êrîşên enfalan û navên Kurdên ku têde gunehkarin !

Berî ku ez derbasî naveroka mijarê bibim, min xwest ez bidim xuyakirin bê enfal çiye? û êrîşên ku rijêma bessa nemayî di heyşteyên sedsala bîstan de pê rabûye,çine? da ku xwendevanên ku ev kuştar nebihîstine, yan jî bihîstine lê çîroka wê baş nizanin pê agahdar bibim,ezê di van çend xêzên dahatî de, bi kurtayek durust û bi dirêjayek bê ser êşandin ,dê ji were diyar bikim bê enfal çiye? kî pê rabûye? û navê kurdên ku têde gunehkarbûne,çine? Wateya peyva enfal çiye? Peyva enfal,gotineke ji pirtûka xwedê hatiye dizîn, û hatiye bi kar anîn û istixlalkirin ji bo vê gunehkariya herî mezin û bi kirêt li dijî mirovatî û bêgunehîyê, wateya wê tê: ( malên talan kirî). sedam gava ev nav li êrîşên xwe kir dixwest cegerê bide saziyên partî û tenahî yên cûr bi cûr û hêzên çekdarê iraqê da ku miletê kurd qir bikin û di encamê de sed û heyştê û du hezar mirovên kurdên bê guneh hatin kuştin(sedam ev navê enfalan hilbijart da ku ceger û piştgirîyê bide leşkerên xwe,û tûjî û dijwariya wan bê sûc û tebrîr bike,talan û malên kurdan bi wan xwînrêjan helal bike,ev biryara sedam ji bal wî bi xwe bû). Armanca êrîşên enfalanArmanca xwînrêjan ev bû:Valakirina gund û bajarên kurdistanê ji hemî niştecî û welatiyan, da ku bingeha civaka kurdî wêran û xera bikin, kelepor û nasnameya wî ya şaristanî ji kûrahiya dîrokê winda bikin,rewşa jiyanê li welatê kurdan tune bikin,netewa kurd di regezperestiya netewa ereb de bihilînin û tune bikin.êrîşên enfalan:merseda rojhilata navîn 40% ji belgeyên ku partiyên kurdan ji sazgehên hikûmetê li kurdistana iraqê piştî serhildana azara sala 1991ê bidestxisti bûn, ders û lêkolîn li wan kir û li gora van lêkolînan hat xuyakirin,ku êrîşên komkujiya kurdan di van qonaxan re derbas bûye: êrîşa yekêêrîşa enfalan ya yekê di 23 yê sibata 1988 an destpêkirye, ku gelek êrîşên dijwar di newala( CIVATÎ) de ,li parêzgeha silêmaniyê qewimîne, van êrîşan armancên xwe yên xuya di 23 yê adarê de li gundê(PÎRKALO) bi dawî aniye, di van êrîşan de ,pirianiya hêzên berxwedana kurdan wêran bûye û yên mayî reviyane eyranê û kêm kes jî dîl hatine girtin. Êrîşa didwanRoja 23ê adarê sala 1988 an êrîşa didwan ya enfalan dest pê kiriye, ku bi çend êrîşên kîmyarêj li ser çend gundan qewimîye, di van êrîşan de hejmarek mezin ji xortên kurdan hatine winda kirin, hindek malbatên kurdan jî guhestinin girtîgehên beyabana başûrê iraqê û zindana( NIQRET SELMAN) , ev êrîş bi dawî bû di roja yekê nîsanê de ,sala 1988an.Êrîşa sisyanDi heftê nîsanê de êrîşa enfalan ya sisyan li deşta (CERMÎ) bi êrîşên dijwar û ber fireh destpê kiriye, ,hikûmeta iraqê hemû celebên çekan tevî balefiran di van êrîşan de bikaraniye,û ji ber dijwariya êrîşan,berxwedanek berçav li himber hêzên dewletê ne hatiye kirin,û piştî ku hemû gundên deverê hatin wêrankirin,û hejmarek pirr ji malbatan hatin windakirin ev êrîş di 30ê nîsanê de bi dawî bû,( piştî rûxandina rijêmê hat xuyakirin ku gelek ji van malbatan di gorên giştî de bi saxî li semawa û nasiriyê hatine veşartin).