Dîroka Cuhîyan Li Kurdistanê(2)

 CUHÎYÊN KURDİSTANÊ  Jİ ÊXSÎRKİRİNÊ   TA MİŞEXTÎBÛNÊ Ber  ez behsa  çawanîya   belavbûna  Cuhîyan   li Kurdistanê( wekî oleke  ezmanî) bikeim, pêtvîye  pênasa  mîrovî Cuhî   û paşê jî   a Cuhîyên Kurdistanê bikim.Mîrovê  Cuhî    ew  e  ku  ji dayîkeka  Cuhî bibe  an  bibe  Cuhî..(7)  Belê   Cuhîyên Kurdistanê   ew  her  yek   kese   li ser axa Kurdistanê  jîyabe û  zimanê  Aramî (El Targum)  diaxive.. Belê  divê em hinek deverên   dî  jî veberbixin.. Ji ber ku   li  hindek  devera   wekî  Nuseybîn  Cuhî   bi zimanê Erebî diaxivin.(8) Bi  gellek pêla  Cuhî  hatine  Kurdistanê. Bêguman  li sala  732-ê  Pêş Zayînê(p.Z)    pêla yekê hatiye..  Dema   Aşurîyan   li sala  732-ê (P.Z)     bi  serokayetîya  Paşayê xwe Ticilat Balasirê  3.  (732-745)Damaşq  şikand  û paşê çûne  şerê  Îsraîlê û  li  ser  memleketa  Bakurî   û erdê  El Celîlê Bakurê Filîstînê  û  Rojhilatê Urdunê  zalbûn û hozên   “Niftalî”  bi dîl girtin..(9)  Her wisa   li ser  xelkê bajêrên   Rojhilata Urdunê û  heta ku li ser   wan dewletên  dikevîne   di bin  desthilatîya  Aşurîyan   jî ve   li Kurdistana Turkîyê  a niha  zalbibûn... Û  çi ji  Şahnîşîna Îsraîlîyan  nema, ji bilî   deverên    paytextê   Samre(10)  Aşurîya yê  nexşandî  heye. Ewê   hewa  şah  Ticilat Balasirê  3.  kiriye    ser Aram(Surîya) û Îsraîlê  ku têda hatîye: “ez  di  hewên xwe ên borî de  bi girtina  hemû cihê(Bet Emrî)  rabûm.  Min   çi cîh nehîşt  ji bilî   bajêrê  Samre û min  hoza  “Niftalî”  ku   yeke ji her  12  babikên Cuhîyan  anî li gel dewleta Aşurî û  desthilatîya  wan  kire  di destê  zilamên   xwe de û  hemû xelk û malê wan bi ser  dewleta   Aşurîya  berda”(11) Di  dema  Şilmansirê 5.(722-727-P.Z)  cîyê Ticilat Balasirê  3.  desthilata  şahnîşîna   Aşurîyan girt,  delîvek  ji bo  Şahê  Îsraîlî Hoşîh Ben Ayela  helkevt  û  xweyek  neda  Aşurîyan, peywendî  li gel Firavunê  Misirî, Sou   girêda..  Çi bi Şahê  Aşurî Şilmansir  nema..  Ji ber hindê  serokayetîya   arteşek mezin kir û  li  sala   724 P.Z  paytext(Samre) dorpêçkir.  Heta Hoşih  naçar  kirî   xweyekê dibe.. Wisa  dîrabû Şilmansirî şikandina  bajêrî(Samre)  ji pişt go ve avêt û bikaribe  hêzên xwe   ji bo şerê  bajêrê   Sur  bi karbîne...  Her çawa bû  Şilmansir  bi peywendîyên   nêhînî  ên  di navbera   Îsraîl û Misirê  de   hesîya, Hoşih  girt  û avêt zîndanê.  Li gor  jêderekê  ku dibêje   dema  Samre  hat  dorpêçkirin  Hoşih   wekî dîl hatibû girtin..(12) Ji encamê   ne  pêgîrîkirina   Şahnîşîna  Îsarîlî bi peymanên   xwe  digel Aşurîyan de û  ne alîkarîkirina wan ji bo  standina Bajêrê  Sur.. Careke  dî    Aşurîyan   li ser  demê                                                           Paşayê xwe  ê  nû  Sargonê  duyemîn(722-705 p.z) ê  ku  dewsa  Şilmansirê 5. girtibû,  bajêrê  Samre  û Sur  dorpêçkirin û li  sala yekemîn  ji destpêka  desthilata  Sargonî de   bajêrê  Samre şikand  û çakî  û serkevtin  ji bo xwe zivirand ..  Belê  di tewratê de hatîye, ku çakîya  standina bajêrê  Samre ji bo Şilmansir   dizivire....(13) Domdike... Wergêr:  Rojgar Merdoxi