Binêrin di netewa kurduistan û di dîrokêde Serhildan û berxwedana binememala

Barzanîyê nemir. Ev Nivîs Berdewamîya, Rolê serokatîya Binemala Barzanîya di netewa kurdistan`êde, di dîrokêde Cend Bîranîn dî dîrokêde!… li jîyana Binemala mala berzanîyan Rolê serokê Netewîyê Nemir M.Mustafa Di Tevgêra Berzan ü Tevgêra netewa Kurdistan ü Rojhilata Navin de. Prof.Dr.Moraru - Dr. Heval Miro Di wê demê de,Shoresha sosyalizme ü reformên civaki,siyasi,leshkeri ü abori di Herema Barzan de ,yen ko nemir Mohammed Barzani nivisîbü, serokê nemir Abdulsalm Barzani di sala 1908 an de, di praktikê de û di wê (gavê´de) pek ani,dest pekir. 1- Mülkiyet bi dawi bü ( Maldarîya Teybetî ) 2- Erd li ser cotkaran hat belav kirin. 3- Qelenê jinê bi dawi bü ü jin di zewaca xwe de serferaz bü 4- Bingeh ü rebazên civaki mina sistema muasasati li ser zegon ü edaletê(wekheviyê) saz bün 5- Biryara Avakirina mezgeftan mina cihên fermi jibo perwerda zanisti,siyasi,civaki ü jibo caleki ü danüstandinên gel hate dain. 6- Biryara Damezrandina komision bo idara zati(hündirin) mina sistema (Sharadarîya ) belediyan jibo idrara (Aramîya)gundan hata daîn. 7- Perwerde kirina gel di hêla leshkeri de ü ( Amadekirina)hazir kirina kadroyen (kadirê) leshkeri,esayeshi (Aramî)ji hemo Heshiran, jibo parestina vê shoresha sosyalizm ü refomên shoreshgeri hate danîn. Mirov gava ve shoreshe ü reforman di Barzan de(di carcova tevgêra Barzan de)bi taybeti di Kurdistan`ê de bi gishti mirov dibînê,mirov têde rastiyekê bibinê, anku Barrzan mîna dewletek Kurd demokrat,soshial (sosial)ü pêshketi binirxîne ü baweriyê ü wek hevîya merovahiya dikarê li ser cêkê. Li hieberî van pevajoyan ü peshketinên shoreshgerî, Tirkên Osmanli bi hemü hêza xwe ü bi cekên xwe ,yen giran ü bi arîkariya Almanya hêrishên barbari birin ser Barzana pîroz. Eger gelê Kurdistan`ê bi tevahi pishtgiriya Barzan bigirta,hemo hêzên Osmanli (bi rêberiya Daghistani)tekve dicü ü ne te nê Kurdistan rizgar dibü,belê Armeniya ü tevahiya rojhilata navîn jî pêre serferaz dibü. Weki hemo caran bi sedan gundên Barzan hetin shewtandin ü bi hezeran pirek ü zarok hatin kushtin ü ketin destê dijmin. Di nav wan de,dayîka merovahiye ,dayîka serokê Netewi Mustafa Barzani ü nemir Mustafa Barzani (ew 3 sali bü) di nav van girtiyan de ,di zîndana Musilê de, hatibu girtin. Hêz ü baweriya bi serokatîya nemir Abdulsalam Barzanî dikarî di sala 1908 an de,Emoiratora Osmanli mecbur bikê ku hêzên xwe,yên leshkeri ji axa Barzan bikshînê ü soza peymana ashîtîyê peshkeshe nemir bike. Pishti lekolinên dirêj,diyar dibê,ku di wê demê de,Tirka ji nave hêza xwe berhev dikir ü cekên giran (silah) ji Almaniya ü Europa digirtin ü paymanên estrategic bi Almaniya,Rusia,Ferensa ü Engliz re hîmze dikir.Ev rastî ji,shoresha Bolshefik ango pishti têkcüna Qaiser`ê Rusiya ü bi hatina Lenin,Lenin ev paymanên vesharti di nav Tirkan ü Alman,Rusia,Ferensa ü Engliz de shermezar kir ü bo raya geshti diyar kir.