Êrîşa çaranDi roja 2 ê gulanê de, êrîşa enfalan ya çaran destpê kiriye, bi êrîşên dijwar,tûj, û bi çekên kîmyarêj bi balefiran li ser welatiyan qewimandine, di vê êrîşê de, hejmarek pirr ji sivîlan hatine kuştin,şervan,xelkên sivîl,zarok û jin bi koman bidar vekirin û xeniqandin, di 8ê gulanê de, hemî wargehê nişteciyan di herêma şer de wêran û kavil kirin, ji 15ê gulanê heta 28 ê tebaxê êrîşa pêncan û şeşan û heftan berdewamkir,hêzên hikûmatê êrîşin dijwar û berfireh û bi çekên kîmyarêj di newala (ŞEQLAWA) û (RAWENDOZÊ) de pêkanîn, di encamê de, bi hezaran kurdên bêguneh hatin kuştin ,hatin windakirin û dîl hatin girtin û hin jî hatin veguhestin girtîgehên leşkerî.                                                      roja 25 ê tebaxê êrîşa heyştan ya dawî bû ,ku di herêma badiyan de, bi çekên kîmyarêj li ser gelek gundan pêkhat, û piştî van êrîşên dijwar bi hezaran kurd hatin kuştin û koçberî çiyayên deverê bûn.   Di roja 6 ê êlûnê de, ev êrîşên enfalan yên kirêt û bi qirêj, yên ku bûn nîşana rûreşî û pîsîtiyê di eniya rijêma sedam hisênê bingorkirî de,bi dawî bûn. Yanî şeş mehan ev êrîşên bikirêt berdewam kirin,( ji 23yê sibatê heta 6ê êlûnê ).qurbanên van êrîşên bikirêt,182000 welatiyên kurdên bêguneh bûn,wêrankirin û şewtandina bihezarên gundan bûn,ji alîkî din de,jêder û kaniyên avê bi çemento dagirtin û girtin,gelek zarok û keçên kurdan firotin hin dewletên ereban yên ku pişikdar bûn di vê gunehkariyê de. Kî bi van êrîşan rabû ? Ên ku bi van êrîşan rabûn û cê bi cê kirin, herdû hêzên tîpa yekê û pêncan yên ku li kerkûk û hewlêrê bûn,tevî hêzên hilbijartî ji heresên komarê,li nig hêzên taybet,mexawîr,hêzên leşkerên gelêrî, biserde jî fewcên ku rijêmê ew ji kurdan amedekiribûn ,yên ku dihatin naskirin bi fewcên bergiriya niştimanî ji bo ku li dijî miletê xwe şer bikin,di van êrîşan de hêzên iraqê hemû rengên çekan yên ku ji şerê iraqê û eyranê bidest xistibûn pêkanîn, mîna çekên kîmawî ,tangûtop ,debabe,balefirên şer,hilîkopter û pirr çekên giran.                                                                                          Navên tên, navê wan cehşikên kurtêlxurên kurd(li gora binavkirina kurdan ji wan re)ên ku wêrankirin,xerakirin û namûsa jinên kurd talankirin hemberî peyva (AFERÎN) ku sedamê beasê efleqî yê bingorkirî û berpirsê wanî yekê yê devera bakurê iraqê elî hesen mecîd( ELKÎMYAWÎ)ji wan re digot. dadgeha bilinda iraqê ya gunehkariyê, fermana girtina wan cehşikan derxist, ez bi hêvîme ku belavkirina navê van cehşikan gava pêşiye ku her stemkarek elema stema xwe bi destê xwe vexwe û her kesê ku nêzîkî riya zilm,tûjî û dijminayê bibe,ibret û sûdê jê wergire. navên cehşikên ku di enfalan de pişikdar bûne evin:1-ibrahîm nesrella2-ehmed bîco3-ehmed cebar elcebarî4-erşed ehmed elzîbarî5-esed cehangîr elherkî6-ismaîl ezîz axa zengena7-ismaîl mehmûd resûl axa elbeşderî8-şêwirdar" cemal xidir xalid dobirdanî" serokê bitalyona(110)9-şêwirdar"babekir weso mihemed"serokê bitalyona (112)10-şêwirdar"cemal elfeqî hisên"serokê bitalyona(97)11-şêwirdar"xelîl ebdella ibrahîm şervanî"serokê bitalyona(109)12-şêwirdar"selîm muhened resûl axa"serokê