Di dîrok û tekoshîna Kurdistande ji duho heta bi îro Rolê Binemala Barzanîya

4 Rolê Serokê Netewî yê nemir Mustafa Barzanî Di soresha Kurdistan û di dîrokê de cawa xwe ru daye Rolê serokê Netewîyê Nemir M..Mustafa Barzanî Di Tevgêra Berzan ü Tevgêra netewa Kurdistan ü Rojhilata Navin di cî buye DI 50 SALÊN VÊ DAWÎYÊ DE CÎ BÜ? Bi rastî gava mirov bi gishtî pêshvecün ü büyerên dîroka hemdem di carcuva tevgera Barzan ü Kurdê, di 50 salên vê dawiyê, heta iro, di nirxinê ü ev yek serkftina rast ya rola Serokê Netewi yê nemir Mustafa Barzanî nishan didê û di dê nîshandan. Beri rabüna Tevgera Barzanî ü bi taybetî berî hatina rola nemir Barzani di dîroka Tevgera Barzanî ü Kurd ê nêzik ü a berî wê mîrasa Feodal ya navendî ku ji azadîya civîlîsation ü Sosyalizm`ê re bi temami girtî bü,herwiha ve helwestê jî xwe re wek bingeh pejirandi bü ü jiber shideta tevgerên zordar ü dijber,civak serübin bü,hemü rîyên azadî ü ashitîyê xetimin ü gel û Kurd ü heta bi ê rojhilata navîn bê care ma.Jibêr vê yekê, dûrketina nemir Mustafa Barzanî di wê ü vê dema hesas de zor pewistîk dîrokî ü istratijik bü,daku büyerên derbasbüwî dubare ne bin ü melet ji azadiyê biyanî neminê. Prof.Moraru dibije,"Bi hebüna barzanisationizm`ê ü reberê wê nemir Mustafa Barzanî wê zêde bi shiklên Federalizmê,caresekirina Pirsgirekên civakî,dîyar kirina nirxên exlaqi yên sazî ü prensiiban, bi gishtî jibo temsil ü Guhertina desthilatdariyê bi rengekî ashitiyan ü demokrati ü bimêzîn mijül dibê. Kes ü civatên ku berjewendî ü azadîya wan ne hatine naskirin, di teori ü praktik ü sistema Serokê Netewi nemir Barzani ü nemir Îdrîs Barzanî sererastkirina wan ü naskirina nirxên wan erkên bingehîn ya siyasi (remyari),netewi ü exlaqî ye. civak ü kesên ku azadî ü mafen wekhevîya wan ne hatîye naskirin,ji civakê bi dür bixin ü heta ku di praktîkê de kes ü civatên ku nikaribin iradeya xwe beyan bikin hebin,tê wateya kêmasiyên mezin yên we,yên ku hîn ji Nehje demokratî ü exlaqi nasnekirine ü wergeri jîyanê nekirine." Barzani ü prensîpên wî,yên azadî,wekhevî,merovahi evîn. ku Serokê netewî nemir ticaran rê neda ku serî li zorê bidê kemilandin ü rêzgirtina careserîya berjewendiyêne,li bir cavan digrêt. Nemir Mustafa Barzanî di eslê xwe de bi awayekî zanistî civakên ku bi mesha Berzanî hatin ü tên birêvebirin herweha ev yek bi pêshvecün ü ronahîya wan ve girêdaîye. Belê, ev carcoveya kurt ku me di derbarê naskirina rolê Serokê nemir Mustafa Barzani de anî ziman ,sedema pergela pêshde birina gelê Barzan ü Kurdistan ü rojhilata navîn ji alîyê metoda akademik ve pir zelal ü petî radixê ber cavan. Wek em dizanin ku di Felsefa Fashizma Baasê de, wek nemir Barzani diyar dike ku netwperestiya burjuva ü totaliterîzm ê ne di hisht merov nefesê bigrê; jiîna gele Kurd ü Arab jî pir zêde wekheviyê diparêzê azadi tune ye, di diktatorîzimêde serkesfti nine ü jibir ku ji derveyî carcoveya Nehje demokrat tev digera, nikarî bü pirsgirêkên Kurdistan`a Iraq ü rojhilata navîn careser bikê. Praktîk û teoriya nemir Barzanî karî serkeftina xwe ya di salên 1957-1958-1959-1970 pêk bînê,êdi wisa bi serokatiya hêja serok Masud Barzani (ü bi hevkariya Serokê Iraqa Federal Mam Jelal Talabanî) xwîyaye ku bi rengên berfireh weê di nav gelên rojhilata navîn de ü di konferense ,"Instituta Euro-Asian for strategic studies; Berzanîsatîonizm; Kurdish studies" an kü belav di bê tu kes nekarê pêshi lê bigrê . Bi heman awayî eshkere ye ku kesên li hemberî vê yekê tekoshin û kar dikin wê tê bicin, ü heta yên kû di dîroka berî niha de ü di deme burî de dijminê Nehj,shoresh ü Felsefa Berzanî ü Serokê netewî bün,îro jibo berjewendî ü Berjewendîyên xwe, yên kesayetî (shexsi) ü erzan büne Berzani perset (Idriîs perest) didin naskirin,"ew ji wê bi demê re tek bicin ü belav bibin " Birêz Deham Miro. Wek gotinek Araba heye dibêjin,"lan yaseh ila Alsahih,mahma tala Alzemen",yani tishta rast tene rast di dawiyê de dimîne, lê sextekarî di dawîyê de rastiya wî derdikê ve hole. Ü yên ku bi serkeftî ve di meshê, ked ü rîya Berzanîsationizma bash bi rêve bibin, ne tenê wê biser kevin, belê tevahîya rojhilata navîn wê bi serkeve. Lê dîsa tê ferz kirin ku nemir Barzanî rast neyê nirxandin ü darizandin, bê guman tenê nezîkbüneke teng ya akadimi ü sîyasî ü hüquqi têrê nakê. Dîsa mîna berê, bi qasi helwestên netewperest ü inkarkirine,bi helwestên cihêxwaz ü netewkariya teng ji,rastiya Serokê Netewi nemir Barzani di carcuva Serokatiya wi de dernakevê holê. Ger hukumeta Iraq`îya ,a federal ü Amerika ü hevalbendê we dixwaze ji pirsgirêka Kerkuk ,a stratejik bo Kurdistana federal rizgar bibê, pêwiste ku careseriyek lihevkirin bibinin ü Kerkuk tevli Kurdistana Federal bibê. Ger Barzani ji rastîya dirokî,netewî ü civakî ü sîstema proje rojhilata navîn`a mezin cüda bên nirxandin ü bi taybetî bi nirxandinên subjektivî, Barzanî qebul dikê, ne proje rojhilata navîna mezin careser dibê. Ev te wê wateyê, ku stratejîka, ku nemir Barzani di carceva Nehje Barzani de danîbü wê di bingeha avakirina rojhilatik navîn nü ü ev stratejîka han wê bi bê mekanîzma xarîta rojhilata navîn, a mezin. (Rojhilatek demokrat ü Federal). Ger ev pêshnîyaz ü peewistiyên girîng pêk ne yên,dîsa bi rêbazên kevnare ü bi felsefa dimaghujî re ku aliyên wan yên zanistî tune ye,li gor berjewendiyên rojane yên herkesî bên nirxandin ü herkes li gor xwe encamê jê derxê ü wê zemînek pir rast derkevê meydane. Hin kes vê maydane(Kirkuk)bikin zemîna dengên li dijî Federalizmê ü destura Iraqi, hin kes vê yekê wek zemîna mijar ü armanca netewperestîyê bi kar bînin ü hin derdor jî wê zemiinê bikin sedema sherê navxwe ü serhildanê. Ü serî hertishtî ji Nehje Barzanî ji sala 1940-1970 an her tim hewl didê ku hebüna pirsgirêka Kerkuk ü pirsa Kurd li hemü parcên Kurdistanê pir bi balkêshi,demokrasi,ashîtî derxê holê. Herwiha bê gotin eshkere dibê ku bi ferzkirina careserîya (pirsgereka Kerkuk)ew rola xwe ya dîrokî berdewam dikê. Rêbazên we, sîyaseta tund ü hercend siyaset ü ideolojiyê tevlihev bikê ji, Nehje Barzanî zimanê rastiya mîrasek dewlemend ya dîrokê ye. Di vî warî de, bi qasî ku ji bo rizgarîya netewa gelê Barzan. Kurdistan ü rojhilata navîn li ber xwe daye, ewqas jî, ji bo gel ü merovahiyê rizgar Bikê, berdêl daîye. Bi qasî 10.000 hezar Barzanî shehîdên wê ,car serok ü rebere we Shehîdê (Nemir Serok Mohamed Barzani,Serok Abdulsalam Barzani ü nemir Serok Netewî Mustafa Barzanî ü nemir Îdrîs Barzan),ev 127 sal bi fermi ü berdewami sher dikê ü zedeyî 200.000 hezar li tevahiya Kurdistan`e Bashur shehîd dan. Bi sed hezaran girseyên wê yên kocber, bi qasi pênc hezar gundên ku shênîyên wan pir fedekar bün ü di sher de herî bêhtir Êshîyan, ne tenê ji bo pirsgireêke îspatan ,herwiha ev rewsh ji bo rizgarî ü paristina hebüna gelê Barzan ü Kudristan ü rojlata navîne jî. Dibê ku îro dîrok vê