“ATEŞ VAR OLDUKCA NEWROZ DA OLACAK

NEWROZ BAYRAMINIZ KUTLU OLSUN

Newroz; Kürdler ve Kürdistanlılar tarafından binlerce yıldan beri bu topraklarda hep kutlanıldı. Kürd ve Kürdistan halkı Mittanilerin güneş tanrısından Zerdeşt tapınaklarında yanan ve hiç bir zaman sönmeyen ateşden, Baba gurgurun binlerce yıldan beri sönmeyen ateşinden ve bugün yanan Newroz ateşlerine kadar hep bir geleneği sürdüre geldi. Kürd halkı hep ateşin ve güneşin çocukları olarak sömürgecilerin Kürdistan’da giriştikleri kırımlara, kıyımlara ve kısacası jenosidlere Newrozlarla cevap vermiştir... Bundan dolayı Mart ayı Kürdlerin büyük direnişlerinin ve aynı zamanda büyük yenilgilerinin sahne olduğu bir ay olarak tarihimizde yerini almıştır.. Bundan dolayı, Mart ayı Kürdler açısında Kürdler açısında yoğun etkinliklere sahne olmaktadır. Hiç bir ay, Mart ayı kadar tarihsel olaylarla kaplanmış değil... Hiç bir ayda, Mart ayı kadar Kürdler, sevinci ve hüzünü bir arada yaşamıyorlar..
Kürdler Newroz’larda her Newroz ateşlerini yaktıklarında, sömürgeciler tüm güçleriyle Newroz’un özgürlük ateşini sönmeye çalıştılar... Newroz ateşi, Kürdün yeniden doğuşunun sembolü olarak sömürgecilerinin uykularını hep kaçırmaya devam etti... Bu gerçeklik tarih boyunca hiç kesintiye uğramaksızın devam etti... Newroz Bayramı; Kürdlerin ulusal olarak yeniden şekillenmesi, Kürdlerin kollektif hafızasının oluşturulmasından temel bir unsur olarak yerini aldı.. Newroz Kürdlerle eşitlenerek, coğrafyamıza ve Kürdlerin siyasal, sosyal ve kültürel yaşamına bulunduğu tüm alanlarda damgasını vurdu.. Newroz Kürdlerin var olma biçimi olurken, Kürd edebiyatına ve özellikle Kürd Şiirine de büyük bir etki yapmıştır. Çağlar boyunca yaşamış ve Kürdçe Şiir yazmış hiç bir Kürd şairi Newroz bayramına yabancı kalmamıştır... Hemen, hemen tüm Kürd şairleri bir yada bir kaç Şiir Newroz üzerine yazmıştır.

Newroz’un Kürd Şiiri üzerine olan etkisini araştırırken elime Muhamed Abdulrahman Zengene’nin 1984 tarihinde kaleme aldığı “Newrozname” adlı eseri geçti.. Zengene’nin derledişi ve şukur Mustafa’nın Newroz ilişkin bir değerlendirmesinin bulunduğu eserde 73 Kürd şairinin Newroza ilişkin yazdıkları Şiirleri yer alıyor. Bu eserde kimlerin Şiirleri yok ki, klasik Kürd Şiirinin piri Cizîrî’den Xanî’ye, Mewlewi’den Cebarî’ye, Koyî’den Pîremêrd’e ve oradan serbest Kürd Şiirinin doruğu olan Goran’a kadar ve çağdaş Kürd şairlerini de kapsayan tam bir “Newrozname”...

Bu kadar güzelim Şiirlerin içinde bir iki tanesini seçmek pek kolay değildir.
En iyisi lstanbul’da 1908’de Kürdistan Teavvün Gezetesini çıkaran, Jin dergisinin unutulmaz yazarı, 1909 yılında Hakkari kaymakamı, 1919’da Amasya valisi ve daha sonra şêx Mahmud devrimlerinin yılmaz savaşçısı Suleymanîyeli Tevfik yada Kürdler içinde tanındığı ismiyle “PÎREMÊRD” den bir Newroz Şiirini verelim...

Bu Şiirin yazılma anı üzerine farklı söylentiler vardır. Bunlardan biri; Meşhur Doğu Kürdistanlı ses sanatçısı Hasan Zîrek Newroz günü Suleymaniye’dedir. Hasan Zîrek, Newroz günü Pîremêrd’i arıyor ve kendisine: “Mamoste sen Newroz hakkında hiç yeni bir şey yazmadınmı?” diye sorar...

Pîremêrd telefonda Hasan Zîrek’e yaz diyor ve şu Şiiri dikte ediyor:

Em rojî salî tazeye Newroze hatewe,
Cejnêkî konî Kurde be xoşî û be hatewe,
Çend sal bû gulî hîway ême pê pest bû taku par,
Her xwînî lawekan bû gulî alî new bahar,
Ew renge sure bû ke asoy bilindî Kurd.......... diye devam ediyor...

Hasan Zîrek’in o güzelim sessiyle bu Şiir, Newroz Marşı olarak dilden dile Kürdistana yayıldı....

Mamoste Goran’ın “ey netewa Kawa’yê zincîr qet qet bir” Şiirinimi yoksa “ Newroz ekem! Newroz ekem” Şiirinimi aktarayım düşünürken, Abdullah Pêşew’in Newroz Şiiri tam olarak ruhsal durumuma denk düştü ve aktarıyorum.

Îsal bê çiya Newroz nakim,
Bê bêhna gîya Newroz nakim,
Newroz nakim bê rivîna sorahîya agir, Newroz nakim eger reşbelek tozê raneke,
Û ez nebim serekvan....

Ben sessimi Kakey Fellah’ın 1971’de yazdığı Newroz Marşındaki “Ateş var oldukça Newroz’da var olur” dizesine katarak tüm Kürdlerin Newroz bayramını en içten duygularımla kutluyorum.