bitalyona (98)13-şêwirdar"siware fetah caf"serokê bitalyona(239)14-şerîf mehmûd merûf serokê bitalyona (136)15-şêwirdar"şêx mecîd bayiz hesen"serokê bitalyona(61)16-şêwirdar"sabir ehmed reqîb mihemed sorçî"serokê bitalyona (2)17-ebas bayiz balo axa ,serokê bitalyona(91)18-ebas hacî axa ,serokê bitalyona(66)19-usman ebdilrehman fethilla,serokê bitalyona (165)20-şêwirdar"umer ehmed elî"serokê bitalyona(171)21-şêwirdar"umer babekir selîm"serokê bitalyona (114)22- fexrî ismaîl ebdilqadir,serokê bitalyona(133)23-qadir şefîq numan,serokê bitalyona(63)24-qasim faris tahir mistefa axa,serokê bitalyona(85)25-şêwirdar"letîf ehmed mihemed zîbarî"serokê bitalyona(1)26-mamend hemed mewlûd,serokê bitalyona(51)27-mihemed tahir yûnis mihemed rênkawî,serokê bitalyona(107)28-mihemed elî resûl,serokê bitalyona(148)29-mehmûd hemed resûl axa,serokê bitalyona (26)30-nozad enwer bêtewate,serokê bitalyona(4)31-elem yihya elkowî,serokê bitalyona(86)32-mîrza ismaîl şerîf rida,serokê bitalyona(207)33-hisên mihemed usman,serokê bitalyona(175)34-elmûlazim ferhad mamend hemed,serokê bitalyona(51)35-neqîb ebdella hesen salih, Serokê bitalyona(151)36-enwer mihemed rida mehmûd caf37-burhan şiwanî38-bekir elî hacî mûşîr39-bekir kerîm xefûr40-tewfîq cebar qareman41-casim mihemed zîbarî42-cebar şêx hadî43-cebar mûsa qerehincêrî(cîhad)44-cafer ebdilkerîm berzençî45-cemal hisên tozî46-cewher mihê cihangîr herkî47-çiya sorçî48-hecac ebdilxefûr xalid dobirdanî 49-hesen mehmûd beg horamî50-hesîb mihemed nicim cebarî51-hemed emîn heme şasiwar muxtarê gundê kanî mêl52-hemza ebdella mamend ako53-heme hacî hisên 54-xalid mehmûd ehmed giwara55-xidir fetah hisên kamîş56-resûl mamend qêrdolî57-zêd sorçî58- seîd ednan cebarî59-seîd mehyedîn ehmed zengena60-seîd rida seîd taha(seîd beqera)61- seîd mecnûn62-şamil derwêş63-şerîf heme şerîf(şêf elhanim)64-şerîf mihemed kirdawî65-şehab ehmed elwayirmen66-şêx ehmemed elberzençî67-şêx birhan,mudîrê qeza zarîn68-şêx celal saleyî69-şêx ronak70-şêx suad talebanî71-şêx selah neqşebendî72-şêx kerîm şêx şehab73-şêrzad elî beleke74-tariq şefîi kafir ûş75-tariq ezîz rida axa76-asif ehmed zîbarî77-asî heme dîze(asayiş)78-ebdilkerîm mihemed selîm şeşî zîbarî79-ebdella kak emîr(ebe kerkûkî)80-ebdella hesen salih baban81-ebdilmecîd hisên ismaîl şêxkî82-ednan ebdella nicim caf83-ezîz hesen fetah84-elî hesen ezîz(qayimqamê çemçemal û endamê şaxê bass)85-elî lût masî86-umer hacî badînan87-umer elhac salih88-umer heme ristem89-umer xidir hemed sorçî90-fûad kerîm bayiz hemewend91-faris mihemed qadir sorçî92-qasim reşîd dereyî93-kamran ehmed(kamran ehmer)nuha li eyranê rûdinê94-kamil şêx hadî95-kemal heme mam soranî96-kemal mihemed heyder(kemal şemsa)97-mihemed cewher goran98-mihemed şêx ebdilkerîm berzençî99-mihemed qadir axa sorçî100-mihemed kerîm şoşî zîbarî101-mihemed keleh rêkanî102-mihyedîn heme rehîm103-midhed tewfîq dawidî104-elmele hisên rogzayî(asayîş)105-elmele ezîz106-namiq reqîb sorçî107-namiq ebdilkerîm muxtarê(gund bîbaz)108-ebdilrehman ebdilkerîm109-yihya caf(parêzkarê erbîlê)110-emîd "fetah bêg caf"serokê