Di Diroka kurdistande cihê malbata Barzanîya û berî Berzanîyê Nemir ci buwîye

ka em tevde livê binêrin. Têbînî ez ji Xwedîyê Nivîsê leburîna xwe dixwazim ji ber kü nivîs bi devokekî heremî hatî bu nivîsandin û gelek tipên xelet tede hatine danîn mi xwest picekî rast bikim hêvîdarîm wê cihê razîbuna webê silavên min bo cenabêt we Azat Role Serokê Netewi nemir Mustafa Barzani di Tevgera Berzan ü Tevgera netewa Kurdistan ü Rojhilata Navin de. Prof.Dr.Moraru - Dr. Heval Miro Eger em bixwazin dirok ü civilisation ü kesayetiya wi shirove bikin ü nasbikin,divê em Rastiya Dirokê bi shiklekî akademi (akademikî) dîroîi ü netewî bixwînin.Birez mamoste Braun Dan dibije,"Eger mirov bixwazê bicê biheshtê(=Cinete), divê ola "Kipabüriya Ari" bixwine ü nasbikê"; belê, eger em dixwazin diroka Kurd ü civilisationa wi bi rastîo lêkolin bikin, divê em di carcuva Ciyayê Barzan a piroz re,diyaliktika madiya dirokî bo manifestoya rizgariya netewa Kurd analîz bikin. Dirok carna di rojê de veshartiye ü pir caran Pênus ü mejîyên sexte diroka rast na pejirînin. di dirokê de ji sala 1264 an di Emirata Amadiyan(Barzaniyan) de, xwe dighînê xaka Barzan a piroz ü hebüna netewa rizgariya tevahiya gelê Barzan a piroz ü Kurd;Kurdistan ü tevahiya rojhilata navin ü xwe nishan didê; Shin bü ü hat zayene, bi rasti shirove bikin.. Ekhlaq e akademi;zanisti bo me desture nade ku em gotin ü hevokên xwesh ü muziki binvisin ü proja wî bo berjewendîyen kesayeti ü erzan pesne wê bidin,bele em dixwazin wîjdane xwe,ye akademi ü ekhlaqi ü netewi rehet bikin. Zanist,lekolînvan ü dîrokvan ü pir dukomentationen diroki ü madi dîyar dikin ku dema Kurdistan di navbera van herdu Empiratorên Farisi ü Osmali de (Shahe Safewi ü Sultane Osmali), di sala 1555 an de li gori peymana Amasya,hat parce kirin,netewa Kurd li himbere Kolonialistên( dagirkerên Farisi ü Osmali;Tirk) li ber xwe daye. Bi gishti bi saya serheldanên Kurd di Kurdistan`ê de ,gelê Kurd di sistema Emiraten serbixwe idara xwe , a netewi,aburi,candi ü remyari bi rêve birîye. Barzan wek komarek Kurdi picuk di dest pêka 1264-1881 an de, di sistemek mîna rêbazen Dewletî ü muasasati jiyana xwe bi serokatîya Emîrên Amadîyan(Barzanîyan) berdewam kiriye. Raste di salên 1623-1746 an de Komara Farisi bi rêvebirîya Ebas Alsafawi ü Shah Afshari irishen (iirishen) leshkiri da ne li ser hemo Emiraten Kurdistan`ê ü bi taybeti li Kerkuk,Silêmanî,Arbil, Musil ü desthilatdariya Emîratên Kurda. Eger Dagirkirin Farisi hingi karin Emirata Shehrezur ,a ku di sala 1583 an de, ku hat bü damizrandin ü Emirata Baban ,a di sala 1850 an de ,di shuna we de ava bübü,zur tengahi bo wan ce bü.Le bi arikariya Barzan irishen Farisiyan ne gihan armancen xwe. Komara Osmali bi cavên vekîrî li maydana sherê giran, di nav bera Farisiyan ü Emiratên Kurd de meyze dikir ü pishtî ku zani Emiraten Kurd li Shehrezur;Baban ji derben , ku ji hêla Farisiyan ve, li wan kit ü heza kurdan,a leshkerî zor zehif ket,Osmaliyan di wê demê de amade kariya Êrishên leshkeri kirin ü di sala 1851 an de,pishtî sherekî mezin Emiratê Baban tek cü ü raste rast ket bin destê Osmaliyên Tirk. Jiyana Kurd ü Kurdistan ê zor zehmet kir ü ji hemü dema bêhtir kir nav zulm ü zurdariyê.Bi dehê hezara Kurd hatin kushtin,bi sedan gundên Kurdan xerabün ü bi hezaran Kurd ji welat kucbir