ashûrîyekan,
30. Mêjûy Rewandiz,
31. Caf û Dizeyî le mêjû da

Wergêr: Aso Zagrosi