bitalyona(35)111-raid"sebah nazim reqîb sorçî(serokê bitalyona didwan ya bervedêra niştimanî)112-zahir axa koyî113-ednan dîsko114-tariq kakayî115-seîd xeydan(heme seîd)116-mecîd xeydan117-şemal rifet gulê,serokê siriya cahşikan118-heme kerîm heme ferec(muxtarê gundî sîtilan)119-mistefa silêman wize,serokê siriya cahşikan120-umer heme elî cermika,serokê cehşikan121-cebar eltewîl(mefreza taybet)122-sabir sorçî123-mamend qeşqa124-elî selma çiwartayî(mefreza taybet)125-hac elî nebiyawa(mefreza taybet)126-eleqîd hemîd usman,serokê bitalyona (300)127-enwer hiso(mefreza taybet)128-seyid qedra129-mihemed kawanî(mefreza taybet)130-heme boxçî,serokê cehşikan,anha li danîmark rûdinê131-ibrahîm balo axa,serokê cehşikan132-umer sofî(mefreza taybet)133-umer hisên(umerê ereb) (mefreza taybet)134-qaley eze nalbend135-sebah elezreq(mefreza taybet)136-mîrza hesen ,serokê cehşikan137-mihemed hisên nûrî(mefreza taybet)138-umer axa,serokê cehşikan139-hisên heme axa sorçî140-awat ehmed hesen reş,serokê bitalyona(226)141-ehmed cemîl emîn,serokê fewca (240)142-ehmed sofî ismaîl salih,serokê fewca(356)143-ehmed koyxa receb,serokê fewcê (90)144-esed selîm hacî axa,serokê fewcê (302)145-enwer reşîd xidir mîran,serokê fewcê(52)146-enwer mîrza ibrahîm gulê,serokê fewcê(209)147-ibrahîm ehmed ibrahîm mentek,serokê fewcê(22)148-ebû bekir feqîh salih149-bayiz ezîz bawecan,serokê fewcê (213)150-behram mihemed ebdilrehman mihemed,serokê fewcê(11)151-burhan tewfîq babekir horamî,serokê fewcê(238)152-tewfîq heme ferec heme ristem,serokê fewcê(70)153-tewfîq silêman yasîn berwarî,serokê fewcê(113)154-tariq seîd ibrahîm mizûrî,serokê fewcê(190)155-teyib mihemed usman(şêx teyib)serokê fewcê(203)156-casim mihemed faris mihemed,serokê fewcê(225)157-cercîs hemîd heyder,serokê fewcê(156)158-celal esed rida ceremekayî,serokê fewcê(79)159-celal mihemed ebdilrehman helalî,serokê fewcê(198)160-celal mehmûd salih biradostî,serokê fewcê(232)161-cemal nisredîn ezîz,serokê fewcê(357)162-cemîl kerîm mecîd163-cafer enwer silêman,serokê fewcê(305)164-hisên cihangîr çadir mizûrî,serokê fewcê(9)165-hisên heme fetah qadir,serokê fewcê(120)166-hisên xidir hemed,serokê fewcê ,6167-hilmî seîd qadir mihemed caf, serokê fewcê(199)168-hemûd salih tacidîn mîznî, serokê fewcê(71)169-xalid qasim mihemed emîn, serokê fewcê(270)170-xalid şêxo nûrad, serokê fewcê(226)171-xidir ebdella hisên, serokê fewcê(210)172-xorşîd esed resûl, serokê fewcê(253)173-rehîm kerîm qadir, serokê fewcê(244)174-dilsoz xidir mîne bilbas, serokê fewcê(235)175-reşîd salih reşîd etrûşî, serokê fewcê(227)176-zahir tahir tewfîq, serokê fewcê(250)177-simko evdê hesen zidikî,serokê fewcê 54178-şikir cindî enter mizûrî,serokê fewcê 272179-sadiq zîro emîn,serokê fewcê 36180-salih ehmed ismaîl,serokê fewcê 255181-sebah ismaîl xidir,serokê fewcê 351182-sedîq elî mihemed emîn harûnî,serokê fewcê 245183-selahidîn xidir resûl,serokê fewcê 241184-ednan tewfîq reşîd,serokê fewcê 206185-ebdilrehman asî izedîn,serokê fewcê 322186-ebdilqadir mistefa mihemed ,serokê fewcê 182187-ebdilkerîm hisên xalid,serokê fewcê 