( gori van paymanan Rojhlata navîn ü Kurdistan di navbira van komaran de hati bü parve kirin). Qedera Kurdê ,ku ev paymanên han birengekî sistematik li dijî rizgarîya netewa Kurd heta 1991 an, bi rengekî taybet di carcova komploya(muamera) navnetewî de,li dijî gelê Kurdistan`ê dihat bi kar anin ü heta iro jî hîn berdewam e. Sala 1913 an,li ser 4 hêlên Barzan, Hêrishên Osmaliyan bi arikariya Alman,Rusyaa,Îran ü Europiyan berdewam kir.Serokê nemir jibo ku,gelê Barzan ü Kurdistan JI qir qirkirine xelas bikê,bü mevanê Mar Shemhun. Jibo ku gelê Ashuri qir nebê,nemir Abdulsalam Barzani berê xwe da Smail Axaê Shikakî ü bü mêvanê Mendubê Qaisere Rusya li Teflisê,seri ku Rusya soz da Kurda ü Armeniya jî,lê mixabin,Rusya paymanên vesharti beri hingi bi Tirkan re him ze kirbü ü wext derbas bibü. Nemir karê xwe bi dawi kir ü di vegerê de,di gunde kanekcin re derbas bü,axaê gund Sofi Abdulah ,ew di xwe de teslimî hêzen Tirka kir ü di sala 1915 ande li bajarê Musilê, li ser destên Osmanliyan shehid kir. Belê,bi ve yekê,gelê Kurd ü Barzan du serokên giran wendakirin (Nemir Mohammed Barzanî ü nemir Abdulsalam Barzanî) bün shehidên Berzanisationizmê ü Merovahiyê. Qedera komploya navnetewi ü heremî li hember rizgariya netewa Kurd ü berpirsîyaribüna serokatiya rizgarîya netewa Kurd ajot merhelek zor zehmet.Dewletên mezin mîna Engliz,Ferensa,Almaniya,Amerika ü Soviyetê bi koloniyalizma Tirk,Faris ü Arab re payman li himberî damezrandina Kurdistanek azad ,himze kiribün. Di vê pêvajoêde Tevgera Netewa rezgariya Kurd bi serokatiya serokê netewi nemir Mustafa Barzani li himberî vê komployê rü bi rü rast hat.Berxwedana Berzanisationizm e ji bo azadi ü wekheviyê ü merovahiyê ü rezgariya gelên rojhilata navîn,qilenek mezin ,bixwînê dihate av danê. Miras e Tevgêra Barzan Gio-politik di dirokê de pir serok ü reberên qahreman Lehang dîyarî gelê Barzan û Kurdistan ü rohlata navin kir. Ji ber kü di di dema Emiratên Kurdande ,tekilîyên Osmanlîyan,farisiyan ü Europiyan ne bash bün,loma deshilatdariya Kurdan heta demek derêj û berdewam kir,herweha heta salên 1881-1885 an ji hin pir firsetên mezin hebün,kü gelê Kurd ü rojhilata navîn xwe ji kolonializm ê rizgar bikê ü ev shert ü mercên han jî arikariya rêvebir ü serokên Emiratên Kurd dikirin. Naye inkar kirin ku Serokê nemir Ahmed Barzani pishtî shehadeta serokê nemir Abdulsalam Barzani rolekî netewi,siyasi ü civaki serkeftî û qihremani (Lehengî)li himberî komploya navnetewî; a Kolonializma Engliz,Ferensi,hukumeta Tirk û Irani rast rast layîst ü xwe di heman demêde isbat kir. Lê mixabin hinek mêjünas ü qelemkesh ( Pênüs)xwe nadin ser pirsên giran wekî rojên tengasî, mixabin bêhtir xwe didin ser berzagiyana mirovahiya dahatü. Serokê netewi nemir Mustafa Barzanî di sherê salên 1930-1931 an di karî desthelatdarîya Engliz ü hevalbindên wi vale derxê, gele Barzan ü Kurdistan ji komkujîyê xelas bikê. Tevgêra Barzan ü Dîroka wê ü serokatiya wê,jibo rizgarîya netewa Gelê Kurd Prof.Moraru ü min , wek ku me bi zanistîya; Akademi bi nav kirîye eve: Dumaîk wê bê: ji malpera Afîn hatîya capkirin Arîkarîya Tîpên Zimanê Kurdî Hozan Azad