yekê bi awayekî vekirî nenivîsîne, lê di Dawaîyê de wê bê nivîsandin. Nehje Barzanî tevlî rastî,shashî,shîn ü shahiyên xwe, di salên 2007-2008-2009 de rola xwe ya heri mezin (demokrasi,azadî) di tevahiya Kurdistan´ê ü rojhilata navîn de bistînê. Ev helwest ne cihê xwezî yê ye, lê belkî, ev tevgêr pêshengîya yekitiya Federalizma heri mezin ü hezbüna bi Kurdistan ü Kurdan re pêk bînê ü ji nü ve jî rojhilata navîn bigrê heta Tehran,Same û Libnanê....rêvebiriyê bikê. Ji yekîtîya Federalizma Azad pê ve tu rêyan ve yekê tune ne.Nehje Barzani herwisa navgîna îspata Navînga ispata vê yekê ye jî Loma pewist e Hêzên Iraqi,yên nüh (ji Shiîyan ü ji Sunîyan),ü rejîma Suryê,Iranêe, Turkkiye meji ü pisîkologiya xwe li ser kultur(canda) federalizmê ü demokratîyê perwerde bikin. Bi geshti li rojhilata navîn li gor stratijika federalizma nü rastiya komara kurdistana federal bi serokatiya Barzani programeke befireh ü piralii(pirali)derxînê holê. Ev yek wê rîya pêshvecüna stratejîka federalizma demokratî, herwiha wê rîya ku heta niha li ser rêcka Federalizma demokrat ü azad xitimandî bü jî, li tevahîya rojhilata navîn vebikê. Li gelek welatên cihanê, pirsgirêkên wiha dibê ku pishtî cend sed salan bi helwestên wiha nerm careser büne ü gelek minakên bi vî rengî di sîstemên demokratîk yên Ewrupa de hene ü di vê caruva Federalizma demokrat ü wekhev pirsgerkên wan carserbüne ü careser di bin (mîna Kosovo,Bask,Irland ûhw ...). Ango Pirsa Kêrkuk`ê ü bêlav kirina adil di mulkiyete ü desthelatdarîyêde, ev yek wê rê li federalizma rojhilata navîn de ve kê. Instituta Euro-Asian jibo derasaten(xwendinîn)stratijik ;Pirsa Kurd û Berzanisationizm Mamoste;Prof.Dr.Moraru ü Mamoste Dr. Heval Miro Biblographi: 1- Barzani ü Tevgera netewa Kurd 1,Serok Masud Barzani 1986,Beirut 2- Barzani ü Tevgera netewa Kurd 2,Serok Masud Barzani 1990,Beirut 3- Büyeren Shoreshe bi serokatiya seroke Netewi nemir Mustafa Barzani,Deham Miro 1971 4- Adries Barzani Nemunek,Sami Shoresh,Werger Dr.Rizgar,2005,Dehuk 5- Siyaseta Arabane li Herema Kurdistana Iraq,Lekolin;Dukonetation,Mamoste Mahmud Haji Miro,Dr.Xalil Ismail Mohammed, Dr.Mohammd Abdulah Omar ,Serwan kakai 6- Konferanse biranina sed saliya nemir Barzani,Mumtaz Haideri,Dr.Deler Shawis,Dr.Kurdistan Mukeryani 7- Konferanse biranina 90 saliya nemir Barzani,Mumtaz Haideri,Azad Aziz,Arbil 1993 8- Projek akademi li ser Barzanisationizm e,Pirsa Kurd ü tekliyen Navnetewi,Prof.Morau, Prof.Ass Heval Miro, Berlin 2006. 9- Kurd di diroke de,Prof.Ass Heval Miro, Berlin 2004 10- Kampaniya Enfaalan li dije Kurdan, Human Rights Watch/Middle East, werger Dr.Jemal Mirza Aziz, Berlin 2002 11- Politika hevqebul kirine ü demokratiye ,reebazeen serke ne,jibo Iraqek demokrat ü federal (Seminar),Prof.Munzer Alfadhil, Oslo 2006 Ji malfera afrîn hatîya cap kirin Arîkarîya tîpan : Hozan Azad Têbînî: Gelî xwendevanan, ji ber ku Nivîs bi Devokekî heremî hatibu nivîsndin mi pêwist dît an kü ez Bi tîpên rast û Gelemperî binivîsim hêvîdarim ku xwedîyê vê nivîsê hêja:Mamoste;Prof.Dr.Moraru ü Mamoste Dr. Heval Miro mi xesh bibînin hêvîdarim bi dilê wanbê Û bi dilê we hemü xwendevana bê Gelî xwendevanan heger kemasîyên min cebubihn û wê cebubinjî ez lêburîna xwe ji we xwendevanên newroz.com ê dixwazim Sipsîya van herdü camêra dikim destê wan xwesh bê ank ü wan bi vê lêkolîna xwe picekî dî jî binemala Barzanîya bime dane nas kirin Hozan Azad