bün. Qedera rizgariya netewa Kurd ü mirovahiya barkêsh ü cira azadî yê bü qedera Barzan a piroz ü Barzaniyan. Bi taybetî bü qedera Serokê nemir Abdulsalam Barzani ,heta sala 1872 an ü mixabin pishti wefat büna nemir, barê giran ü qedera rizgarîya netewa Kurd ü merovahiye bo nesibe Serokê mezin nemir Mohamed Barzani. Lêkolînên dirokî ü zanistî shirove dikin ku bi taybeti dara Tevgera Barzan, a azadiye,yekitye ,kurdayetiyê ü zanistiye di deme serokê Nemir Mohamed Berzanî de hatîye av dan. Rastî gotine ye, cara yekemin,ko gele Barzan,Kurdistan ü gele rojhilata navîna bindest mîna Armeni di sala 1885-18895 (Bi serokatîya Baghush) ü Arab (bi serokatîya Sherif Huseyîn li Saudi ya Arabi) bi hev re bün hevkar. Hêza desthilatdar li Istanbule kir nav tirseke mezin,loma bi hezik zor mezin Hêrish da ser xaka Barzana pîroz.Mirov dikarê bêje,ku Dewleta Iranî bi hemü hêza xwe arîkarî di wê demê de da hêzên Osmeliyên Tirk ü pishtî sherek mezin ü dirêj Serokê nemir Mohammed Barzani dil girtin ü di zendana Bedlisê`de zor zilm ü hengehavten li ser kesayetiya nemir pêk anin.Rastiya berdana wi jî ev bü: Dagerkirên Osmali dixwestin wî bi darve kin,lê tirsa wan ji gelê Barzan ü Kurdistan´ê ü Armenîya bü ,herweha li Balqan,Europa ü li welatên Arab`a jî tekoshînek netewî li himberî hezên Osmaliyan der diket,lê Osmaliya bi zanebün kirin,ango hengehaven ;Lêdan ü eshkenca wehshi, a ku li ser ne mir meshandin,dizanibün,kü pishti derketina wî ji Zîndanê ,,jiyana wi dirêj berdewam nakê. Bi rastî jî pishti berdana wî,gava vegerîya nava Barazana pîroz bi demek kurt cü li ser delovaniya xwe ; shehid ket di sala 1903 an de ü bü qurbanê gelê Kurd,merovahiyê ü gelên bindest di tevahîya rohilata navîn de. Dijminên Osmanli nizanibün,ku Barzan,Kurdistan ü tevahîya rojhilata navin,wê li himberî wan bi serokatiya nemir Abdulsalam Barzani bibin yek ü shoreshek cekdari ü rizgarîyê wê ji hemo cih ü deverên Armeniya,Kurdistan ü Aribstanê deng bidê. Li alîyek din, Serokê nemir Abdulsalm Barzanî di sala 1907 an de plan,projê,fikrên (fekreen)Sosyalizmê (civakî,sîyasi,abori,muasasati,ü Zagonî) di prakitîk ê de ü di kar de pek ani. Pishti ku nemir yekîtiya Kurd ü Kurdistanîya li mala Alshêx Nurî Mohammed Albrifkani ( bihebüna hemoü rêbêr ü shêxê heshîrên Kurd), Plan,proje ü pêshniyarên serokê ne mir di forma namek fermi de,jibo Albab Al-Ali li Istanbule hat shandin.Naveroka Namê ev bü: 1- Divê Zimanê Kurdî di herema Kurdistan`ê de, bibê zimanê fermî ü perwerde ji di dibistanan de bi kurdî bê. 2- Divê Kurd xwe bi xwe idare bikin (mina forma Autonomous) bo tevahiya Kurdistan`ê....etc Ev namê mina teqandina shoreshek neteii ü rizgarî ji hêla Dagerkirên Tirkve hat nirxandin ü ditin. Serokatiya Tevgêra Barzan di demek zôr nêzik de,karê tekilîyên stratejî bi gelê Kurd re,Armeni re ü Arebe, wek peshtgiri bo pêvajôya atonomî, a ku wek formek fermi di rengê name de jibo desthelatdariya Tirk hat shandin, an kü di demek nêzde ev daxwaz pêk werê. Nakokiyên mezin di nav bera Empiratora Osmanlîya( a ku mîna mêrekî nexwesh hat nav kirin) li gor peymana Mondorosê) Empiratoriyên Faris,Englis ü Rus de bo sedema ku Englisa an kü wê demê Ferensiyan soz dan Armeniyan,Kurdan,Araban jibo rizgar bibin ü her weha ji kolonializma osmanli.xelas bibin ûhw. Dumaîk wê bê Ji mlpra efin hatîye capkirin Azad