346188-ebdella fêsel ebdella mawanî,serokê fewcê 333189-ebdilkerîm sedî silêman sedî,serokê fewcê 285190-ednan ebdella ehmed cebara,serokê fewcê 231191-arib salih umer qadir,serokê fewcê 218192-ela mihemed emîn îsa,serokê fewcê 306193-elî ehmed hacî şiban,serokê fewcê 93194-elî silêman hisên,serokê fewcê 224195-elî ebûş ebdî xezala,serokê fewcê 59196-ewnî hacî mistefa cibraîl,serokê fewcê 103197-elî ehmed mihemed harûnî,serokê fewcê 197198-elî alîrehman hesen,serokê fewcê 168199-umer mûrad xan celîla,serokê fewcê 116200-umer mihemed heyder,serokê fewcê 246201-umer bişar salih,serokê fewcê 152202-umer hesen resûl kkerdî,serokê fewcê 28203-usmet dîno senedî,serokê fewcê 157204-xeyas tewfîq silêman yasîn,serokê fewcê 113205-fatih tahir mistefa ebdilqadir,serokê fewcê 354206-farûq reşîd elî mihemed nûrûrî,serokê fewcê 196207-fadil mistefa hesen berwarî,serokê fewcê 208208-fehad mamend hemed mewlûd,serokê fewcê 35209-qadir mehmûd xelîfa ebdilsemed,serokê fewcê 31210-qadir mihemed reşîd ebdilqadir,serokê fewcê 252211-qasim kerîm ehmed mehmûd,serokê fewcê 237212-mecîd silêman ehmed caf,serokê fewcê 364213-kerîm xan mehmûd xelîfa,serokê fewcê 40214-mecîd şêx bayiz hesen,serokê fewcê 61215-mihemed cewher ismaîl salih,serokê fewcê 108216-mihemed şêx merûf pîrdawid,serokê fewcê 49217-muhsin mihemed yasîn,serokê fewcê 155218-mihemed tahir heme reşîd ,serokê fewcê 254219-mihemed heme emîn hisên zerarî,serokê fewcê 216220-mihemed seîd mehmûd şimêranî,serokê fewcê 118221-mihemed umer cemîl emîn basakî,serokê fewcê 81222-mihemed necîb sadiq behaidîn,serokê fewcê 119223-mihemed hemza zazelî,serokê fewcê 204224-mehmûd ehmed şerîf giwara,serokê fewcê 122225-mehmûd hisên mehmûd elî,serokê fewcê 356226-mihyedîn ezîz mihemed baba,serokê fewcê 242227-mûşîr ibrahîm ehmed ,serokê fewcê 46228-mûşîr hadî hemed,serokê fewcê 48229-nicmedîn salih berzençî,serokê fewcê 174230-nûrî hesen mûrad berzençî,serokê fewcê 111231-helkurt ebdilkerîm kesnezanî,serokê fewcê 83232-hoşyar selîm ehmed paşa,serokê fewcê 215233-wehab rehman mihemedemîn,serokê fewcê 153234-yûnis remedan giwara,serokê fewcê 243235-heme xan dara hacî reşîd236-heme reşîd ebid ebdilrehman ebdilrehîm237-xidir reşîd behrî238-salar nesrella qadir239-seîd ehmed şîşa240-seîd mihemed qadir caf241-şêx mewlûd seyid gol242-salih ehmed hisên243-ebas hacî axa resûl244-fetah kerîm fetah245-kerîm ebdella mihemed246-kesra mihemed seîd mihemed fetah247-mihemed hesen elî mîrza248-mehmûd heme emîn heme salih249-ibrahîm elî milo mizûrî250-tehsîn şawêz seîd251-reşîd hemed emîn ezîz252-rida taha mihyedîn253-rifet mihemed elî254-zêrik tahir seîd255-sûad fêdella mihemed256-tahir elî ebdilrehman257-mihemed selîm qadir usman258-midhed tewfîq mensûr259-muitesim ebdilkerîm hisên260-mihemed sadiq mihemed şiwanî261-umer mehmûd mamiwî262-ibrahîm nesredîn ezîz berzençî263-mihemed îsa perwêz îsa caf264-mihemed seîd ehmed mihemed harûnî *nivîskarekî kurdê iraqêye,ji bajarê helepçaye Mahdy.majeed@yahoo.com  nivîskar: mahdî mecîd ebdella *wergerandin ji zimanê erebî:zana xanê û pêşeroj cewherîzanaxane@gmail.com